Macaristan Başbakanı Peter Magyar, Tuna Nehri'nin rekor düşük su seviyesi nedeniyle ülkenin tek nükleer santrali Paks'ın bu hafta sonu tamamen durdurulabileceğini ve bunun haftalarca sürebileceğini açıkladı. Santral şu anda kapasitesinin yalnızca dörtte biriyle çalışırken, hükümet enerji ithalatı ve sanayide gönüllü tüketim kısıtlamalarıyla krizi yönetmeye çalışıyor. Krizin ülkeye 630 milyon dolara kadar maliyeti olabileceği belirtiliyor.
Macaristan Başbakanı Peter Magyar, Tuna Nehri'nin düşük su seviyesi nedeniyle ülkenin tek nükleer santrali olan Paks'ın haftalarca elektrik üretemeyebileceğini duyurdu. Başbakan, bugün Budapeşte yakınlarındaki Százhalombatta'da bulunan MOL enerji şirketinin rafinerisinde düzenlediği basın toplantısında, nehir seviyesinin santralin güvenli çalışması için gerekli soğutma suyunu sağlayamayacak kadar düşük kalmasının beklendiğini belirtti. Haber, Reuters ve BTA ajansları tarafından geçildi.
Rusya yapımı dört reaktöre sahip Paks Nükleer Santrali, şu anda toplam 2 gigavatlık kapasitesinin yalnızca dörtte biriyle çalışıyor. Tahminlere göre Tuna Nehri'nin su seviyesinin düşmeye devam etmesi bekleniyor ve santralin bu hafta sonu tamamen durdurulması öngörülüyor. Bu, santralin 44 yıl önce devreye alınmasından bu yana ilk kez tamamen durdurulması anlamına geliyor. Magyar, sondan bir önceki çalışan reaktörün saat 01:30'da kapatılacağını, böylece üretimin 240 megavata düşeceğini ve ardından tamamen durdurulacağını açıkladı.
Macaristan Atom Enerjisi Ajansı, yapılan güç azaltımları ve reaktör kapatmalarının nükleer güvenlik veya çevre üzerinde olumsuz bir etkisi olmadığını, tesislerin sürekli izlendiğini bildirdi.
Magyar, reaktörlerin ancak Tuna Nehri'nin su seviyesinin güvenli işletme koşullarını sağlayacak kadar yükselmesiyle yeniden devreye alınabileceğini, ancak bunun önümüzdeki haftalarda gerçekleşmesinin beklenmediğini ifade etti.
Paks Nükleer Santrali, Macaristan'ın elektrik üretiminin neredeyse yarısını karşılıyor. Budapeşte'nin yaklaşık yüz kilometre güneyinde yer alan santral, yıllık elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını sağlıyor.
Başbakan dün yaptığı açıklamada, Macaristan'ın enerji ihtiyacını ithalat yoluyla karşılayabileceğini söylemiş ve büyük elektrik tüketicilerini akşam saatlerinde tüketimlerini azaltmaya çağırmıştı. Ancak sıcak hava dalgasının ülkede akşam pik saatlerinde elektrik talebini yüzde 20 artırması bekleniyor ve bu durum kritik bir tablo oluşturabilir. Önümüzdeki günlerde sıcaklıkların 40-42 dereceye ulaşması beklenirken, bunun su seviyesini daha da düşürmesi ve soğutma amaçlı elektrik talebini artırması endişe yaratıyor.
Magyar, elektrik şebekesi üzerindeki yükü hafifletmek için bugün de çağrısını yineleyerek, Macaristan'daki otomotiv ve batarya üreticileri de dahil olmak üzere büyük sanayi şirketlerine elektrik ve su tüketimlerini azaltma çağrısında bulundu. Başbakan, "Büyük şirketlere sesleniyorum: Gönüllü üretim durdurma planlarınızı hâlâ bekliyoruz" dedi.
MOL'un CEO'su Zsolt Hernádi, şirketin enerji tasarrufuna katkıda bulunmak için ülkedeki bazı tesislerini durdurduğunu açıkladı. Magyar, Macaristan'ın en büyük elektrik tüketicilerinden biri olan MOL'un tüketimini yüzde 40 oranında azalttığını belirtti.
Güney Koreli batarya üreticisi Samsung SDI ise yazılı bir açıklamayla, Budapeşte'nin kuzeyindeki Göd'de bulunan batarya fabrikasında kritik akşam saatlerinde su tüketimini yüzde 50, elektrik tüketimini ise yüzde 10 oranında azalttığını duyurdu.
İktidardaki Tisza Partisi'nin başkan yardımcısı Mark Radnay, enerji krizinin ithal elektriğin fiyatındaki keskin artış nedeniyle ülkeye 100 ila 200 milyar forint (315-630 milyon dolar) arasında bir maliyete yol açabileceğini belirtti. Hükümet, büyük sanayi tüketicilerinin gönüllü olarak elektrik kullanımını azaltmasını öngören acil durum önlemleri hazırlıyor; gerekirse elektrik şebekesi operatörü MAVIR zorunlu kısıtlamalar uygulayabilecek veya büyük tüketicileri geçici olarak devre dışı bırakabilecek. Magyar, "Kısıtlamalardan en son etkilenecekler haneler olacak" vurgusunu yaptı.
Yetkililer ayrıca, elektrik tüketimini azaltmak için Pazartesi gününden itibaren yük treni seferlerinin TSİ 18.00 ile 23.00 saatleri arasında günlük olarak durdurulacağını duyurdu. Kamu çalışanları önümüzdeki haftanın ilk üç günü uzaktan çalışacak, özel şirketler de mümkün olduğunda aynı uygulamayı yapmaya teşvik edilecek. Ayrıca kamu binalarının dekoratif aydınlatmaları ve diğer zorunlu olmayan dış aydınlatmaların kapatılması planlanıyor.
Kriz yalnızca Macaristan'la sınırlı değil. Rekor düşük su seviyesi Romanya'yı da Çernavodă Nükleer Santrali'ndeki reaktörleri durdurmaya zorlarken, Tuna Nehri boyunca uzanan ülkeler enerji, ulaşım ve su temini konusunda artan sorunlarla karşı karşıya. Slovakya Başbakanı Robert Fico durumu benzeri görülmemiş bir enerji krizi olarak nitelendirirken, Slovakya Macaristan'a yardım teklifinde bulundu.
