Ukrayna, Rusya'nın en büyük rafinerisi olan Sibirya'daki Omsk tesisini insansız hava araçlarıyla vurdu. Saldırı sonucu rafineri üretimi durdurdu. Bu operasyon, 2022'de savaşın başlamasından bu yana Ukrayna'nın Rus topraklarında gerçekleştirdiği en derin saldırılardan biri olarak değerlendiriliyor.
Reuters'ın aktardığı sanayi çevrelerine göre saldırı, tesisin kilit ünitelerini etkiledi ve Rusya'daki yakıt sıkıntısını daha da kötüleştirebilir. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Sibirya Federal Bölgesi temsilcisi Anatoli Serişev, tesislerin hasar gördüğünü doğrularken, çalışanlar arasında can kaybı olmadığını bildirdi. Serişev, "Şu anda hasar tespiti yapılıyor, yetkili birimler onarım çalışmalarına başladı" dedi ancak hasarın boyutu ve üretime etkisi hakkında ayrıntı vermedi.
En ağır darbe, rafinerinin üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 38'ini karşılayan BPD-10 kodlu birincil damıtma ünitesine geldi. Kaynaklara göre ünite saldırı sırasında alev aldı. Kapasitenin yüzde 37'sini sağlayan bir diğer büyük blok BPD-11 de şebeke arızaları nedeniyle durduruldu. Böylece 2024'te 22 milyon ton petrol işleyen ve milyonlarca ton benzin ile dizel üreten rafinerinin büyük bölümü devre dışı kaldı. Tesiste günlük 10 bin metreküp kapasiteli BPD-7 ve BPD-8 kodlu iki yedek birincil işleme ünitesi bulunuyor; teoride bunlar devreye sokulabilir ancak hasar tespiti ve onarım çalışmaları üretimin ne kadar hızlı geri döneceğini gösterecek.
Omsk rafinerisi, St. Petersburg Uluslararası Emtia Borsası'ndaki benzin ve dizel satışlarını da durdurdu. Bu durum saldırıyı yalnızca askeri değil, aynı zamanda Rusya'nın yakıt sistemine doğrudan bir ekonomik darbe haline getiriyor.
Omsk'a yönelik saldırı, Ukrayna'nın Rusya'nın 'gölge filosu'na karşı başlattığı yeni bir seriyle aynı döneme denk geldi. Kiev, iki gün içinde işgal altındaki Kırım'a yakıt taşıyan 12 tankerin hedef alındığını duyurdu. Ukrayna insansız hava aracı birimi, Azak Denizi'nde sekiz geminin vurulduğunu, ardından saldırıların daha fazla gemiyle devam ettiğini açıkladı. Amaç, yarımada çevresindeki lojistik, yakıt tedariki ve Moskova'nın askeri desteğini kesmek.
Moskova ise Ukrayna'nın Rusya kontrolündeki bölgelere düzenlediği saldırılarda can kayıpları olduğunu bildirdi. Rusya tarafından atanan yetkililere göre Luhansk bölgesinde bir araca düzenlenen insansız hava aracı saldırısında 35 yaşında bir adam hayatını kaybetti, 62 yaşındaki babası yaralandı. Starobilsk bölgesinde başka bir araç saldırısında 43 yaşındaki bir sürücü yaralandı. Melitopol'de bir ticari üsse yapılan saldırıda 1987 doğumlu bir erkek öldü, dört kişi yaralandı. Belgorod bölgesinde de bir insansız hava aracı saldırısında beş sivilin yaralandığı bildirildi.
Savaşın resmi giderek netleşiyor: Ukrayna yalnızca cepheyi değil, Rusya'nın enerji ve ulaşım sistemini derinliklerinde vuruyor. Omsk, Sibirya'nın iç kesimlerinde, olağan çatışma bölgelerinden uzakta olduğu için özellikle güçlü bir mesaj niteliği taşıyor. Rafinerinin durması uzun sürerse, bu savaşın başından bu yana Rus yakıt altyapısına indirilen en ağır darbelerden biri haline gelebilir.
Ukrayna ayrıca Moskova bölgesine yakıt sağlayan rafinerilere yönelik saldırılarını da sürdürüyor. Birkaç gün önce Nijni Novgorod bölgesindeki Kstovo rafinerisi (NORSI) vuruldu; bu tesis Moskova bölgesine benzin sağlayan dört rafineriden biri. Saldırıda birincil işleme ünitesi AVT-6 hasar gördü ve tesis üretimi durdurdu. Ryazan rafinerisi 15 Mayıs'ta vurulmuş ve hâlâ çalışmıyor. Yaroslavl rafinerisi ise sürekli saldırılara rağmen faaliyetini sürdürüyor. Moskova'nın Kapotnya semtindeki Moskova Petrol Rafinerisi (MNPZ), Haziran ayındaki iki saldırının ardından üretimi durdurdu ve yıl sonuna kadar yeniden başlaması beklenmiyor. Bu durum Moskova bölgesinde ciddi bir yakıt krizine yol açtı; benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu, bazı istasyonlar sınırlı satış yapıyor. Rusya, acil ihtiyaçları karşılamak için Hindistan'dan en az 60 bin metrik ton benzin ithal etmek zorunda kaldı; 30 bin ve 40 bin tonluk iki tanker sevk edildi. Belarus rafinerilerinden de tedarik olasılığı değerlendiriliyor, ancak Belarus yakıtlarının daha pahalı olduğu belirtiliyor.
