Antoni Gaudi, bir tramvayın çarpmasıyla ölmeseydi, Sagrada Familia için daha ne kadar tuhaf formlar icat ederdi kim bilir?
10 Haziran, onun saçma ölümünün tam 100. yılıydı. Bu günde Papa XIV. Leo, bazilikayı ve Barselona katedralini dünyanın en yüksek kilisesi yapan İsa'nın en yeni kulesini kutsadı: 172,5 metre. Katalanlar, Gaudi'nin devasa şaheserini önümüzdeki 10 yıl içinde tamamen bitirmek için ellerinden geleni yapacaklar. Çünkü Avrupa'daki her büyük şehrin kendine ait bir dehası varsa, Barselona'nınki tartışmasız odur. Sagrada Familia, günde 15.000 ziyaretçiyle İspanya'da rekor kırmaktadır.
Gaudi, pazar ayinine giderken, pejmürde kıyafetlerle ve derin düşüncelere dalmış halde hayatını kaybettiğinde 73 yaşındaydı. Hastaneye kaldırıldığında ilk başta onu tanıyamadılar ve bir serseri zannettiler. O sırada hayatının mimari eserinin sadece üçte birini inşa etmişti. Ama onunla öylesine bütünleşmişti ki, bir yıl önce Sagrada Familia'nın müştemilatına taşınmış ve 24 saat orada kalıyordu. Ancak kafasında çok daha fazlasını tasarlamış ve düşünmüştü. Hayatının son 43 yılını sadece ona adadı. Hatta bazilikanın yanında yetenekli çocuklar için Montessori benzeri bir yöntemle eğitim veren bir okul bile kurdu.
Aslında Gaudi, başlangıçta Sagrada Familia'nın inşası için seçilmemişti. Yerel kitapçı José María Bocabella, Vatikan'a gitti ve heyecanlanarak Barselona'da Kutsal Aile onuruna bir tapınak inşa etmeye karar verdi. O zamanlar şehrin dışında, meyve bahçeleri ve meralar arasında, çok da ucuz olmayan bir yeri beğendi. İşi mimar Francisco de Paula del Villar'a verdi ve neo-Gotik tarzda geleneksel bir kilise istedi.
Sadece bir yıl sonra Del Villar, masraflar ve teknik detaylar konusunda anlaşamadıkları için gürültülü bir şekilde ayrıldı. Katalanlar, çaresiz kalan kitapçının rüyasında kızıl saçlı ve mavi gözlü bir adam gördüğünü ve tapınağı onun tamamlayacağını söyler; bu adamda genç Gaudi'yi tanır. O sırada Gaudi sadece 31 yaşındaydı, az deneyimliydi ama yarattıkları yükselen bir yetenek olduğunu gösteriyordu. Projeyi kökten değiştirebilmesi şartıyla kabul etti. Ve öyle de yaptı.
Bazilika için üç ana cephe tasarladı: “İsa'nın Doğuşu”, “İsa'nın Çilesi” ve “Tanrı'nın Görkemi”. Sadece ilkini inşa etmeyi başardı. Ancak her kulenin, her dalın, her insan figürünün, hayvanın, meyvenin, sahnenin, yazının ve hatta mimari malzemenin çok derin bir anlamı vardır.
“İsa'nın Doğuşu” bazilikanın doğu tarafında yer alır ve sabah güneşiyle aydınlanır. Mimar bununla dünyanın İsa'nın doğumunu, gençliğini ve çocukluğunu kutlamasını istemiştir. İman, Umut ve Sevgi olmak üzere Hristiyan erdemlerine adanmış üç girişe ayrılmıştır. 12 heykel figürü vardır. Merkezi portalde Meryem'e Tanrı'nın oğlunu doğuracağını müjdeleyen Başmelek Cebrail, İsa, öküz ve eşeğin ortasında yemlikte Meryem ve Yusuf, çobanların ve bilge adamların tapınması, 9 figürden oluşan melek korosu tasvir edilmiştir. Solda Umut portalı vardır – burada Meryem ve Yusuf'un düğünü, Hirodes'in emriyle Beytüllahim'deki yenidoğanların katli ve Mısır'a kaçış yer alır. Sağdaki portal İman'a aittir – burada İsa'nın çocukluğu ve gençliği, 12 yaşındaki Tanrı oğlunun bulunması, babasıyla marangozhanedeki İsa, Meryem'in Vaftizci Yahya ile buluşması tasvir edilmiştir.
Antoni Gaudi, figürlerde maksimum gerçekçilik elde etmek için gerçek hemşehrilerinin, yerel işçilerin, çobanların ve hatta ölen insanların alçı kalıplarını yaptı.
Bu cephede insan öğelerinin yanı sıra Gaudi birçok hayvan figürü de işlemiştir. Ancak bunlar sadece ek süs değildir; derin dini ve doğal sembolizm taşırlar.
Merkezi sütunların dibinde iki büyük kaplumbağa sürünür – sebatın ve uzun yaşamın sembolü. Kaplumbağa, Barselona'nın turistik hediyelik eşyalarında korunan sembollerinden biri haline gelmiştir. Biri kara kaplumbağasıdır ve Tibidabo Dağı'na bakar, diğeri deniz kaplumbağasıdır ve suya yönelmiştir. Gaudi, toprak ve istikrarı su ve akan zamanla bir bütün halinde birleştirmiştir. Daha da ilginç bir gerçek, Sagrada Familia'nın Barselona'da dağ ve denize eşit uzaklıkta bulunmasıdır.
Bazilikanın cephelerinde çok daha fazla hayvan dolaşmaktadır – doğanın değişme ve uyum sağlama yeteneğini simgeleyen bukalemun, ruhların Tanrı'ya yükselişini ve saflığı simgeleyen güvercinler, Aziz Petrus'un yanındaki horoz – Mesih'in inkarı, kötülüğün ve günahın vücut bulmuş hali yılan, Noel hindisi... Kulelerin ve cephelerin bir kısmında derin sepetler içinde meyvelerle dolu gibi görünmektedir.
