Buzovgrad yakınındaki megalit, öte dünyaya açılan bir portal olarak anılıyor. Kaya tapınağı olarak bilinen antik gözlemevi, Traklar tarafından milattan önce ikinci binyılda inşa edildi. Yapı, Güneş'i gözlemlemek için kullanılan bir antik astronomik gözlemevi olarak hizmet etti. Yerel boylar, burası sayesinde yılın uzunluğunu hesapladı.
Obje, iki dikey kayadan ve üstüne yatay yerleştirilmiş üçüncü bir kayadan oluşan dev bir kaya penceresi niteliğinde. Eski inanışlara göre bu açıklık, ölüler dünyasına açılan bir portalın simgesiydi ve dünyevi yaşamı öteki yaşamla bağlıyordu.
Bölgedeki en önemli olay, 21 Haziran'da gerçekleşen yaz gündönümü. Bu günde günün son güneş ışınları tam olarak kaya penceresinden geçip karşıdaki kayaya düşüyor. Fenomen her yıl yüzlerce turisti bölgeye çekiyor.
Megalit, Kazanlık Havzası'nın tamamına panoramik manzara sunan bir tepe üzerinde yer alıyor. Araştırmacılar konumun tesadüfi olmadığını, yapının büyük bir kutsal kompleksin parçası olduğunu düşünüyor. Obje, Trakya krallarının vadisindeki mezarlarla doğrudan bağlantılı.
Yer, Büyük Ana Tanrıça ve onun oğlu Güneş'e adanmıştı. Traklar, güneş tanrısının batış anında tanrıçanın rahminde girdiğine inanıyordu. Bu ritüel, doğanın ebedi döngüsünü simgeliyordu.
Prof. Aleksandır Fol, büyük Bulgar trakologu, yıllarını bu megalitin araştırmasına ayırdı. Son isteği, küllerinin "Tanrıça Kapısı" üzerinde saçılmasıydı. Günümüzde objeye yakın kayalara onun anısına bir anıt levha yerleştirildi.
Megalitin hemen altında derin ve dar bir kaya yarığı bulunuyor. Yerel efsanelere göre bu yarığı geçen kişi günahlarından arınır ve hastalıklardan kurtulur. Bu inanç yere güçlü bir şifa ve enerji ünü kazandırdı.
Ana portala yakın başka ilginç kaya oluşumları da var. Bunlardan biri özgün şekli nedeniyle "Erkek Taşı" olarak adlandırılıyor. Bu yapılar, Trak kozmolojisindeki eril ve dişil ilke dengesi fikrini tamamlıyor.
Pencereye birkaç metre mesafede, taşa oyulmuş taht ya da sunak andıran bir kaya platformu bulunuyor. Buraya Trak rahibinin oturup kurban törenlerini yaptığı ve yıldızları gözlemlediği sanılıyor. Bu noktadan gök cisimlerinin hareketi titizlikle izlenebiliyor.
Megalit turistler için son derece ulaşılabilir. Köye iyi işaretlenmiş bir ekoparkur ulaşıyor. Buzovgrad köyünden yürüyüş, serin bir orman içinden yaklaşık 30-45 dakika sürüyor. Yol üzerinde dinlenme alanları ve panoramik seyir terasları inşa edilmiş.