Ukrayna savaşı beşinci yılına girerken, geçen yüzyılın büyük çatışmalarının çoğunu geride bıraktı. Peki hiç bitecek mi? Buna kim son verebilir? Savaşı canlı tutan yalnızca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in topyekûn zafer gibi saçma bir fikri olmayabilir, diye yazıyor siyaset bilimci Ivan Krastev Financial Times için.
Krastev'e göre, Avrupa ve Amerika'nın diplomatik yollarla müzakere edilmiş kalıcı bir barış arayışı da ölümcül bir yanılsama olabilir.
Gerçek şu ki, kalıcı barış için asgari bir şans olsa bile, anlamlı bir ateşkes ihtimalini kaçırmamalıyız.
Bu tehlikeli çağda savaşlar 'özel operasyonlar' olarak yeniden markalanıyor ve hiçbir büyük güç, hedeflerine iki haftadan kısa sürede ulaşamıyorsa 'büyük' sayılmıyor. Donald Trump'ın Venezuela'da yapıp İran'da yapamadığı şey de bu.
Bugünlerde barış, donmuş belirsizlikten başka bir şey değil
Savaşın doğası değişince barışın doğasının da değiştiğini kavrayamıyoruz. Bu bağlamda, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'in 4 Haziran'da Putin'e yazdığı açık mektup özel bir ilgiyi hak ediyor. İHA'lar Ukrayna'nın savaşma biçimini değiştirdiyse, Zelenskiy'in mektubu da Kiev'in savaşın sonlanmasına dair düşüncelerinde çarpıcı bir değişime işaret ediyor.
Zelenskiy, Kiev ile Moskova arasında doğrudan müzakereler talep etti ve askeri operasyonların çok yakın bir gelecekte sonlandırılabileceğine inanmak için sağlam nedenler olduğunu savundu.
Putin'in savaş alanında neler olduğuna dair ne düşündüğünü bilmiyoruz ama Rusya'nın kazanmadığını biliyoruz. Yaz taarruzu Ukrayna'nın teknolojik üstünlüğü tarafından durdurulurken, kayıpları Moskova'nın yeni asker seferber etme kapasitesini aşıyor.
Ivan Krastev'e göre Ukrayna'nın Moskova'ya yönelik son saldırısı, bir çıkmazda olmadığımızın açık bir işareti. Rus ekonomisi kan kaybediyor ve savaşa kamu desteği gözle görülür şekilde azalıyor.
Moskova önümüzdeki bir veya iki yıl içinde tüm Donbas'ı kontrol altına alma hedefini sürdürmek istiyorsa, Putin'in kitlesel seferberlik veya nükleer silah kullanımına başvurması gerekecek.
Siyaset bilimci Financial Times için yazdığı yazıda, her iki seçeneğin de öngörülemeyen, felaket sonuçlar doğurduğunu belirtiyor.
Putin bunun yerine çatışmaları durdurmayı seçerse topyekûn zafer iddiasında bulunamaz, ancak tıpkı Trump'ın İran'da yaptığı gibi kesinlikle bir başarı simülasyonu yapabilir.
ABD'nin Avrupa'ya yönelik politikaları, Ukrayna'nın kısa vadede NATO'ya katılamayacağını garanti ediyor. Böylece Putin hedeflerinden birine ulaştığını iddia edebilir. Kiev de muhtemelen Avrupalı barış gücü askerleri konusunda ısrarcı olmayacak; Ukrayna'nın onlara ihtiyacı yok ve Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nin son araştırmasına göre çoğu Avrupalı onları gönderme konusunda hevesli değil.
Böylece Moskova bir talebin daha karşılandığını iddia edebilir. Ayrıca Kremlin, ateşkesin Ukrayna toplumunda gerilime yol açacağını ve siyasi istikrarsızlık için bir araç haline geleceğini umabilir. Son askeri başarılarına rağmen Ukraynalıların da çatışmaların sona ermesi için nedenleri var.
Kiev savaşı önemli bir anlamda kazandı
Çatışma dünyaya, Rus milliyetçi iddialarının aksine Ukraynalıların büyülenmiş Ruslar olmadığını gösterdi.
Ukrayna toprak kaybetti ancak egemenliği yeniden teyit edildi. Ordusu Avrupa'nın en güçlülerinden biri haline geldi ve savunma sanayii dünyanın imrendiği bir seviyeye ulaştı. Ukrayna'da hâlâ Rusça konuşuluyor olsa da, bugün bir referandum yapılsa işgal altındaki topraklar dışında çok az kişi kendini Rus olarak tanımlar. Dört yıllık savaşın ardından Moskova'nın koruduğunu iddia edebileceği hiçbir Ukraynalı kalmadı. Ivan Krastev'e göre Zelenskiy'in şimdi karşı karşıya olduğu acı verici soru, Rus saldırganlığına nasıl direneceği değil, Ukrayna geleceğini kaybetmeden önce daha kaç insanını kaybedebilir?
Uzun savaş sadece daha fazla ölü ve yaralı demek değil, aynı zamanda daha az doğan bebek ve yurt dışından eve dönen daha az Ukraynalı anlamına geliyor.
Bu nedenle çatışmanın sürdürülmesi, bazı ek toprakların kurtarılması anlamına gelse bile, özellikle bir başka sert kış ve Avrupa siyasetindeki olumsuz değişimlere karşı gelecekteki kırılganlık göz önüne alındığında, optimal bir uzun vadeli strateji değil.
Ivan Krastev, şu anda savaşı dondurmak için gerçek bir fırsat olduğunu yazıyor.
Ancak bu pencerenin, Putin'in topyekûn zafer kazanabileceği yanılsaması ve Ukrayna'nın Avrupalı müttefiklerinin barışa ulaşmanın doğasının savaşın doğasıyla birlikte değiştiğini anlayamaması nedeniyle kapanabileceğini belirtiyor.
Bu tehlikeli yeni dünyada barış, savaşın olmamasından ibaret. Ruslar ve Ukraynalılar arasındaki doğrudan müzakereler, bugün barış sayılabilecek şeye ulaşmanın en gerçekçi yolu olmaya devam ediyor, diye yazıyor siyaset bilimci Financial Times için.
