Bulgaristan'da yargı sisteminde önemli değişiklikler getiren yasa bugün Resmi Gazete'de yayımlandı ve hemen yürürlüğe girdi. Yeni Yüksek Yargı Kurulu (VSS) ve VSS Müfettişliği seçimlerini düzenleyen, görev süresi dolmuş kurulun yetkilerini detaylandıran ve mahkeme, savcılık gibi kurumlara vekil yönetici atanmasını belirleyen değişiklikler artık resmen uygulamada.
Adalet Bakanı Nikolay Naydenov, "Yargı reformu tartışması bununla bitmiyor. Yayımlanan değişiklikler, uzun süredir ertelenen bir sorunun çözümüne yönelik gerekli ilk adımdır" ifadelerini kullandı.
Değişiklikler neler getiriyor?
Seçim takvimi belirlendi: VSS Genel Kurulu, 10 gün içinde hakimler, savcılar ve müfettişlerden oluşan mesleki kontenjan için yeni kurul üyelerinin seçim kurallarını belirlemek zorunda. Mesleki kontenjan seçimleri en geç bu yıl 17 Ekim'e kadar yapılacak.
Oy pusulaları kağıda dönüyor: Hakimler, savcılar ve müfettişler bu kez VSS'ye seçilecek isimler için kağıt oy pusulası kullanacak. Oylama, bölge mahkemelerinin bulunduğu yerlerde yapılacak. Müfettişler için ise sadece istinaf mahkemelerinin bulunduğu yerlerde oy kullanma imkanı tanındı.
Meclis kontenjanına yeni kriterler: Meclis, kendi kontenjanından VSS'ye aday olacakların yüksek mesleki ve ahlaki niteliklere sahip olduğunu belirlemek için kurallar koyacak. Adayların mesleki yeterliliği, pratik deneyimi, toplumsal itibarı ve kapasitesi dikkate alınacak.
Eski kurulun yetkileri sınırlanıyor: Yeni üyeler göreve başlayana kadar VSS Genel Kurulu ile Hakimler ve Savcılar Kurulları, yargı sisteminin organizasyonu ve işleyişini doğrudan etkileyen, bağımsızlığını ilgilendiren veya kalıcı personel ya da organizasyonel etkisi olan kararları almayı erteleyecek.
Eski başkanlara VSS yasağı: Önceki dönemde iki yüksek mahkemenin başkanlığını yapmış veya Başsavcı olarak görev yapmış kişiler artık VSS üyesi olamayacak. Son iki yıl içinde Yargıtay (VKS), İdari Yargıtay (VAS) başkanı veya Başsavcı olarak görev yapmış kişiler de VSS'ye aday gösterilemeyecek.
Vekil atamalarında yetki değişiyor: Artık VSS Genel Kurulu, iki kurul yerine, Yargıtay ve İdari Yargıtay başkan vekillerini ve Başsavcı vekilini seçecek. Bir kişinin en fazla 6 ay bu görevi yapabileceği kuralı devam ediyor. Halihazırda atanmış vekiller, 6 aylık süre dolana kadar görevlerine devam edecek. Adalet Bakanı, "üç büyükler" için hem asil hem de vekil aday gösterebilecek. Bu kural yargıdaki tüm idari yöneticiler için de geçerli.
İtiraz hakkı: Adalet Bakanı ve ilgili kişi, VSS Genel Kurulu ve kurullarının kararlarına itiraz edebilecek. Ancak itiraz, mahkeme aksi yönde karar vermediği sürece kararın uygulanmasını durdurmayacak.
Müfettiş adayları: Başmüfettiş ve müfettiş adayları, milletvekillerinin yanı sıra iki yüksek mahkemenin (VKS ve VAS) genel kurulları, Yargıtay Savcılığı savcılarının genel kurulu ve Ulusal Soruşturma Servisi müfettişlerinin genel kurulu tarafından da önerilebilecek.
Eski müfettişliğin yetkileri kısıtlanıyor: Görev süresi dolmuş Müfettişlik, hakimler ve savcılar hakkında disiplin soruşturması başlatamayacak, dürüstlük ve çıkar çatışması denetimi yapamayacak, yargı itibarını zedeleyen eylemlerle ilgili inceleme yapamayacak.
Ulusal Soruşturma Servisi'nde değişiklik: Ulusal Soruşturma Servisi (NSlS) Müdürü artık aynı zamanda Başsavcı Yardımcısı olmayacak. Servis, Başsavcı tarafından doğrudan veya NSlS müdürü aracılığıyla yönetilecek.
