Avrupa Birliği (AB) genelinde haziran ayında etkili olan sıcak hava dalgası sırasında, yaklaşık her üç kişiden ikisi tehlikeli seviyelerde ozon içeren hava soludu. AFP'nin haberine göre, kıtada sıcaklıklar 40 dereceye kadar yükseldi ve benzeri görülmemiş sıcaklar yüzünden yüzlerce kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin büyük kısmı serinlemek için suya girenlerin boğulması sonucu yaşandı. Sıcak hava dalgası Balkanlar'ı ise büyük ölçüde etkilemedi; bölgede sıcaklıklar mevsim normallerinde seyretti.
Sivil toplum kuruluşu Global Witness'ın hazırladığı rapor, tehlikeli ozon seviyelerine de dikkat çekiyor. Bu tür kirliliğin sağlık üzerindeki etkileri astımdan akciğer dokusunda hasara kadar uzanıyor. Kuruluştan Flossie Boyd, yüksek sıcaklıkların etkisiyle ozon kirliliğinin 'görünmez bir tehdit' haline geldiği uyarısında yaptı.
Araştırmacılara göre, AB'nin 450 milyonluk nüfusunun yaklaşık 300 milyonu, haziran ayındaki eşi benzeri görülmemiş sıcaklar sırasında tehlikeli ozon seviyelerine maruz kaldı. Bu durum, küresel ısınmanın doğrudan bir sonucu olarak sıcak hava dalgalarının arttığı bir dönemde yaşanıyor. Sağlık açısından en kırılgan gruplar olan yaklaşık 100 milyon çocuk ve yaşlı, tehlikeli konsantrasyonlarda ozon soludu.
Flossie Boyd, BTA'nın aktardığına göre, 'Bu, fosil yakıtlara olan bağımlılığımız yüzünden insanların tehlikeli koşullarda yaşamaya zorlandığını gösteriyor' dedi.
Bilimsel bir dergide yayımlanmayan rapor, AB genelindeki 162 hava kalitesi ölçüm istasyonundan toplanan verilere dayanıyor. Raporda ozon kirliliğine odaklanılarak, Batı Avrupa'da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak ay olarak açıklanan haziran ayındaki sıcak hava dalgasının sağlık üzerindeki etkilerine yeni bir boyut ekleniyor.
Sağlık üzerindeki etkiler, hemen gözlemlenen sıcak çarpması ve susuzluk vakalarıyla sınırlı değil. Daha dolaylı olabilen bu etkiler, bazen ancak birkaç gün sonra ortaya çıkan sağlık sorunları ve ölümler olarak kayıtlara geçiyor.
Atmosferi güneş ışınlarından koruyan ozon tabakasından ayrı tutulması gereken çevresel ozon kirliliği, Avrupa Çevre Ajansı'nın tahminlerine göre 2023 yılında 63 bin ölümle ilişkilendirildi.
İnsan faaliyetleri doğrudan ozon salımına yol açmıyor. Ozon, sıcak hava dalgalarının karakteristik özelliği olan yüksek sıcaklıklar ve güçlü güneş ışığı altında havadaki kimyasal reaksiyonlar yoluyla sentezleniyor.
AB, son yıllarda ozon sentezinde rol oynayan azot dioksit emisyonlarını azalttı ancak Global Witness, Birliği metan konusunda aynı tutumu göstermemekle suçluyor.
Kuruluşun raporuna göre, 298 milyon Avrupalı yani Avrupa nüfusunun üçte ikisi, AB tavsiyelerini aşan ozon seviyelerine maruz kaldı. Diğer 72 milyon kişi ise yaklaşık her altı kişiden biri, 'özellikle tehlikeli' konsantrasyonda ozon içeren kirli hava soludu.
İngiliz iklim bilimci James Weber, 'Ozon, nem ve yüksek sıcaklıkların zaten tehdit ettiği sağlık için bir başka sorun. Ozon kirliliği, özellikle fiziksel egzersiz için en sıcak saatlerde dışarı çıkmaktan kaçınmak için bir neden daha' diye konuştu.
