Avrupa Birliği mevzuatı, özel hastanelerin kamu ihale rejimine dahil olmasını zorunlu kılmıyor. Bu, Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın (ABAD) bir kararıyla netlik kazandı. Karar, Ekonomi ve Politika Uzman Kulübü (EKİP) tarafından açıklandı.
EKİP'e göre bu karar, özel hastanelere kamu kurumları için geçerli olan katı kurallara bağlı kalmaksızın piyasa koşullarında anlaşma yapma imkânı sunuyor.
İşte kararın tam metni:
1. ABAD, Bulgar mevzuatındaki 'kamu hukuku tüzel kişisi' tanımını teyit etti.
2. Sonuç olarak AB mevzuatı, özel sağlık kuruluşlarının kamu ihale rejimi kapsamına alınmasını zorunlu tutmuyor.
3. ABAD'ın gerekçeli kararı, Bulgaristan'ın mevzuatını kendi ihtiyaçlarına ve yerel özelliklerine göre uyarlama hakkını vurguluyor.
4. ABAD, EKİP'in Ağustos 2024 tarihli analizini de doğrulamış oldu.
2024 yılının sonunda ABAD, Kamu İhale Kanunu'ndaki (ZOP) 'kamu hukuku tüzel kişisi' tanımının, 2014/24 sayılı Direktif'te belirlenen değer eşiğinin altındaki ihaleler için de geçerli olup olmadığına ilişkin bir davayı karara bağladı.
Dava, doğrudan Bulgaristan'la bağlantılı. Çünkü Sofya Bölge Mahkemesi'nin (SRS) ön karar başvurusu üzerine açıldı ve ABAD'ın vardığı sonuçlar, özel sağlık kuruluşlarının kamu ihale rejimi kapsamındaki statüsü açısından da geçerli.
EKİP'in ayrıntılı analizinde belirttiği gibi, devlet şirketi 'Montaji' AD'nin kendisine Mali Denetim Ajansı (ADFI) tarafından kesilen bir cezaya itiraz ettiği bu davaya ilişkin kararın, Avrupalı yargıçların iş yükü nedeniyle 2025 başında çıkması bekleniyordu. Ancak ABAD, davanın herhangi bir şüpheye yer bırakmadığını değerlendirerek Noel tatili öncesinde gerekçeli kararla süreci erken sonlandırdı. ABAD'ın bu hızlı ve net tutumu birçok kişiyi şaşırtmış olsa da Mahkeme yeni ve karmaşık kurallar getirmek yerine, Direktif ve ZOP hükümlerine dayanarak mevcut 'kamu hukuku tüzel kişisi' tanımını teyit etti.
ABAD kararından ana başlıklar:
- Mahkeme, tanım üzerinde ek bir analiz yapmadı ve Bulgar yasa koyucunun bu tanımı ZOP'ye nasıl aktardığını eleştirmedi.
- ABAD, kararında Bulgaristan'ın Direktifi ulusal mevzuata aktarırken takdir hakkına sahip olduğunu da teyit etti.
- 'Kamu hukuku tüzel kişisi' bir ihale yaptığında, ihale değerine bakılmaksızın Direktif kuralları her zaman uygulanır; bu, AB'nin İşleyişi Hakkında Antlaşma'da yer alan mal serbest dolaşımı, yerleşme özgürlüğü ve hizmet serbestisi gibi ilkeleri güvence altına alır.
Bu, Bulgaristan'daki özel hastaneler için ne anlama geliyor?
- Mevcut ZOP'deki 'kamu hukuku tüzel kişisi' tanımı AB direktifine uygun — ABAD, Avrupa tanımına ek bir açıklama getirmedi ve bazı siyasi partilerin, analistlerin ve Avrupa Komisyonu'nun iddialarının aksine, Bulgaristan'ın bu tanımı aktarışını eleştirel bir incelemeye tabi tutmadı.
- Bulgaristan, mevzuatını kendi ihtiyaçlarına ve yerel özelliklerine göre uyarlama hakkına sahip — ZOP'deki özel hastanelere ilişkin düzenleme ve bunların kamu ihale rejimi dışında tutulması, Bulgaristan'ın bir AB üyesi devlet olarak direktifi kendi hukuk düzenine aktarırken sahip olduğu takdir yetkisinin bir ifadesidir.
- Özel hastaneler için piyasa ekonomisi — Özel sektör açısından kilit nokta şu: Ekonomik aktörler, özel hastanelerde olduğu gibi, kamu hukuku tüzel kişisi olmadığında, piyasa ekonomisi ilkeleri daha fazla müzakere özgürlüğü sağlar.
Bu durum, özel hastanelere kamu kurumları için geçerli olan katı şartlara bağlı kalmadan piyasa koşullarında anlaşma yapma imkânı tanıyor.
ABAD'ın kararı, Bulgaristan'daki özel hastaneler için hukuki netlik ve öngörülebilirliğin güçlenmesi yolunda önemli bir adım teşkil ediyor. Kamuoyunda tartışma yaratan şüphe ve eleştirileri ortadan kaldırarak ZOP'deki 'kamu hukuku tüzel kişisi' tanımının AB direktifiyle uyumlu olduğunu teyit ediyor.
Bu karar, Bulgaristan'ın Avrupa hukuk normları çerçevesinde egemenliğini koruyarak mevzuatını yerel ihtiyaçlara göre uyarlama hakkını pekiştiriyor.
