Ukrayna'da Mihaylo Fedorov'un görevden alınmasının ardından Savunma Bakanlığı'na atanan Yevgeni Hmara, hükümetteki en tartışmalı kadro değişikliği haline geldi. Deutsche Welle analisti Liliya Rjeutskaya, Hmara hakkında bilinenleri ve bu atamanın yarattığı yankıları kaleme aldı.
Ukrayna Güvenlik Servisi'nin (SBU) geçici başkanı Tümgeneral Yevgeni Hmara, Savunma Bakanı olarak atandı. Karar, Mihaylo Fedorov'un görevden alınmasının ardından açıklandı ve Kiev ile diğer Ukrayna şehirlerinde protestolara yol açtı. Memnuniyetsizliğe rağmen Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, tüm yasal prosedürlerin tamamlanmasının ardından milletvekillerinden Hmara'nın adaylığını desteklemelerini isteyeceğini belirtti.
Yevgeni Hmara Kimdir?
Hmara, 2011 yılından bu yana SBU bünyesindeki özel harekat merkezi Alfa'da görev yapıyor. Rusya'nın geniş çaplı işgalinin başlamasının ardından Kiev bölgesinin kurtarılmasında yer aldı ve daha sonra Donetsk bölgesinde savaştı. 2022'de Yılan Adası'nın işgalcilerden kurtarılmasına yönelik özel operasyonu yönetti. 2023'te SBU'nun seçkin birimi A'ya liderlik etti ve aynı dönemde tuğgeneral rütbesini aldı. 23 Haziran 2024'te ise tümgeneral oldu. 5 Ocak 2026'da Vasili Malyuk'un istifasının ardından geçici olarak SBU'nun başına getirildi.
Askeri uzman İvan Stupak, yeni geçici savunma bakanını askeri işleri en ince ayrıntısına kadar bilen bir uzman olarak tanımlıyor. Stupak, "Kendisi olağanüstü bir profesyonel. Zamanının yüzde 95'ini cephede veya cephe hattına yakın bölgelerde geçiriyor" diyor.
Stupak'a göre yeni savunma bakanına yöneltilecek temel soru profesyonelliğiyle değil, kişiliğiyle ilgili. Zira selefi Mihaylo Fedorov, asker kökenli olmamasına rağmen Ukrayna siyasetinde dijitalleşme alanında vizyoner ve öncü bir rol oynadı. Uzman, bu nedenle Hmara'nın Fedorov'un bu rolünü tam olarak dolduramayacağı görüşünde. "İnsansız hava araçları uçmaya devam edecek ama yeni, çığır açıcı şeyler – dijitalleşme, Silikon Vadisi ile iş birliği, Palantir ile ortaklık – bunların daha az olacağını ya da hiç olmayacağını düşünüyorum" tahmininde bulunuyor. Stupak, bunun tam bir kayıp anlamına gelmediğini, günlük saldırıların devam edeceğini ancak çığır açan teknolojilerin eksik kalacağını belirtiyor.
Savunma Bakanlığı 'Savaş Bakanlığı'na mı Dönüşüyor?
Kiev Üniversitesi'nden Doçent İgor Reyteroviç, Savunma Bakanlığı'nın liderlik değişikliğiyle birlikte çalışma mantığının da değişeceğini düşünüyor. "Önceki başkan daha çok yöneticilik deneyimine sahipken, yenisi daha çok bir asker olacak" diyen Reyteroviç, Hmara'nın asıl görevinin Savunma Bakanlığı ile Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı arasındaki koordinasyonu geliştirmek olduğunu söylüyor. Uzman, devlet başkanının kadro kararını bu şekilde açıklıyor: "Bu, bakanlık ile askeri komuta arasındaki, özellikle de Oleksandr Sırski ile yaşanan çatışmayı çözme girişimi."
Reyteroviç, Savunma Bakanlığı'nın askeri planlamanın çok ötesinde geniş işlevleri olduğunu ve bu noktada sorunlar yaşanabileceğini vurguluyor. En önemli sorulardan biri, liderlik değişikliğinin savunma siparişleri sistemini etkileyip etkilemeyeceği. Reyteroviç keskin değişiklikler beklemiyor ancak siparişlerle uzmanlaşmış birimlerin ilgilendiğini ve bakanlıktaki ekibin büyük kısmının muhtemelen görevde kalacağını hatırlatıyor. "Mevcut sistem korunursa işlemeye devam eder. Sorun ancak yeniden yapılandırmaya başlarlarsa ortaya çıkabilir" diyen uzman, bunun şu anda çok riskli olacağını belirtiyor. "Her türlü değişiklik toplum tarafından mercek altına alınacak. Eğer eski düzenler geri dönmeye başlarsa, bakanın kendisi dahil olmasa bile, yankısı büyük olur."
Ukrayna'nın başkenti Kiev'de Cuma akşamı binlerce kişi Mihaylo Fedorov'un görevden alınmasını protesto etti. Göstericiler Ukrayna bayrakları sallayarak "Fedorov'u geri getirin!" ve "Halka saygı gösterin!" yazılı pankartlar taşıdı.
Hukuki Engel: Bir Asker Sivil Bakan Olamaz
Protestolar, atamanın önündeki tek engel değil. Hmara'nın asker olması da bir sorun teşkil ediyor. Ukrayna yasalarına göre savunma bakanının sivil bir kişi olması gerekiyor. Bu şart, yalnızca Ukrayna mevzuatından değil, aynı zamanda Ukrayna'nın NATO entegrasyonu kapsamında benimsediği demokratik sivil kontrol ilkelerinden kaynaklanıyor.
İgor Reyteroviç'e göre, Hmara'nın asker olmasından kaynaklanan hukuki çatışmayı çözmek için birkaç olası senaryo var. "Ya askerlikten ayrılacak ya da geçici bir yasal mekanizma bulunacak. Ama ben daha çok ordudan ayrılacağını düşünüyorum" tahmininde bulunuyor. Uzman Stupak ise, "Sanırım onu hızla askeri tıbbi komisyondan geçirecekler, tıpkı Valeri Zalujni'de olduğu gibi – onu da hızla terhis edip sivil işe gönderdiler" diyor. Stupak, bunun toplumda ek bir memnuniyetsizlik dalgasına yol açabileceğini de sözlerine ekliyor. Yevgeni Hmara'nın kendisi ise askeri rütbesinden vazgeçmeye hazır olup olmadığı konusunda henüz bir açıklama yapmadı.
