Bulgaristan Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanı Nataliya Efremova, Nova TV'ye verdiği röportajda, en kırılgan vatandaşların gelirlerinin korunup artırılacağını ve bütçe açığının vergi artışı yoluyla kapatılmayacağını açıkladı. Bakan, hükümetin sosyal önlemlerini ve dört saatlik iş sözleşmelerine ilişkin tartışmalı değişiklikleri savundu. Efremova'ya göre yeni kurallar, hayali istihdamı sınırlamalı ve çalışanlara hangi sigorta haklarını gerçekten kazandıklarını göstermeli.
En Kırılganların Gelirleri Öncelikli
Efremova, bütçe açığı ve artan kamu borcuna rağmen hükümetin temel görevinin, fiyat artışları ve mali belirsizlikle baş etmekte en zorlanan insanları korumak olduğunu vurguladı. "Mevcut bütçeyle yapmaya çalıştığımız ve bir sonraki bütçenin hazırlığında da yapacağımız şey, en kırılgan grupların gelirlerinin korunmasını ve artırılmasını garanti altına almak, böylece insanların bu zorluklarla başa çıkabilmesini sağlamaktır," dedi.
Devlet Kamu Sigortası Bütçesi, emekli maaşları, hastalık ödenekleri, doğum izni ücretleri ve işsizlik yardımlarının ödenmesini öngörüyor. Sosyal Bakanlık, ödemelerin güvence altına alındığını belirtiyor. 1 Temmuz itibarıyla emekli maaşları %7,8 oranında güncellendi ve ortalama emekli maaşının 543 avroya ulaşması bekleniyor.
Efremova, mali zorlukların otomatik olarak daha yüksek vergilere yol açacağı ihtimalini reddetti. Ona göre devlet, öncelikle tahsilatı artırma, kayıt dışı ekonomiyi sınırlama ve gelirleri yükseltme konusundaki tüm imkanları kullanmalı. Bakan, "Bütçenin gelir kısmını artırmak ve toplumun ihtiyaç duyduğu yatırımlar ile harcamalar için daha fazla kaynak sağlamak amacıyla alınabilecek birçok önlem var," ifadelerini kullandı.
Dört Saat Çalışanları Etkileyen Değişiklik
En çok tartışılan önerilerden biri, 1 Ocak 2027'den itibaren yarı zamanlı çalışmada hizmet süresinin fiilen çalışılan saatlere göre hesaplanması. Buna göre, nihai metin kabul edilirse, dört saatlik iş günü artık otomatik olarak tam bir günlük hizmet süresi olarak sayılmayacak. Yönetim, bu değişikliği, insanların yarı zamanlı gösterilip aslında sekiz veya daha fazla saat çalıştırılması uygulamasına son verme gerekliliğiyle gerekçelendiriyor.
Efremova, bu önlemin yüz binlerce çalışana doğrudan bir darbe olduğu yönündeki iddiaları reddetti. "Bu doğrudan bir darbe değil. Bu, haklarını bilmesi ve yarı zamanlı bir sözleşmenin gelecekteki sigorta hakları üzerinde ne gibi sonuçları olduğunu anlaması gereken insanların doğrudan korunmasıdır," dedi.
Sosyal Bakan, ücretli izin ve kıdem ile mesleki deneyim için ek ücret örneğini verdi. Ona göre, sekiz saat çalışan bir kişi, günde dört saat çalışan bir çalışanla otomatik olarak tamamen aynı haklara sahip olmamalı. Efremova, "Günde sekiz saat çalışıyorsanız, izniniz dört saat çalışan bir kişininkinden daha fazla olmalıdır. Bu, çalışılan emeğin hesaplanmasında adaleti ve eşitliği yeniden tesis ediyor," görüşünü savundu.
Hizmet Süresi ve Sigorta Süresi Aynı Şey Değil
Bakanın temel argümanlarından biri, birçok kişinin hizmet süresi (trudov staj) ile sigorta süresi (osiguritelen staj) arasındaki farkı anlamaması. Mevcut kurallara göre, günde dört saat çalışmak tam bir günlük hizmet süresi olarak sayılabiliyor, ancak sigorta süresi çalışılan süreyle orantılı olarak hesaplanıyor.
Bu, yarı zamanlı bir yıllık çalışmanın genellikle emeklilik için bir yıllık sigorta süresi getirmediği anlamına geliyor. Dört saatlik bir sözleşmeyle bir yıllık sigorta süresi biriktirmek için, kişinin başka bir sigorta dayanağı olmadığı sürece, iki takvim yılı çalışmak gerekebiliyor.
Efremova, "Birçok kişi, dört saatlik iş gününün bir günlük hizmet süresi olarak sayılmasının, emeklilikte otomatik olarak sigorta süresi olarak da tanınacağını düşünüyor. Durum böyle değil ve işte bu yanılgının aşılması gerekiyor," dedi.
Bakana göre amaç, sözleşme imzalanırken çalışanın yarı zamanlı çalışmanın gelecekteki emekli maaşını, hastalık ödeneklerini ve diğer yardımlarını nasıl etkileyeceğini bilmesini sağlamak.
Hayali Sözleşmeler Önce İşçiyi Mağdur Ediyor
Bakan, bu değişikliğin, çalışanlarını dört saatlik sözleşmeyle işe alıp tam gün çalıştıran işverenler üzerinde baskı oluşturmasını bekliyor. Bu gibi durumlarda, ücretin bir kısmı genellikle resmi sözleşmenin dışında kalıyor ve sigorta primleri daha düşük bir gelir üzerinden ödeniyor. Efremova, "İnsanlar, iş sözleşmelerinin doğru düzenlenmediğini fark edecek ve işverenlerinden fiilen çalıştıkları saatlerin yansıtılmasını talep edebilecekler," ifadelerini kullandı.
Bu uygulama sadece bütçeye zarar vermiyor. Hastalık, işsizlik, doğum izni veya emeklilik durumunda işçi, fiilen aldığı paraya göre değil, resmi olarak beyan edilen gelire göre yardım alıyor. Bakan, "Hastalandığında veya sigorta haklarını kullanması gerektiğinde, daha düşük bir gelir üzerinden sigortalandığı için önemli ölçüde daha düşük yardımlar alıyor," uyarısında bulundu.
Dört saatlik sözleşmelerin anneler, öğrenciler, engelli bireyler ve iki işi bir arada yürüten çalışanlar için gerekli olduğunu kabul eden Bakan, ancak bu durumların, fiilen çalışılandan daha az iş beyan etmek için bir kılıf olarak kullanılmaması gerektiğini söyledi.
Engelli Maaşı Sadece Şikayetle Kesilmeyecek
Efremova, yeni bütçe metinlerinin, bir ihbar üzerine engelli maaşının otomatik olarak kesilmesine izin verdiği yönündeki iddiaları da reddetti. "Hayır, bu yorum kesinlikle doğru değil, genel kurul salonunda da dahil olmak üzere kaç kez tekrarlanırsa tekrarlansın," dedi.
Bakana göre bu, uygulamada belirli bir sorunu çözme girişimiydi, imzasız bir şikayetin veya doğrulanmamış bir iddianın sosyal bir hakkı ortadan kaldırdığı bir mekanizma değil. Bakan, görüşmede tüm prosedürün ayrıntılarına girmedi ancak bir ihbarın tek başına maaşın kesilmesi için yeterli bir gerekçe olamayacağını kesin bir dille ifade etti.
Efremova'nın mesajı, hükümetin sosyal ödemelerden geri adım atmayacağı, ancak hayali istihdamı ve beyan edilenle fiilen çalışılan iş arasındaki uyumsuzlukları sınırlayarak daha fazla gelir arayacağı yönünde. Büyük tartışma ise, yeni kuralların gerçekten işverenleri sözleşmeleri kayıt altına almaya zorlayıp zorlamayacağı, yoksa öncelikle yasal olarak yarı zamanlı çalışan insanların haklarının bir kısmını mı azaltacağı noktasında devam ediyor.
