Avrupa, girişimciler için bir cennet olma yolunda ilerlerken, çalışanlar için cehenneme dönüşebilir mi? İşte tam da bu soru, 'EU Inc.' (AB Şirketi) olarak bilinen ve '28. Rejim' adı verilen yeni bir Avrupa yasal statüsü projesiyle gündeme geliyor. Sendikalar ve bazı Avrupa Parlamentosu üyelerine göre bu düzenleme, sosyal hakları baltalayabilir.
Avrupa Komisyonu tarafından Mart ayında önerilen yeni rejim, bir şirketin tamamen çevrimiçi olarak 48 saatten kısa sürede, başlangıç sermayesi olmadan ve asgari düzeyde idari formalite ve maliyetle tescil edilmesine olanak tanıyacak.
Avrupa Sendikalar Konfederasyonu'na (ETUC) bağlı Avrupa Sendika Enstitüsü'nden (ETUI) uzman Markus Maier-Erdmann, "İlk bakışta bu, şirketler hukuku alanında basit bir teknik teklif gibi görünüyor" diyor. Ancak uyarıyor: "Ancak ücretler, işçi koruması, bireysel haklar ve işten çıkarma kuralları gibi bir dizi temel unsur, AB teklifi mevcut haliyle kabul ederse pratik önemini kaybedebilir."
Avrupa Komisyonu, yeni statünün ulusal iş ve vergi mevzuatının dolanılmasına izin vereceği yönündeki endişeleri defalarca reddetti. Ancak bu güvenceler tarafları yatıştırmaya yetmiyor.
Finlandiyalı Avrupa Parlamentosu üyesi Li Andersson (Avrupa Parlamentosu Sol Grup), teklifin kabul edilmesi halinde "ilk sonucun, işçilerin şirket yönetiminde temsil edilme hakkının zayıflaması olacağını" söylüyor. Andersson'a göre yeni rejim, şirketlerin "standartların en düşük olduğu yerde, eşi benzeri görülmemiş bir kolaylıkla kayıt yaptırmasına" olanak tanıyacak.
Sendika enstitüsü uzmanı Maier-Erdmann, "Herkes AB'nin yenilikçi işletmelerin gelişimini teşvik etmesi gerektiği konusunda hemfikir. Sorun, Avrupa Komisyonu'nun sınırsız bir uygulama alanı seçmiş olması" diye konuşuyor. Uzmana göre, gelecekte çokuluslu bir şirket, yasal ve sosyal yükümlülüklerini en aza indirmek için 'EU Inc.' rejimini kurumsal yeniden yapılanma amacıyla kullanabilir. Bu, örneğin, çalışanların temsil hakkına sahip olduğu eşiklerin altında kalmak için 'EU Inc.' statüsünde karmaşık holding ve yan şirket yapıları oluşturularak yapılabilir.
Bu endişeler Avrupa Parlamentosu'nda oldukça ciddiye alınıyor. Milletvekilleri, çalışanların haklarını korumak için metni yeniden düzenlemeye kararlı. AFP'nin aktardığına göre, projenin Avrupa Parlamentosu Raportörü, Alman Sosyalistler ve Demokratlar Grubu'ndan (S&D) milletvekili René Repasi, yönetmelikte bir dizi değişiklik önerdi. Düzeltilmiş versiyonda Repasi, çalışanlar için geçerli kuralların, 'EU Inc.' şirketinin kayıtlı olduğu ülkenin değil, fiilen çalıştıkları ülkenin kuralları olması gerektiğinde ısrar ediyor. Bu sayede sosyal dampingin önlenmesi hedefleniyor.
Repasi, "Böyle bir sınırlama olmadan bir şirket, faaliyetlerini ve çalışanlarını kayıtlı olduğu ülke dışında Avrupa'nın herhangi bir yerine konuşlandırabilir. Bu, optimizasyon stratejilerinin önünü sonuna kadar açar" diye açıklıyor. Repasi ayrıca restoran ve inşaat gibi bazı sektörlerin 'EU Inc.' rejiminin kapsamı dışında bırakılmasını öneriyor.
Li Andersson bu önerileri memnuniyetle karşılamakla birlikte "çok daha güçlü koruma mekanizmaları" talep ediyor. Andersson, Avrupa Komisyonu'nun yeni rejimi yıl sonuna kadar kabul etme niyetinden de endişe duyuyor. Komisyon, Avrupa ekonomisinin rekabet gücünü acilen artırma gereğini gerekçe gösteriyor.
Merkezci "Avrupa'yı Yenile" (Renew Europe) grubundan milletvekili Pascal Canfin, "Yönetmelikte, çalışma hukukunu etkilemediği ve çalışanın çalıştığı ülkenin hukukunun geçerli olduğu açıkça belirtiliyor" diyor. Ancak ekliyor: "Teklifin, suistimallere izin verecek dolaylı etkiler yaratmaması önemli." Projenin Renew Europe adına müzakerecisi olan Canfin, olası koruyucu önlemleri görüşmek ve çalışan haklarının dikkate alınmasını sağlamak için Fransız ve Avrupa sendikalarıyla sürekli diyalog halinde olduğunu söylüyor.
Fransız milletvekili ayrıca, start-up'lar tarafından yaygın olarak kullanılan bir ücretlendirme biçimi olan ve 'EU Inc.'in yaygınlaştırmayı hedeflediği hisse senedi opsiyonları gibi bazı konuların "daha iyi açıklanması" çağrısında bulunuyor. Canfin, "Bazı sendikalar, hisse senedi opsiyonlarının maaşın yerini alabileceğinden endişeleniyor. Ancak Fransa'da böyle bir etkisi yok; daha çok bir şirketin bir çalışanı başka bir şirkete tercih ettirmesine yardımcı olan ek bir teşvik" diyor. Canfin, "Bu modelin tüm Avrupa'da uygulanması, girişimcilerin işlerini kolaylaştırmak ve çalışanların kendi şirketlerinin sermayesine katılma fırsatı bulması için gereklidir" diye ekliyor.
