Trump'ın dünya genelindeki büyükelçilikler için belirlediği 101 adaydan yalnızca 9'u kariyer diplomat. Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünden bu yana Dışişleri Bakanlığı, Cumhuriyetçi liderin sıra dışı kararlarına maruz kalıyor.
Ocak 2025'te Trump, Dışişleri Bakanlığı'nı "çok aptal bir dış politika kuruluşu" olarak nitelendirerek bu kuruma karşı olumsuz duygularını belli etti. Financial Times'ın haberine göre, bu duygular kısa sürede eyleme dönüştü. Başkan, bakanlıkta 3.000 kişilik (%20'nin üzerinde) işten çıkarma talimatı verdi ve 101 büyükelçilik adayından sadece 9'unu kariyer diplomatlardan seçti.
Trump'ın ekibi bu değişikliklerin bürokrasiyle mücadele etmeyi amaçlayan gecikmiş reformlar olduğunu söylüyor. Ancak bakanlığın içinde bulunduğu durum bunun aksini gösteriyor. Pek çok diplomat, "Amerika Birinci" anlayışıyla yapılan bu değişikliklerin, bölgesel uzmanlığı tamamen göz ardı eden bir siyasallaşma ve tasfiyeye yol açtığı uyarısında bulunuyor.
Diplomatik serviste 31 yıl görev yapan ve son olarak Trump'ın yeniden iktidara gelmesine kadar Çin büyükelçisi olarak görev yapan Nick Burns, "Diplomatik servisin 102 yıllık tarihinin en yıkıcı krizine tanıklık ediyoruz" dedi. Eski Dışişleri Bakanlığı çalışanları sadece iş kaybından değil, aynı zamanda kurumsal bilgi kaybı ve gerçek diplomasiden ciddi bir sapma nedeniyle Amerika'nın zayıflayan otoritesinden de endişe duyuyor.
ABD dış servisinde 32 yıl görev yapan, Rusya büyükelçisi ve Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak görev yapıp daha sonra Joe Biden döneminde CIA'e başkanlık eden Bill Burns, "Durum oldukça kötü" diyor. Burns, Trump'ın politikalarının bakanlığa 1950'lerdeki Joseph McCarthy döneminden bile daha fazla zarar verdiğini iddia ediyor. O dönemde Senatör McCarthy'nin potansiyel SSCB ve komünizm sempatizanlarını takip etmesi ABD'nin Çin uzmanlarını kaybetmesine yol açmıştı. Eski CIA direktörüne göre Trump yönetimi sadece intikam istemiyor, aynı zamanda "profesyonel diplomasiye karşı küçümseyici" davranıyor.
Trump, diplomatlar yerine sık sık iş adamı arkadaşları ve sponsorları Steve Witkoff ile Tom Barrack gibi isimleri, hatta aile üyelerini, özellikle damadı Jared Kushner'i yurtdışına gönderiyor. Başkan, ABD lehine bir anlaşma hazırlamak için İran'a uygun müzakereciler göndermemesi nedeniyle eleştirildi. İranlılarla müzakere deneyimi olan Burns, "İranlı müzakerecilerle rekabet edebilmek için kayıtsız, kariyer odaklı bir deneyim gerekiyor" ifadelerini kullandı. Aynı şeyin Rusya ve Ukrayna için de geçerli olduğunu ekledi.
Bakanlıkta 27 yıllık deneyime sahip Yael Lempert, Trump'ın Beyaz Saray'a döndüğü ilk gün Ürdün büyükelçiliği görevinden alındı. O da Trump ekibinin İran'a yaklaşımını eleştirdi: "Bizi alt ettiler. İranlılar deneyimli müzakereciler ve en küçük ayrıntılara kadar bilgi sahibi bir uzman ekibiyle gelmişlerdi."
Trump'ın temel endişesi, bir kurumda kendisine söylenenin tam olarak yapılması gerekmeyen uzman kişilerin toplanmış olması gibi görünüyor. Trump daha önce yaptığı bir açıklamada, "Bakanlık kendini dış politikanın merkezi sanmayı seviyor. Bu doğru değil. Onun işi dış politikayı oluşturmak değil, başkanın dış politikasını temsil etmektir" demişti.
ABD'de yıllardır Paris ve Londra gibi prestijli elçiliklere yakın kişileri gönderme uygulaması norm haline gelmişti. Ancak ciddi diplomasinin gerekliliğinin farkına varıldığında, 1924 yılında diplomatik servis kuruldu. Trump ise birçok deneyimli diplomatı görevden aldı. Elçiliklerde başka bir sorun daha var: korku. Diplomatlar, Washington'a gönderilen raporlarda ve kime ne söylediklerine dair çok daha temkinli davrandıklarını belirtiyor. Bazılarına ise Trump'ın Biden'a yenilmesinin ardından Capitol saldırısı gibi olaylar hakkında ne düşündükleri soruluyor.
