Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, ikinci el Gripen veya F-16 savaş uçaklarının temin edilebilmesi halinde MiG-29'ların kullanım ömrünü bu kadar uzatmak zorunda kalmayacaklarını söyledi. Stoyanov, ikinci 8 F-16'nın teslimatındaki gecikme nedeniyle MiG'lerin kullanım süresini uzattıklarını belirterek, farklı bir seçenek olması halinde bu uçakları Bulgaristan'da görmekten memnuniyet duyacaklarını ifade etti.
Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, parlamentodaki savunma komisyonu toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, 2021 yılında yapılan ancak hâlâ teslim edilmeyen MiG-29 yedek parça siparişini gösterdi. Stoyanov, "2021'den beri hiçbir şey teslim edilmedi. Pilotlarımızın düzenli eğitim yapabilmesi ve savaş görevi üstlenebilmesi için ihtiyaç duyduğumuz uçakları nasıl ayakta tutalım?" diye sordu ve savunma bakanlığının her türlü olasılığı değerlendirdiğini söyledi.
Stoyanov, ABD'deki Pentagon'a ve İsveç'e ikinci el Gripen ve F-16 için mektup gönderdiklerini ancak bu tür uçakların bulunmasını beklemediğini belirtti. 2022'de de benzer mektuplar gönderdiğini ve olumsuz yanıt aldığını söyleyen Bakan, "Pentagon'dan gelen bir mektupta açıkça 'MiG-29'larınızı kullanmaya devam edin' deniyor. Peki bu uçaklar için parçaları nereden bulacağım? Sadece MiG-29 kullanan ülkelerden: Polonya ve bir zamanlar Macaristan'dan" dedi.
Bir uçaktan motor, kutu, agrega ve diğer parçalar alındığında geriye hiçbir şey kalmadığını belirten Stoyanov, yedek parça olarak kullanılmak üzere uçak satın almanın da bir seçenek olduğunu söyledi. "Tam ve yeni bir MiG-29 filosu istemiyoruz. Yeterli sayıda uçağımız var ama bunlar için yedek parçaya ihtiyacımız var" diye konuştu.
Stoyanov, bir uçaktan diğerine parça aktarmanın olağan bir uygulama olduğunu ve bunun pilotlar için bir risk oluşturmadığını söyledi.
Polonya, Bulgaristan Savunma Bakanlığı'nın tüm Polonya MiG-29'larını satın almak istediği yönündeki iddiaları yalanlamış, Bulgaristan'ın sadece kendi Sovyet yapımı savaş uçaklarının onarımı için yedek parçalarla ilgilendiğini belirtmişti.
Cuma günü Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, Polonyalı mevkidaşı Władysław Kosiniak-Kamysz'a resmi bir mektup gönderdiğini ve Polonya'nın MiG-29'larıyla ne yapmayı planladığını sorduğunu söyledi. Stoyanov, "Evet, Polonya'ya bir kez mektup imzaladım ve Polonyalı mevkidaşımdan MiG-29 uçaklarıyla ne yapmayı planladığı ve bu uçaklardan yedek parça alıp alamayacağımız konusunda bilgi istedim" dedi.
Perşembe günü Polonya, daha önce Ukrayna'ya vaat edilen MiG-29 savaş uçaklarıyla ilgili olarak NATO üyesi ismi açıklanmayan bir ülkeden talep aldığını duyurdu. Polonya Ulusal Savunma Bakan Yardımcısı Paweł Zalewski, RMF24'e verdiği röportajda, "Bu uçaklarla (MiG-29) ilgili olarak NATO üyesi bir ülkeden talep aldık. Bu nedenle şu anda Ukrayna'nın çıkarlarını NATO müttefikimizin çıkarlarıyla nasıl uyumlu hale getireceğimizi analiz ediyoruz" dedi. Söz konusu ülkenin Bulgaristan olup olmadığı sorusunu yanıtlamadı.
Bulgaristan Savunma Bakanlığı, Polonya Savunma Bakan Yardımcısı'nın açıklamalarından neredeyse bir gün sonra konuyla ilgili ilk kez tepki göstererek Polonya'dan MiG-29 satın almak için görüşme yapmadığını duyurdu. Bakanlık bu açıklamayı resmi bir bildiriyle değil, BTA aracılığıyla yaptı. Bakanlık, asıl versiyon olan Bulgar MiG-29'larının onarımı için söz konusu Polonya savaş uçaklarından modül kullanmak istenip istenmediği sorusuna yanıt vermedi.
Bulgaristan, dönemin Cumhurbaşkanı Rumen Radev tarafından atanan Ognian Gercikov'un geçici hükümetinin seçimi onaylamasının ardından yeni Gripen savaş uçakları satın almaya çok yaklaşmıştı. Cumhurbaşkanı olarak Radev, Gripen seçimini bizzat savunuyordu. Daha sonra, yeni savaş uçaklarının satın alınmasını araştırmak üzere bir parlamento soruşturma komisyonu kuruldu. Amaç, Rumen Radev'in Hava Kuvvetleri komutanı ve daha sonra cumhurbaşkanı olarak İsveç yapımı Gripen savaş uçaklarının seçimindeki rolünü "aydınlatmaktı". Bu komisyondan hiçbir sonuç çıkmadı ve daha sonra Boyko Borisov'un hükümeti ABD'den yeni F-16 Block 70 savaş uçakları satın almaya karar verdi. Radev bu süreci sert bir şekilde eleştirdi.
Bulgaristan halihazırda 8 adet F-16 Block 70 savaş uçağı teslim aldı ve gecikmeli olarak teslim edilecek 8 adet daha satın aldı. İkinci sekiz uçağın 2029 yılında teslim edilmesi bekleniyor.
Stoyanov, iki hafta önce 24 Chasa'ya verdiği röportajda, Bulgaristan'ın MiG-29'ları 2030 yılına kadar kullanmaya devam edeceğini, çünkü F-16 eğitimi alan pilotların o zamana kadar tam teşekküllü savaş görevi üstlenmeye hazır olmayacağını söyledi. Ancak yedek parça eksikliği nedeniyle bakım giderek zorlaşıyor ve Hava Kuvvetleri artık "yamyamlık" yapmak zorunda kalıyor; yani uçamayan savaş uçaklarından parça sökerek uçabilen uçakları ayakta tutuyor.
Resmi olarak Bulgar Hava Kuvvetleri'nin 15 adet MiG-29 savaş uçağı bulunuyor. Ancak bunlardan sadece 6'sı uçabiliyor, geri kalanı yere indirilmiş durumda ve diğerleri için yedek parça kaynağı olarak kullanılıyor. Rusya'ya karşı savaşın başlangıcında Ukrayna, Bulgar savaş uçaklarına ilgi göstermişti ancak Bulgaristan, kendi savaş uçağı filosu olmadan kalacağı için uçakları vermeyi reddetmişti. İlk sekiz F-16 geçen yıl teslim alındı.
Bulgaristan'ın kendi başına çözemediği temel sorunlardan biri, MiG-29 savaş uçaklarının motor ömrünün dolması. Bu nedenle Savunma Bakanlığı, 26 milyon avroyu aşan bir değerle uçak motorlarının onarımı için ihale açmayı planlıyor. Bakanlığın planlarına göre, böyle bir sözleşme kapsamındaki ilk 2 milyon avronun bu yıl ödenmesi öngörülüyor. Bulgar Hava Kuvvetleri en son 2023 ve 2024 yıllarında Polonya'da motor onarımı yaptırmıştı.
Bulgar MiG-29'ları için yeni motorlar, hâlâ bu Sovyet savaş uçaklarını kullanan ve stoklarında parça bulunan NATO ülkelerinin stoklarından da sağlanabilir. Ancak 2023 yılında Slovakya, MiG-29'larını Rusya'ya karşı savunmaya yardımcı olmak için Ukrayna'ya verdi. Polonya da bu modelden 4 savaş uçağını Kiev'e bağışladı ve 9 uçaklık bir filoyu kendine ayırdı.
Savunma Bakanlığı yönetimi, MiG-29'larla ilgili durumu Rusya ve Polonya ile yapılan anlaşmalarla birkaç kez kurtarmayı başardı. Pratikte lisanslı onarım sadece Ukrayna, Rusya ve Belarus'tan talep edilebilirken, motorlar aynı ülkelerin yanı sıra Polonya ve Slovakya tarafından da sağlanabiliyor. Bratislava, MiG-29 ile ilgili her şeyi Ukrayna'ya verdiğini uzun zaman önce açıklamıştı.
Bakan Stoyanov, "Burası ne Rus dünyası ne de Ukrayna dünyası. Burası Bulgar dünyası ve ben Savunma Bakanı olarak silahlı kuvvetlerimizin uçma ve gökyüzümüzü koruma kabiliyetine sahip olması gerektiği fikrinin arkasında kararlılıkla duruyorum" dedi. Bu açıklama, "Demokratik Bulgaristan" gençlerinin kendisine bir "Moskvich" otomobil hediye etmeye çalışmasının ardından geldi. Hediye, "MiG-29'a olan özlemi ve hükümetin Polonya'dan bu tür eski savaş uçakları satın alma niyeti" nedeniyle verilmişti.
Gençler, Bakan'ın arabayı kabul etmesini ancak MiG'leri satın almamasını istedi. Stoyanov'a vergi mükelleflerinin parasını boşa harcamadan Bulgaristan semalarının güvenliğini sağlaması çağrısında bulundular.
ABD askeri tanker uçaklarının Bezmer Hava Üssü'ne konuşlandırılıp konuşlandırılmadığı sorusuna Bakan, henüz konuşlandırılmadıklarını ve şu an için ne zaman orada üsleneceklerine dair bir bilgi olmadığını söyledi.
