İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç ve Kanada, İsrail’e Batı Şeria’daki tartışmalı E1 bölgesindeki inşaat planlarını derhal geri çekmesi çağrısında bulundu. Yedi ülke, ilan edilen ihalelere katılmamaları konusunda da şirketleri uyardı.
Liderler ortak bir bildiri yayımlayarak, İsrail hükümetinin E1 projesi kapsamında inşaat ihaleleri açma kararını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Yaklaşık 12 kilometrekarelik bir alanı kaplayan E1 bölgesi, Batı Şeria’da Doğu Kudüs ile büyük İsrail yerleşim yeri Maale Adumim arasında yer alan stratejik bir bölge. İsrail tam da buraya binlerce yeni konut inşa etmeyi planlıyor.
Yedi ülkenin liderlerine göre, yerleşim yerinin genişletilmesi Batı Şeria’da bir bölünme yaratacak ve Filistin topraklarının bütünlüğüne zarar verecek.
İsrail makimleri şimdiden E1 bölgesinde toplam 3401 konutluk planı onaylamış durumda. Projenin tam bu konumu, onu Batı Şeria’daki en tartışmalı İsrail yerleşim planlarından biri haline getiriyor. Karşıtlar, yeni konutların Maale Adumim’i Kudüs’e bağlayacağını ve Batı Şeria’yı kuzey ve güney olarak ikiye bölerek yaşanabilir bir Filistin devleti kurulmasını fiilen imkansız hale getireceğini savunuyor. Avrupa Birliği Dış Eylem Servisi de E1 bölgesini iki devletli çözüm için stratejik bir tehdit olarak tanımlıyor.
İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Ağustos 2025'te planın onaylandığını duyurmuştu. Smotrich o dönemde yaptığı açıklamada, projenin “Filistin devleti fikrini toprağa gömeceğini” iddia etmişti.
Yedi ülkenin ortak bildirisinde, uluslararası hukuka göre Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerlerinin yasa dışı olduğu vurgulandı. Bu durumun Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından da teyit edildiği belirtildi.
Liderler, inşaat şirketlerini de uyararak ihalelere katılmanın yasal ve itibar açısından ciddi sonuçları olabileceğini, hatta uluslararası hukukun ağır ihlallerine bulaşma riski taşıdığını hatırlattı.
Bu çağrı, İsrail’in Batı Şeria politikaları etrafında artan uluslararası gerilimin gölgesinde geliyor. İngiltere, ihale nedeniyle İsrail’in Londra maslahatgüzarını çoktan çağırmıştı. İngiliz Dışişleri Bakanı Ed Miliband ise İsrail’den planı derhal durdurmasını ve ihaleyi geri çekmesini istedi. Miliband, yerleşim yerlerinin genişletilmesinde rol alan kişilere yönelik hedefe yönelik yaptırımlar uygulanabileceği uyarısında da bulundu.
Yedi ülke, iki devletli çözüme dayalı kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışı desteklemeye devam edeceklerini açıkladı.
Liderlerin yayımladığı ortak mektubun tam metni şu şekilde:
İsrail hükümetinin E1 yerleşim projesi kapsamında inşaat ihaleleri açma kararı kabul edilemez. Uluslararası toplum uzun süredir bu yerleşim yerinin genişletilmesine karşı çıkıyor ve hem özel görüşmelerde hem de kamuoyu önünde ciddi endişelerini defalarca dile getiriyordu. E1 yerleşim yeri, Batı Şeria’ya bir bölünme hattı çekerek ve Filistin topraklarının bütünlüğüne zarar vererek iki devletli çözüm perspektifini baltalayacaktır.
Uluslararası hukuk, Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerlerinin yasa dışı olduğu konusunda çok nettir. Bu, uluslararası toplumun duruşudur ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından da teyit edilmiştir.
Batı Şeria’da yerleşimcilerin sivillere yönelik benzeri görülmemiş şiddet seviyeleri ve Filistin ekonomisine getirilen ciddi kısıtlamalarla işaretlenen ciddi bir istikrarsızlık döneminde, bu karar çok daha endişe vericidir.
İsrail hükümetine bu planları derhal geri çekmesi ve Batı Şeria’daki yerleşim yerlerinin genişletilmesini durdurması çağrısında bulunuyoruz. Bu adımlar bizi barıştan sadece daha da uzaklaştırmakla kalmayacak, aynı zamanda İsrail’in uluslararası otoritesini de daha fazla zedeleyecektir.
İş dünyası inşaat ihalelerine katılmamalıdır. Şirketler, uluslararası hukukun ciddi ihlallerine bulaşma riski de dahil olmak üzere yasal ve itibar açısından doğabilecek sonuçların farkında olmalıdır.
İki devletli çözüme dayalı kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışa olan bağlılığımızı bir kez daha teyit ediyoruz. Bu barışın desteklenmesi için çalışmaya devam edeceğiz.
