İkinci Dünya Savaşı'nın en büyük deniz felaketlerinden birinin üzerinden 80 yıl geçtikten sonra araştırmacılar, Japon gemisi Hofuku Maru'nun enkazına ulaştı. 1944 yılında gemide 1000'den fazla İngiliz ve Hollandalı savaş esiri hayatını kaybetmişti.
Gemi, Filipinler'in Zambales eyaleti açıklarında, uzun süren bir soruşturma sonucunda tespit edildi. Ekip, askeri arşivler, sonar görüntüleri ve teknik dalışlar kullanarak enkazı buldu.
Trajedi, 21 Eylül 1944'te, Hofuku Maru'nun bir Japon konvoyunun parçası olarak Güney Çin Denizi'nde seyrettiği sırada yaşandı. Gemide yaklaşık 1200 müttefik savaş esiri bulunuyordu. Geminin esir taşıdığını bilmeyen ABD uçakları, konvoya torpidolarla saldırdı. Bir torpido gemiyi vurdu; gemi ikiye ayrılarak birkaç dakika içinde battı.
Gemideki esirlerden sadece 200 kadarı, bitkin ve hasta halde hayatta kalmayı başardı. Gemi enkazının yeri ise yaklaşık 80 yıl boyunca bilinmiyordu.
Keşif, Hellships Memorial Foundation öncülüğünde, Hollanda Kültürel Miras Ajansı ve Discovery Channel'ın desteğiyle gerçekleştirildi. Ekip, Japon ve ABD askeri belgelerini analiz etti. Belirleyici ipucu, Haziran 2025'te yayınlanan dijitalleştirilmiş bir Japon raporundan geldi. Raporda, konvoya yapılan saldırının haritası ve ayrıntılı kronolojisi yer alıyordu.
Bu rapor, ABD uçak gemisi USS Bunker Hill'in askeri raporuyla karşılaştırıldığında, bilim insanları arama alanını önemli ölçüde daraltmayı başardı. Enkaz, yıllardır geminin battığı sanılan yerden yaklaşık 48 kilometre uzakta bulundu.
İlk sonar araştırmaları ve test dalışları 2025'in sonu ile 2026'nın başında yapıldı. Yaklaşık 50 metre derinlikte dalgıçlar enkaza ulaştı, ancak 1991'deki Pinatubo Yanardağı patlamasından sonra biriken kalın volkanik kül tabakası nedeniyle tanımlama zorlaştı.
Deniz arkeoloğu Calvin Myers ve sualtı görüntüleme uzmanı Evan Kovach, enkazın yüzlerce fotoğrafını çekti. Fotogrametri yöntemiyle ayrıntılı bir üç boyutlu model oluşturdular ve bunu 1919 yılına ait orijinal Hofuku Maru çizimleriyle karşılaştırdılar.
Geminin boyutları, direklerin ve yük ambarlarının konumu ile gövdenin ikiye ayrılmış olması, tarihi verilerle tamamen örtüştü. Hollanda Kültürel Miras Ajansı, bulunan geminin 'neredeyse kesinlikle' Hofuku Maru olduğunu belirtti.
Bu gemi, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı sırasında 62.000'den fazla müttefik savaş esirini taşımak için kullandığı toplam 56 'cehennem gemisi'nden biriydi. Gemiler esir taşıdıklarını belirten herhangi bir işaret taşımadığı için, müttefik kuvvetler çoğu zaman kendi askerlerini taşıdıklarını bilmeden onlara saldırıyordu.
Yaşam koşulları berbattı. Yaklaşık 1000 İngiliz ve 250 Hollandalı esir, iki dar ambara tıkılmıştı ve nöbetleşe uyuyorlardı. Herkese günde bir litreden az su veriliyor, birçoğu tuvalete gidecek gücü bile bulamıyordu.
Singapur'daki savaş sonrası duruşmalarda, hayatta kalan İngiliz subaylar, mahkumların çoğu zaman ölen arkadaşlarının cesetlerinin sadece birkaç metre uzağında yemek yediklerini ve üçte birinden fazlasının gemiye binmeden önce bile yardımsız yürüyemeyecek kadar bitkin olduğunu ifade etti.
Son dalışlarda araştırmacılar güvertede insan kalıntıları buldu, ancak geminin içine girmeyi reddettiler. Açıklamalarına göre Hofuku Maru bir savaş mezarı ve bu alanın kurbanlara saygıyla korunması gerekiyor.
Bu nedenle enkazın tam koordinatları kamuoyuna açıklanmıyor. Böylece izinsiz ziyaretlerin ve olası yağmalamanın önüne geçilmesi hedefleniyor.
