Şipka Zirvesi'ndeki Özgürlük Anıtı'nda yapılacak kapsamlı restorasyon ve iç mekân ile müze sergisinde planlanan değişiklikler, devletten acil yanıtlar bekleyen önemli soruları gündeme getiriyor. İnşaat çalışmaları başlamadan önce bu soruların yanıtlanması gerektiğini savunan isim, Vazrazhdane Partisi Kazanlık Teşkilatı Başkanı Dimitar Paşev.
Restorasyon çalışmalarının, 22 Ağustos 2026'da kutlanacak Şipka Savaşları'nın 149. yıl dönümü etkinliklerinin ardından başlaması ve ardından anıtın ziyarete kapatılması planlanıyor.
Uygulama süresi fiili olarak üç yıla ulaşacak. Bu durumda Bulgaristan'ın Şipka Destanı'nın 150. yılını kutlayacağı 2027 yılında anıtın hâlâ restorasyon altında olma ihtimali bulunuyor.
Bakanlar Kurulu, 2026 yılı için bu faaliyetlere 3 milyon 151 bin 475 avro ödenek ayırdı. Sözleşmenin toplam değeri ise 6 milyon 902 bin 951 avro 61 sent olarak belirlendi.
"Özgürlük Anıtı restore edilmeli ve gelecek nesiller için korunmalıdır. Sorun restorasyon yapılıp yapılmayacağı değil, restore edilen cephenin arkasında nelerin değiştirileceğidir" diyen Paşev, şeffaflık çağrısında bulundu.
Proje sadece dış görünümü değil, iç mekânı ve kalıcı müze sergisini de kapsayan değişiklikler öngörüyor. Vazrazhdane Partisi Başkanı Kostadin Kostadinov'un 2024 yılında verdiği bir meclis sorusu üzerine, tamamen yeni bir tematik ve sergi planı hazırlanacağı ortaya çıkmıştı.
Kültür Bakanlığı, 12 Mart 2026 tarihinde gelecekteki serginin sanatsal ve mekânsal tasarımı projesini onayladı.
"Proje hazır ve onaylanmış durumda. Devlet gelecekteki serginin nasıl görüneceğini biliyorsa, toplumun da bunu bilme hakkı var. Geri dönüşü olmayan değişiklikler yapılmadan önce bu plan kamuoyuna gösterilmeli, sonrasına bırakılmamalıdır" şeklinde konuşan Paşev, orijinal tarihi eserlerin akıbetinin de netleştirilmesini istiyor.
Anıt'taki orijinal tarihi değerlerin, yani silahların, nişan ve madalyaların, kişisel eşya ve belgelerin, portrelerin ve savaş tablolarının, Samara Bayrağı'nın kopyasının, Kont İgnatyev'in aile mührünün ve büyük savaş topunun ne olacağı en çok merak edilen konular arasında yer alıyor.
Şipka-Buzludzha Ulusal Park-Müzesi'nden yapılan açıklamada, şu ana kadar sergilenen taşınabilir kültür varlıklarının bir kısmının yağlı boya reprodüksiyonlarla veya dijital görüntülerle değiştirileceği belirtildi. Ancak hangi orijinal eserlerin bu şekilde değiştirileceği kamuoyuyla paylaşılmadı.
"Modern teknolojiler otantik tarihi tanıklıkları tamamlamalı, onların yerini almamalıdır. Bir eserin depoda saklanması ile ziyaretçinin onu bizzat Anıt'ın içinde görebilmesi arasında dağlar kadar fark var" diyen Paşev, sözlerine şöyle devam etti:
Paşev ayrıca zirvenin eteklerinde yapılması planlanan gelecek ziyaretçi merkezi konusunda da netlik istiyor. Bu merkez mevcut restorasyon projesinin bir parçası değil ve şu an için açıklanmış bir zaman çizelgesi, ayrı bir proje veya sağlanmış bir finansman bulunmuyor.
"Müze içeriğinin bir kısmı, gelecekteki bir ziyaretçi merkezinde sergilenmek üzere çıkarılacaksa, toplum bunu şimdiden bilmelidir. Bu merkez Anıt'ı tamamlayabilir, ancak Anıt'taki içeriğin azaltılması için bir gerekçe olamaz" ifadelerini kullanan Paşev, yeni serginin Bulgar Opalçenie'sini, Rus imparatorluk ordusunu ve Şipka Geçidi'nin savunmasındaki ortak hareketlerini nasıl yansıtacağı konusunun da prensip meselesi olduğunu vurguladı.
"Şipka, tarihin siyasi konjonktüre göre uyarlanacağı bir yer değildir. Yeni sergi, Bulgar Opalçenie'sinin ve Rus imparatorluk ordusunun Şipka Savaşları'ndaki ve Bulgaristan'ın Kurtuluşu'ndaki rolünü tarihsel olarak doğru bir şekilde sunmayı garanti etmelidir" diyen Paşev, konunun yargıya da taşındığını hatırlattı.
Kazanlık Belediye Meclisi Kültür, Turizm ve Din İşleri Komisyonu Başkanı olarak Paşev, daha önce inşaat iznini yargıya taşıyarak itiraz etmişti. Ancak Yüksek İdare Mahkemesi, itirazlarını esastan incelemek yerine, davayı açmak için gerekli yasal ilgiye sahip olmadığına hükmederek talebini reddetti.
Geri dönüşü olmayan müdahaleler başlamadan önce Paşev; tematik sergi planının yayımlanmasını, hangi orijinal eserlerin kalacağının ve hangilerinin reprodüksiyon veya dijital görüntülerle değiştirileceğinin netleştirilmesini, gelecek ziyaretçi merkezinin rolünün açıklığa kavuşturulmasını ve tarihçiler, müze uzmanları ile kamuoyunun katılımıyla açık bir tartışma yapılmasını talep ediyor.
"Endişeler yersizse, hazır planın yayımlanması bunları dağıtacaktır. Yeniden gözden geçirilmesi gereken kararlar varsa, bu iş oldubittiye getirilmeden şimdi yapılmalıdır. Şipka restore edilmeli ve korunmalıdır, ancak taş duvarların yanı sıra tarihsel anlatıyı ve otantik tanıklıkları da korumalıyız. Özgürlük Anıtı Bulgaristan'ındır. Bugün hangi Özgürlük Anıtı'nı kapatıyoruz ve restorasyondan sonra hangi anıtı açacağız?" diye soran Paşev, bu ve diğer tüm soruları Başbakan'a gönderdiği açık mektupta dile getirdi.
