Plovdiv'in merkezinde yıllardır kaderine terk edilen ve cephesi dökülen tarihi Bulgaristan Merkez Bankası (BNB) binası için harekete geçildi.
Belediye, 1909 yılında inşa edilen binanın cephe restorasyonu için 2 milyon avroyu aşan bir ihale başlatırken, gözler binanın uzun süredir tartışılan geleceğine çevrildi. Bina, Arkeoloji Müzesi'nin bir şubesi olacak. Müzenin depolarının yetersiz kalması, bu kararın alınmasında en büyük etken oldu.
Kültür varlığı olarak tescil edilen ancak kategorize edilmemiş olan yapı, 'Philippopolis – Trimontium – Plovdiv' tarihi bölgesi sınırları içinde yer alıyor.
Kültürden Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Plamen Panov, '2026 yılı bütçemiz henüz onaylanmadı, ancak kabul edildiğinde gerekli fonlar mali çerçeveye dahil edilecek' dedi.
Bina, İsviçreli mimar Heinrich Mayer'in projesiyle BNB'nin Plovdiv şubesi olarak inşa edildi. 1929'da genişletilen yapı 5 katlı ve 1080 metrekare kapalı alana sahip.
Cephelerin son bakımı yaklaşık 20 yıl önce sadece kuzey tarafına yapıldı. Plovdiv Belediyesi, binanın büyük kısmını 2013 yılında BNB'ye Yagodovsko Shose bölgesinde yeni bir para merkezi inşa etmesi için 6,5 dönümlük arazi vererek satın aldı.
BNB, binayı 2016 yılında tamamen boşalttı ve o tarihten itibaren belediye binanın kullanım amacı üzerine kafa yormaya başladı.
Dönemin Plovdiv Belediye Başkanı Ivan Totev, kısa bir süreliğine belediye yönetimini bu binaya taşıma fikrini ortaya attı. Bunun gerekçesi ise mevcut belediye binasının 1944-1959 yılları arasında Bölge Polis Müdürlüğü (Milis) tarafından kullanılması ve bodrum katlarındaki işkence odaları ile kan lekeleriydi. Ancak Totev, banka binasının belediye idaresi için uygun olmadığı gerekçesiyle bu fikrinden vazgeçti.
2021 yılında bir sonraki başkan Zdravko Dimitrov-Ziko, gazetecileri binanın eski kasa dairesine götürdü. Gazeteciler, devasa metal kapıları, tonozlu odaları, 'Prusya kolonları' olarak adlandırılan kare taş bloklarla örülü bölümleri, tuğla ve metal raylarla birleştirilmiş tavanları ve kalın bir toz tabakasıyla kaplı mobilyaları görme fırsatı buldu. Ziko da binanın belediye binası olarak kullanılmasının uygun olmadığı görüşündeydi.
Bir sonraki başkan Kostadin Dimitrov ve ekibi, göreve gelir gelmez 'Fikir Hazinesi' sloganıyla binanın geleceği için bir yarışma başlattı.
Yarışmaya Bulgaristan'dan 19, yurt dışından 23 olmak üzere toplam 42 proje başvurusu yapıldı. Arjantin, Bangladeş, Çin, Japonya, Vietnam ve Hollanda gibi ülkelerden projeler geldi.
En sıra dışı fikir binanın şehir hamamına dönüştürülmesiydi. Ancak ağırlıklı olarak kültür odaklı projeler öne çıktı: kütüphane, mimarlık müzesi, arkeoloji müzesi, çağdaş sanat merkezi ve şehir için önemli konuların tartışılacağı kapalı bir agora...
Üç proje ödüle layık görüldü: Plovdiv Tarih Müzesi, yaratıcı endüstriler alanında genç yetenekler için bir merkez ve Arkeoloji Müzesi şubesi. Belediye, bu yılın başında üçüncü seçenekte karar kıldı. Bunun en büyük nedeni, Arkeoloji Müzesi'nin fonlarına yılda 2000 ila 3000 yeni eser kabul edilmesi ve depolama alanlarının giderek yetersiz kalması.
Müze Müdürü Kostadin Kisyov, o dönem yaptığı açıklamada 'Depo alanlarımızla ilgili bir sorunumuz var. 2 yıl içinde eserleri saklayacak yer kalmayacak. Bu nedenle bu iyi bir çözüm' ifadelerini kullandı.
Ancak binanın müzeye dönüştürülmesinin önünde bir engel daha var. Binanın bir kısmı ve altındaki arazi, burada bir şubesi bulunan özel bir bankaya ait.
Kostadin Kisyov, 'Bina taşınmaz bir kültür varlığı ve bakımının yapılması gerekiyor. Bu nedenle cephe restorasyonu ihalesinin açılmasında bir sorun yok. Ancak binanın işlevini değiştirip müzeye dönüştürme zamanı geldiğinde diğer malikin de onayını almamız gerekiyor. Bu sorunu Kültür Bakanlığı'na ileten bir yazı yazdım. Arkeolojik buluntular devlet malıdır. Bakanlığın bu binada bir müze şubesi açılıp açılamayacağına dair görüşünü bekliyorum' dedi.
Cephelerin belediye bütçesiyle yenilenmesine herhangi bir engel bulunmadığı için ihale süreci devam ediyor. Teklifler 15 Temmuz'a kadar kabul edilecek. İhale belgelerine göre binanın en kötü durumdaki kısmı kuzey cephesi. Sıvalar o kadar dökülmüş ki tuğlalar görünüyor.
Çalışmalara önce çatıdan başlanması planlanıyor. Kiremitler temizlenecek, kırık olanlar değiştirilecek, yeni oluklar ve iniş boruları monte edilecek. Ardından cepheler ve tüm dekoratif unsurlar yenilenecek.
Kullanılacak malzemeler, binanın özgünlüğünü korumaya yönelik olacak ve yangın güvenliği ile hava koşullarına karşı dayanıklılık kriterlerine uygun olacak. Çalışmaların her aşaması, bina tartışmasız bir kültür varlığı olduğu için Taşınmaz Kültür Mirası Ulusal Enstitüsü ile koordine edilecek.
