Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, muhalefet milletvekili Borko Stefanović'in kendisini 'Temu'dan Putin' olarak tanımlamasına sert tepki gösterdi. Vučić, 'Neden beni Vladimir Putin'e benzetiyorlar da Rumen Radev'e benzetmiyorlar?' diye sordu.
BGNEŠ'in haberine göre Vučić, haziran sonunda birkaç hafta içinde istifa edeceğini ve ülkede erken cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine gidileceğini açıklamıştı. Bu karar, 18 aydır devam eden güçlü hükümet karşıtı protestoların ardından geldi. Öğrencilerin öncülük ettiği gösteriler, Kasım 2024'te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun çatısının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle tetiklenmişti. Göstericiler, trajediden ülkedeki yaygın yolsuzluğun sorumlu olduğuna inanıyor.
Sırp cumhurbaşkanı, devlet başkanlığı görevinden ayrılıp başbakan olarak geri döneceğini ilk kez söylemiyor. Daha önce 2014-2017 yılları arasında bu görevi üstlenmişti. İkinci ve son cumhurbaşkanlığı döneminin 2027 ortalarında sona ermesi gerekiyordu. Vučić, son 12 yıldır Sırbistan'ın başında bulunuyor.
İşte tam da bu durum, Borko Stefanović'in onu Rusya Devlet Başkanı Putin'e benzetmesine yol açtı. Putin, 2008-2012 yılları arasında başkanlığı Dmitri Medvedev'e bırakıp kendisi başbakan olmuş, böylece Rusya anayasasıyla çelişmekten kaçınmıştı. Bu manevra, Putin'in 2012'den bu yana yeniden devlet başkanı olarak görev yapmasını sağlamıştı.
Ancak Vučić, kendisini Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ile karşılaştırdı. Radev, görev süresinin bitmesine bir yıl kala cumhurbaşkanlığından istifa etmişti. Bunu ocak sonunda, mahkeme tarafından kısa süre önce parti olarak tescil edilen 'İlerici Bulgaristan' projesiyle nisan ayındaki parlamento seçimlerine katılabilmek için yapmıştı.
Sırp Devlet Başkanı ve aynı zamanda Sırp İlerici Partisi'nin lideri olan Vučić, önce Đuro Macut hükümetinin istifa edeceğini, ardından erken parlamento seçimleri düzenleyeceğini ve ancak ondan sonra görevinden ayrılacağını duyurdu. Vučić'e göre seçimler aralık başında yapılacak.
Hükümet yanlısı Pink televizyonuna konuşan Vučić, 'Şu anda hükümetin ve benim istifa etmemiz ve iki gün sonra Meclis'in beni başbakan seçmesi ihtimali var, eğer parlamentoda çoğunluğum varsa. Böyle bir ihtimal var ama benim için bu bir seçenek değil. Halkın oyunu almadığım bir görevi kendime vermeyeceğim. Tüm bunlar yasal ve tamamen meşru olsa bile bunu yapmayacağım. Bu görev için halkın oyunu istediğimde, ancak onu aldıktan sonra başbakan olabilirim' dedi.
Nova.rs'ye konuşan muhalefet milletvekili Stefanović ise bir anket çalışmasına göre Vučić'in siyasi kariyerinin sona erdiğini söyledi.
Sırbistan'da cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde törensel olsa da Vučić'in partisi ve hükümeti üzerinde önemli bir etkisi bulunuyor. Kendisi daha önce yeniden başbakan olmayı teklif etmişti ve son zamanlarda birkaç üst düzey müttefiki bunu yapması gerektiğini kamuoyu önünde dile getirdi.
Analistler, Vučić'in cumhurbaşkanlığı koltuğuna bir müttefikini yerleştirmeye çalışacağını, böylece iktidarın dizginlerini elinde tutmaya devam edebileceğini belirtiyor.
Siyasi analist Radivoje Grujić, haziran ayında yaptığı değerlendirmede, 'Bu kesinlikle Vučić'in sonu değil. Büyük olasılıkla şimdiden bir eylem planı var ve bu kesinlikle siyasetten emekli olacağı anlamına gelmiyor - tam tersi' ifadelerini kullandı.
Vučić, 'Hükümetten veya Meclis'ten bildirim aldığım anda parlamento seçimlerini ilan edeceğim. Bir süre daha - birkaç gün veya en fazla 2 hafta - cumhurbaşkanı olarak kalacağım çünkü yerine getirmem gereken çok önemli devlet görevleri var ve bu nedenle kampanyaya katılmayacağım. Ardından Birleşik Sırbistan listesine katılacağım çünkü istifa edeceğim, tüm devlet dairelerinden ayrılacağım ve tüm belgeleri teslim edeceğim. Büyük bir felsefesi yok - arabama binip, beni bekleyen Skoda'mla Sırbistan'ı dolaşacağım ve başbakanlık görevi için halkın desteğini arayacağım, eğer böyle bir karar alınırsa' dedi. Vučić'in hiçbir vergi beyannamesinde kişisel bir araca sahip olduğu belirtilmemişti.
Rumen Radev de cumhurbaşkanıyken kişisel Skoda'sıyla dolaşıyordu. Bu, parlamentonun idaresine ait servis araçlarını kullanmasını sınırlamaya çalışmasının ardından olmuştu.
Kimin ve nasıl NSO (Ulusal Güvenlik Servisi) araçlarını kullanabileceği tartışması geçen yaz başlamıştı. Dönemin İçişleri Bakanı, şimdi ise DPS-Yeniden Doğuş milletvekili olan Kalin Stoyanov, Radev'i Varna'ya çok büyük bir konvoyla gidip şehri bloke etmekle suçlamıştı. Ardından, servisin gerektiğinde cumhurbaşkanlığı idaresini taşımasına ilişkin yasal düzenlemenin kaldırılmasını önermişti. Radev daha sonra cumhurbaşkanlığı kurumunun diğer kurumların aksine kendi araç filosuna sahip olmadığı konusunu kamuoyunda gündeme getirmişti.
24 Chasa gazetesinin yaptığı araştırma, devlette binlerce servis aracı bulunduğunu, hatta bazılarının gereksiz yere fazla olduğunu, ancak sadece Dondukov 2'nin (Cumhurbaşkanlığı) hiç olmadığını ortaya koymuştu. Çalışanlarına destek amacıyla Radev de kendi aracından vazgeçmiş ve eşi Desislava'nın Skoda marka arabasıyla yolculuk yapmaya başlamıştı. Yine de NSO onu koruyor ve taşıyordu, ancak kendi aracıyla, önünde ve arkasında servisin büyük cipleriyle. Bu şekilde ülkenin yarısını, başkenti dolaşmış ve yabancı devlet temsilcileriyle görüşmüştü.
