Bulgaristan'da ulaşım sektöründe tek günde iki büyük değişiklik yaşanıyor. Škoda marka yeni elektrikli trenler demiryolu ağında seferlere başlarken, Sofya da metro ağının üçüncü hattına 3 kilometre daha ekleyerek 3 yeni metro istasyonunu hizmete açıyor. Her iki proje de yıllardır beklenen ve büyük ölçüde Avrupa Birliği fonlarıyla finanse edilen yatırımlar. Demiryollarında son büyük tren teslimatının üzerinden yirmi yılı aşkın bir süre geçtikten sonra böyle bir yenilik yaşanırken, başkent Sofya ise son beş yıldır ilk yeni metro istasyonlarını açmış oluyor.
Yirmi yılın ardından 20 yeni tren! Yenilenme ve Dayanıklılık Planı kapsamında satın alınan 20 elektrikli Škoda treninin tamamı Bulgaristan'a ulaştı ve düzenli seferlere başlıyor. Bu, ülkedeki demiryolu araç parkının yirmi yılı aşkın süredir yapılan en kapsamlı yenileme hamlesi. Son büyük teslimat, yaklaşık yirmi yıl önce sipariş edilen Siemens trenleriydi.
Yeni trenler dört vagonlu ve 333 oturma kapasitesine sahip. Saatte 160 kilometre maksimum hıza ulaşabilen trenlerde klima, Wi-Fi, elektrik prizleri, elektronik bilgi panoları, bisiklet ve bebek arabası park alanları bulunuyor. Engelli yolcular için alçak taban, mekanik rampalar ve uygun tuvaletler de tasarlanmış. Trenler, Çek Škoda Group'un RegionPanter platformuna dayanıyor ve bu platform halihazırda birçok Avrupa ülkesinde kullanılıyor.
20 tren için yapılan ana sözleşmenin bedeli KDV hariç 511,4 milyon leva ve Yenilenme ve Dayanıklılık Planı'ndan finanse ediliyor. Ayrıca Ulaşım Bağlantısı Programı 2021-2027 kapsamında KDV hariç 127,8 milyon leva bedelle 5 tren daha teslim edilecek. Böylece 25 tren için yapılan sözleşmelerin toplam bedeli KDV hariç 639 milyon levayı aşıyor. Bu bedele 15 yıllık teknik bakım hizmeti de dahil.
Škoda trenleri öncelikle iki saate kadar süren banliyö ve daha kısa bölgesel hatlarda kullanılacak. Belirlenen güzergahlar arasında Sofya-Pernik, Sofya-Svoge-Mezdra ve Plovdiv-Asenovgrad hatları yer alıyor. Aralık ayında yeni kamu hizmeti sözleşmeleri yürürlüğe girene kadar trenleri BDZ-Yolcu Taşımacılığı işletecek. 13 Aralık'tan sonra 25 trenden 19'u BDZ'de kalan batı hattını, 6'sı ise İvkoni Ekspres'e verilen kuzey ve güney hatlarını işletecek.
Büyük bir yenilenme daha yolda. Alstom'un ilk Coradia Stream trenleri halihazırda Bulgaristan'da kabul ve test süreçlerinden geçiyor. Toplam 35 elektrikli tren için verilen siparişin bedeli 883 milyon leva. Bu trenler daha uzun bölgesel yolculuklar için planlanırken, en uzun, gece ve ekspres demiryolu hatlarında şimdilik lokomotif ve vagon modeli kullanılmaya devam edilecek. Yeni trenlerin devreye girmesiyle BDZ için koca bir çağ da kapanmış oluyor: 1969-1970 yıllarında üretilen ve yarım asırdan fazla süredir kullanılan en eski elektrikli tren serisi 32'ler emekliye ayrılıyor.
Sofya 3 yeni metro istasyonu açıyor. Demiryollarının yenilenmesine paralel olarak Sofya, metro ağını da genişletiyor. Bugün üçüncü metro hattında Hadji Dimitar'dan Levski mahallesine doğru uzanan hat üzerinde 3 yeni istasyon trafiğe açılıyor. Bu istasyonlar Georgi Asparuhov Stadyumu, Vitinya ve General Vladimir Vazov istasyonları.
Yeni hat yaklaşık 3 kilometre uzunluğunda ve Sofya Belediyesi, bu hattı günde 45 binden fazla kişinin kullanacağını tahmin ediyor. Yeni son istasyondan NDK'ya yolculuk yaklaşık 12 dakika sürecek. Hattın geri kalanında olduğu gibi bu güzergahta da Siemens trenleri sefer yapacak. Yeni istasyonlar, metro ağının son büyük genişlemesinin, yani üçüncü hattın Ovça Kupel ve Gorna Banya'ya uzatılmasının üzerinden yaklaşık beş yıl sonra açılıyor. Son verilere göre Sofya metrosu yılda yaklaşık 127 milyon yolcu taşıyor.
Levski mahallesine uzanan hattın inşaatı Mart 2022'de başladı, yüklenici firmalarla sözleşmeler ise 2021 sonbaharında imzalanmıştı. Güzergah üç bölüme ayrıldı ve sözleşmelerin ilk toplam bedeli KDV hariç yaklaşık 186 milyon levaydı. GP Group yaklaşık 48 milyon leva (KDV hariç), Trace Group Hold 75 milyon levadan fazla ve son bölüm de yaklaşık 63 milyon leva bedelle sözleşmeyi aldı. Ek faaliyetler ve endeksasyonlar nedeniyle nihai bedelin daha yüksek çıkması mümkün. Bu proje de büyük ölçüde Yenilenme ve Dayanıklılık Planı üzerinden finanse ediliyor.
