NATO, eskiyen AWACS (Havadan Erken Uyarı ve Kontrol) filosunu, İsveçli SAAB şirketinin GlobalEye gözetleme uçaklarıyla değiştirmeyi planlıyor. Bu bilgiyi Reuters'a konuşan dört kaynak aktardı.
Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump ile gergin ilişkileri sınayabilir. Trump, müttefiklerin Amerikan silahları satın alması konusunda ısrarcı ve Avrupalı devletleri, ABD'nin kıtanın güvenliği için ödeme yapmasına izin vererek durumdan faydalanmakla suçlayarak NATO'dan ayrılmakla defalarca tehdit etti.
Kaynaklar, NATO'nun GlobalEye planlarını 7-8 Temmuz'da Türkiye'nin başkenti Ankara'da yapılacak üye toplantısında duyuracağını bildirdi.
NATO, yorum talebine hemen yanıt vermedi. SAAB ise yorum yapmayı reddetti.
14 adet AWACS uçağı, 9 metrelik ayırt edici radar kubbeleriyle uçan radar kuleleri gibi çalışıyor ve 1982'den bu yana NATO'nun havadaki gözleri olarak görev yapıyor. Almanya'nın Geilenkirchen Hava Üssü'nde bulunan bu filo, Rusya'nın Ukrayna savaşını başlatmasından bu yana ittifakın doğu kanadında gözetleme misyonlarında yoğun şekilde kullanılıyor.
Kaynaklara göre, değişim planı kapsamında bu üs, dünyadaki en büyük GlobalEye gözetleme uçağı filosuna ev sahipliği yapabilir.
Sistem, Kanadalı Bombardier şirketi tarafından üretilen Global 6500 iş jeti üzerine inşa edilmiştir. GlobalEye, Boeing 737 tabanlı ve muharebeyi izlemek ve yönetmek için tasarlanmış bir erken uyarı, komuta ve kontrol uçağı olan Boeing E-7 Wedgetail ile rekabet ediyor. NATO, 2025 yılında altı adet Boeing E-7 Wedgetail satın alma planlarından vazgeçti; çünkü en büyük müşterisi Pentagon, 26 adet satın alma planından cayarak daha çok uydulara güvenmeye karar verdi. Ancak Amerikalı yasa koyucuların baskısı altında, Savunma Bakanı Pete Hegseth Mayıs ayında bir kongre panelinde Pentagon'un uçağın bütçeye geri eklenmesinde ısrarcı olduğunu söyledi.
