Bir köy var ki şehirleri solluyor. Üstelik sadece nüfus sayısıyla değil. Gelişiyor, inşa ediliyor, yatırım çekiyor, genç aileleri ve Sofya'daki dairesini başkentin birkaç dakika uzağında bahçeli bir evle değiştiren giderek daha fazla insanı kendine çekiyor. Bu köyün adı Lozen.
Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün 2021 yılında yapılan son nüfus sayımına ve 31 Aralık 2022 itibarıyla açıklanan sonuçlarına göre Bulgaristan'da 4999 köy bulunuyor. Bunların sadece 116'sında 2000'den fazla sakin yaşıyor.
Listenin birinci sırasında devasa bir sanayiye sahip Silistre'nin Aydemir köyü yer alırken, ikinci sırada artık başkentin en lüks banliyösüne dönüşen Lozen var. İlk onda Plovdiv bölgesinden iki yerleşim yeri, Rojino ve Trud dikkat çekerken, en ilginç hikaye yine başkentin hemen yanında yaşanıyor.
Lozen, kayıtlı 6014 sakiniyle ülkedeki en kalabalık ikinci köy konumunda. Yerel halk, son yıllarda bölgeye yerleşen yeni sakinler de hesaba katıldığında gerçek nüfusun bu rakamdan çok daha yüksek olduğu konusunda hemfikir.
Lozen – Şehir Gibi Yaşayan Köy
Sadece 6014 rakamı bile köyün büyüklüğünü göstermeye yetiyor. Lozen, Bulgaristan'daki pek çok şehirden daha kalabalık. Ancak asıl etkileyici olan şey, köyün Sofya'nın devasa kentsel alanının bir parçası olarak gelişmesi.
Bunun nedeni ise çok açık: Konumu.
Lozen, başkentin hemen yanı başında, Lozen Dağı'nın eteklerinde ve Sofya'ya uzanan ana ulaşım hatlarına çok kısa bir mesafede yer alıyor. Trakya Otoyolu'na, Çevre Yolu'na ve başkentin iş bölgelerine yakınlığı, köyü yaşamak için son derece cazip bir bölge haline getiriyor.
İnsanlar burada penceresinden dağ manzarası izleyebileceği bahçeli bir eve sahip olabiliyor ve aynı zamanda Sofya'nın bazı mahallelerinde yaşayan bir sakinin şehri baştan başa geçmesi kadar kısa bir sürede merkeze ulaşabiliyor. İşte Lozen'in altın formülü tam olarak bu.
Blok Yerine Ev Patlaması
En gözle görülür değişim inşaat sektöründe yaşanıyor. Eski evlerin etrafında yeni sokaklar, modern müstakil evler ve konut siteleri yükseliyor. Geniş bahçeli, garajlı, panoramik camlı, modern ısıtma sistemlerine ve enerji verimliliğine sahip evler inşa ediliyor.
Piyasada yeni bir konut tipi de beliriyor: Sofya'nın hemen yakınındaki kapalı siteler, ama daire yerine müstakil evlerle.
Bu durum artık gayrimenkul piyasasının ciddi bir segmenti haline geldi. Sofya ve çevresindeki konut piyasası analizlerine göre, Çevre Yolu'nun güney kuşağı, Bistritsa, Pançarevo ve Lozen çevresindeki bölgeler, müstakil ev sitelerinin gelişimi için en aktif alanlar arasında yer alıyor.
Bunun nedeni ise çok basit: Talep değişiyor.
Pandemi sonrasında giderek daha fazla aile alan, kendi bahçesi, yeşillik ve huzur istiyor. Ancak Sofya'yı ve onun ekonomisini terk etmek de istemiyorlar. Lozen tam da bu kombinasyonu sunuyor.
Daire Yerine Müstakil Ev: Yeni Rüya
Lozen'de artık sadece klasik köy evlerinden bahsetmiyoruz. Piyasada yüz binlerce euroluk lüks evler ortaya çıkarken, en üst segmentteki bazı mülklerin fiyatı 700.000 ile 800.000 euroyu aşıyor.
Bu durum bölgenin sosyal profilini de değiştiriyor.
Alıcılar Sofya'da çalışan insanlar, girişimciler, yöneticiler, çocuklu aileler ve yurt dışından dönen Bulgarlar. Onlar sadece metrekare değil, bir yaşam tarzı arıyorlar.
Büyük bir ev. Bahçe. Garaj. Yeşillik. Dağ. Huzur. Ve Sofya bir el uzatımı kadar yakın.
İşte bu yüzden Lozen, başkent çevresindeki yüksek sınıf konut inşaatı için en çok tercih edilen yerler arasına girmeye devam ediyor.
Yatırımlar İnsanları Takip Ediyor
Bir yerleşim yeri büyüdüğünde yatırımcılar da peşinden geliyor. Lozen'in gelişimi artık sadece yeni konutların inşasıyla sınırlı kalmıyor. Ticari alanlar, hizmetler, ofisler ve Sofya'ya yakınlığına güvenen küçük üretim tesisleri ile işletmeler açılıyor.
Bu durum kendine özgü bir büyüme döngüsü yaratıyor: Yeni sakinler talebi artırıyor, talep yatırımcıları çekiyor, yatırımlar yeni hizmetler oluşturuyor ve bu hizmetler de burayı yeni sakinler için daha cazip hale getiriyor.
Böylece bir köy, adeta bir şehir merkezi gibi işlemeye başlıyor.
İki Okul, İki Anaokulu ve Kendi Ritmi
Lozen'in bir diğer önemli avantajı da sadece bir uydu mahalle olmaması. Köyde iki okul ve iki anaokulu bulunuyor ki bu, genç aileler için devasa bir artı. Kiliseler, kültür merkezleri, sosyal hayat, spor ve kültürel etkinlikler mevcut.
Bu durum, pek çok ailenin Sofya'nın çeperindeki yeni bir konut sitesi yerine Lozen'i tercih etmesinin nedenlerinden biri. Burada gerçek bir topluluk hissi var.
Nüfusa Göre Şehir Gibi Köylerin İlk 10'u
Son nüfus sayımı verilerine göre ulusal sıralamanın zirvesinde, 6588 sakiniyle Silistre'nin Aydemir köyü yer alıyor.
Onu 6014 kişiyle Lozen takip ediyor.
Üçüncü sırada 5256 sakinle Sofya Belediyesi'ne bağlı Bistritsa var. Onu sırasıyla 4869 kişiyle Velingrad bölgesinden Draginovo, 4654 kişiyle Kaziçene, 4576 kişiyle Kotel Belediyesi'ne bağlı Gradets, 4469 kişiyle Rojino, 4335 kişiyle Bukovlak, 4067 kişiyle Trud ve 4043 sakinle Kalipetovo izliyor.
İlginç bir şekilde, ülkedeki en büyük köylerden birkaçı büyük şehirlere çok yakın konumda. Bu durum Bulgaristan'ın yeni demografik haritasını gözler önüne seriyor: İnsanlar illa ki şehirlere taşınmıyor. Bir kısmı tam tersi yönde, yani etrafındaki köylere doğru hareket ediyor.
Rojino - Yedi Halkın Köyü
Yedinci sıra, 4469 sakiniyle Karlovo bölgesindeki Rojino'ya ait.
Eski Dağ ile Orta Dağ arasında yer alan köyün 17. yüzyama uzanan bir tarihi var. Nisan Ayaklanması'ndan sonra Klisura'dan gelen mülteciler de buraya yerleşmiş.
Günümüzde Rojino, Bulgarlar, Türkler, Romanlar, Karaçahlar, Ulahlar, Sırplar ve Rusların bir arada yaşadığı renkli topluluğuyla biliniyor.
Burası, büyük bir köyün farklı bir modeline örnek teşkil ediyor: Lüks inşaat patlamasından ziyade, tarihsel olarak oluşmuş kalabalık bir topluluğa dayanıyor.
Trud - Sessiz Kalmayan Köy
Dokuzuncu sırada Plovdiv yakınındaki Trud yer alıyor; 4067 sakini var. Köy, sivil protestoları ve yerel halkın temiz hava ile köyün yanındaki biyogaz santralinin faaliyetine karşı verdiği uzun soluklu mücadelelerle geniş çapta tanınıyor.
Trud, büyük Bulgar köyünün başka bir yüzünü gösteriyor: Nüfus kalabalık olduğunda, sivil toplumun da sesi daha güçlü çıkıyor.
Aydemir – Büyük Tuna Rakibi
Listenin birincisi Aydemir, Silistre ve Tuna Nehri'ne sadece birkaç kilometre uzaklıkta.
Köy üç bölüme ayrılıyor: Delenkite, Merkez ve 1708 yılındaki Bulavin Ayaklanması'ndan sonra Don Kazakları Eski İnananlar tarafından kurulan Tataritsa.
Burada işletmeler, bir feribot terminali ve bir futbol kulübü bulunuyor. Yani Aydemir de geleneksel bir köyden çok daha fazlası; kendi ekonomisi ve altyapısı var.
Ancak Aydemir büyük bir sanayi ve Tuna köyüyken, Lozen yeni zengin banliyö köyü konumunda.
Köyün Şehirden Daha Çok Tercih Edilmesi
İşte asıl büyük hikaye burada gizli. Bulgaristan yıllardır nüfus kaybediyor ve yüzlerce köy boşalıyor. Ancak Sofya'nın çevresinde tam tersi bir süreç yaşanıyor. Lozen, Bistritsa, Kaziçene ve başkent çevresindeki diğer yerleşim yerleri, kentsel alanın doğal bir uzantısı haline geliyor.
Bu, Bulgaristan'ın yeni haritası; sadece köy ve şehir karşı karşıya değil, şehir ve köyün tek bir bütün olması.
