Eski Maliye Bakanı Temenuzhka Petkova, 2026 yılı devlet bütçesinin kesin olarak kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada, Başbakan Rumen Radev ve İlerici Bulgaristan'ı (PB) skandal bütçe için özür dilemeye çağırdı.
Petkova, geçen yılın sonunda dönemin Cumhurbaşkanı Rumen Radev'in, Jelyazkov hükümeti tarafından sunulan 2026 bütçe taslağı için iş dünyasından özür dilediğini hatırlatarak, şimdi de Radev'in kendi bütçe yasa tasarısı için özür dilemesi gerektiğini söyledi.
Yeni mali planın gelirlerinin, Rosen Jelyazkov'un bütçe taslağına kıyasla 778 milyon avro daha az olduğunu belirten Petkova, bunun tahsilat konusundaki hedeflerin ciddi şekilde düşürüldüğünü gösterdiğini ifade etti. Petkova, "Onlar oligarşiyle mücadele sözü vermişti. Görüyoruz ki çok başarılı bir şekilde mücadele ediyorlar, ama devlet memurlarıyla. Önce bu yasa tasarısı kapsamında onlara yöneldiler" dedi.
Eski bakan, geçen yılın sonunda hazırladığı bütçeyle karşılaştırma yaparak, "Harcamalar bizim önerdiğimize göre 2,8 milyar avro daha fazla. Sermaye yatırımları ise 2,5 milyar avro daha yüksek. Bu fazla sermaye harcamalarıyla ne yapacaklar?" diye sordu.
Petkova'ya göre bütçe taslağındaki "en korkunç şeylerden biri" yüzde 5,7'lik rekor bütçe açığı. "Bu, çok daha yüksek faiz giderleri, Bulgaristan'ın daha fazla borçlanması, çok daha yüksek enflasyon ve gelecek nesillerin, yani çocuklarımızın ve torunlarımızın borçlandırılması anlamına geliyor. 2026 bütçesi bize bunu sunuyor" diye konuştu.
Petkova, İlerici Bulgaristan'daki meslektaşlarının dinlere ayrılan sübvansiyonu yüzde 25 oranında kestiğini, geçen yıl bu sübvansiyonu artırdıklarını hatırlattı. Ayrıca bütçenin son hükümleri aracılığıyla İş Kanunu'nda skandal bir değişiklik yapıldığını, çalışma mevzuatında önemli bir değişiklik getirilerek kıdem tazminatı hesaplama yönteminin değiştirildiğini belirtti. "Yarı zamanlı (4 saat) çalışan herkes bilmeli ki daha az izin kullanacak ve daha az kıdem süresine sahip olacak" dedi.
Yeni bütçede otoyol geçiş ücretlerine (vinyet) yüzde 30 zam yapıldığını da hatırlatan Petkova, İlerici Bulgaristan'ın bütçe yasasından Ek 3'ü kaldırdığını, bu maddenin 2024'te kabul edilmesinden bu yana çok iyi çalıştığını söyledi. "Belediyeler kendi bölgeleri için önemli projeler öneriyordu, şimdi ise tek bir kişi hangi belediyeye ödeme yapılıp yapılmayacağına karar verecek. Bölge Bakanı İvan Şişkov, belediye başkanıyla proje parametrelerinde değişiklik yapma veya anlaşma imzalama yetkisine sahip olacak" diye ekledi.
Petkova, çocuk hastanesi için bütçede tek bir avro bile ayrılmamasını skandal olarak nitelendirdi. "2022'den beri her yıl yıllık yasada inşaatı için bir madde bulunuyordu, ancak görünen o ki İlerici Bulgaristan'ın öncelikleri farklı" dedi.
Petkova, İlerici Bulgaristan'ın bütçe yasasında aşırı şişirilmiş harcamalar, rekor açık ve yıl sonuna kadar hükümetin üstleneceği 10,1 milyar avroluk borç sunduğunu belirterek, "Uzatma yasasında gerekli borcun 3,8 milyar avro olacağını iddia ediyorlardı. Görüyoruz ki durum böyle değil. Bu nedenle şimdi İlerici Bulgaristan'ın 2026 bütçesi için vatandaşlardan özür dileme zamanıdır - özür dileyecek çok şey var" diye özetledi.
2026 bütçesi, İlerici Bulgaristan'ın oylarıyla kabul edildi. İktidardaki parlamento grubundan 125 milletvekili 'lehte' oy kullanırken, PP, DB, DPS, GERB ve Vızrajdane'den 84 milletvekili 'aleyhte' oy kullandı.
İktidar partileri, kamu şirketlerinde maaş tavanı önerisini geri çekti ve asgari ücret formülünü iptal eden ve fiilen yeni bir formül oluşturulana kadar asgari ücreti donduran maddenin yeniden oylanmasında tutumlarını değiştirmedi.
Muhalefetin yaklaşık 79 önerisi komisyonda destek bulamadı ve genel kurula taşınamadı. Asgari ücret, kamu şirketleri yönetim kurullarında maaş tavanı, ikinci yılda doğum izni artışı, genç ailelere yeni vergi indirimleri gibi maddeler geçmedi.
Devlet bütçesi yasa tasarısının gelir ve gider kısmında değişiklik yapılması önerileri de kabul edilmedi. Öğrenci burslarının artırılması için ek kaynak ayrılması önerileri de reddedildi.
Bütçenin nihai hali, 49,6 milyar avro gelir, yardım ve bağış ile 56,8 milyar avro harcama öngörüyor. Beklenen ekonomik büyüme yüzde 2,6, yıllık ortalama enflasyon ise yüzde 4,3.
2026 yılında üstlenilebilecek maksimum yeni devlet borcu 10,1 milyar avro. Bu tutara, Avrupa'nın Güvenlik Önlemleri aracı kapsamında 3,261 milyar avroya kadar kredi dahil. Devlet borcunun 37,7 milyar avroya veya GSYİH'nın yüzde 30,1'ine ulaşması bekleniyor.
Böylece aşırı açık prosedüründen kurtulma şansı kalmadı. Devletin, kamu maliyesinin sürdürülebilirliği için AB Komisyonu'na bir mali plan sunması gerekiyor.
