Sofya Belediyesi, inşaat atıklarını konteynerlerin etrafına atarak sokakları kaçak çöplüğe çeviren kişi ve firmalara karşı sıkı bir mücadele başlatıyor. 27 Temmuz Pazartesi gününden itibaren belirlenen riskli noktalara 4G güneş enerjili kameralar yerleştirilecek ve bu kameralar ihlalcileri görüntüleyecek. Bireyler için cezalar 150 ila 500 euro arasında değişirken, tüzel kişiler için bu miktar 700 ila 2000 euro arasında olacak. Bu önlem, binlerce denetim ve tadilat sonrası kontrolsüz atık döküldüğüne dair gelen çok sayıda ihbarın ardından geldi.
Yeni binalar kaçak çöplükleri doğuruyor
Durumu gözler önüne seren örneklerden biri başkentin Drujba semtinde yaşanıyor. Yeni inşa edilen konutların çevresinde kaldırımlar karton, çimento artıkları ve lateks kutularıyla dolup taşıyor. Sorun, ana inşaatın tamamlanmasının ardından daire sahiplerinin iç dekorasyon tadilatlarına başlamasıyla ortaya çıktı. Bir kısmı özel konteyner kiralamak yerine atıkları evsel atık konteynerlerine veya hemen yanına bırakıyor.
Ralitsa Velinova, bTV'ye yaptığı açıklamada, "Yaklaşık dört ay önce meslektaşlarımla birlikte burada, çoğunlukla inşaat malzemelerinden oluşan kaçak bir çöplük oluştuğunu fark ettik" dedi. Velinova'ya göre bölgede çalışanlar, temizlik firmasının atıkları alabilmesi için dağılmış çöpleri periyodik olarak toplayıp tek bir yere yığıyor. Ancak bu sorunu çözmüyor çünkü temizlikten kısa süre sonra yeni çuvallar, ambalajlar ve inşaat artıkları ortaya çıkıyor.
Uyarılar ihlalcileri durdurmadı
Bölge sakinleri ve çalışanlar başlangıçta yetkililere haber vermeden sorunu çözmeye çalıştı. Yeni binaların girişlerine, inşaat atıklarının evsel atık konteynerlerine ve çevresine atılmaması için uyarı yazıları asıldı. Velinova, "Hiçbir sonuç alamadık" diye itiraf etti. Gönüllü uyarıların başarısız olmasının ardından sürekli olarak Sofya Belediyesi'ne ihbarlar yapılmaya başlandı. "Bu bir kısır döngüye dönüştü. Dört aydır neredeyse her hafta defalarca ihbarda bulunuyorum" dedi.
Ancak Sofya Denetim Müdürlüğü'nün müdahalesinden sonra biriken atıklar kaldırıldı. Ancak halkın korkusu, failler tespit edilmezse çöplüğün günler içinde yeniden oluşacağı yönünde.
Tadilat kirlilik için mazeret değil
Yeni ev sahiplerinden bazıları, binalarda aynı anda onlarca dairenin tadilatı yapıldığı için konteynerlerin hızla dolduğunu kabul ediyor. Ev sahibi Kristiyan, "Bina yepyeni, biz yeni taşındık. Dairelerin yarısından fazlası hâlâ tadilatta. Konteynerler doluyor ama dolunca atıkları koyacak başka yer yok" yorumunu yaptı. Ancak denetim müdürlüğü, yer olmamasının inşaat malzemelerinin evsel atık konteynerlerine atılmasını haklı çıkarmadığını belirtiyor. Tadilat yapan herkes, oluşan atıkların yasal olarak toplanmasını ve taşınmasını organize etmekle yükümlü.
İskır Bölge Denetim Müdürü Georgi Machev, "Bu sorun tüm Sofya'da tespit edildi. Yeni bir bina neredeyse, taşınma sırasında aileler tadilat yapıyor ve çok küçük bir kısmı konteyner kiralıyor" dedi.
Kameralar sürekli ihlalcileri izleyecek
Belediye, uyarılardan video gözetime geçiyor. Cihazlar, ön analizlerin sürekli ve sistematik kirlilik olduğunu gösterdiği noktalara yerleştirilecek. Machev, "4G güneş enerjili kameralar yerleştirmeye başlayacağız, böylece ihlalcileri yakalayabilecek, failleri tespit edebilecek ve yaptırım uygulayabileceğiz" diye açıkladı. Güneş enerjili cihazların kullanılması, kameraların elektrik şebekesinin olmadığı yerlere de yerleştirilmesine olanak tanıyor. Amaç, kayıtların yalnızca ihlalin kendisine değil, aynı zamanda atıkları atan araca veya kişiye dair de kanıt sağlaması.
Sofya Denetim Müdürlüğü, kirletenler tespit edilip cezalandırılmadığı sürece uzun vadeli bir sonuç alınamayacağını vurguluyor. Belediye bütçesinden onların ardından temizlik yapmak, ihlalin maliyetini tüm Sofyalılara yüklemek anlamına geliyor.
Vatandaşlara 500 euroya kadar ceza
Bireyler için cezalar 150 ila 500 euro arasında. Tüzel kişiler için ise miktar 700 ila 2000 euro arasında. Yani mahalle konteynerinin yanına birkaç çuval, kutu ve tadilat artığı atmak, özel bir konteyner kiralamak ve atıkları yasal olarak taşımaktan katbekat daha pahalıya mal olabilir. Sofya Denetim Müdürlüğü son aylarda inşaat faaliyetlerinden kaynaklanan kirliliğe karşı, sokak ve kaldırımlara atık ve malzeme dökülmesi de dahil olmak üzere yoğun denetimler gerçekleştiriyor. Resmi veriler, 2026 yılı başından bu yana şantiyelerde yapılan denetimlerin ardından yüzlerce tutanak düzenlendiğini gösteriyor.
Konteynere sadece evsel atık atılır
Denetçiler, evsel atık konteynerlerine inşaat malzemeleri, mobilya, yatak veya diğer büyük eşyaların konulamayacağını hatırlatıyor. Machev, "Konteynerin içine herhangi bir inşaat atığı veya mobilya atmak yasaktır. İçi sadece evsel atık içindir" uyarısında bulundu. Hacimli ve sınırlı miktardaki tadilat atıkları, yalnızca ilgili bölgenin takvimine uygun olarak belirlenmiş yerlere bırakılabilir. Daha büyük tadilatlarda doğru çözüm, özel bir konteyner kiralamak ve atıkları yetkili bir firmaya teslim etmektir. Sofya Belediyesi, Drujba'nın da bulunduğu İskır bölgesi de dahil olmak üzere bölgesel talimatlar ve inşaat atıklarının taşınmasına yönelik yönergeler yayınlıyor.
Vatandaş ihbarı cezaya yol açabilir
Kameralar, ihlalcileri tespit etmenin tek yolu olmayacak. Denetçiler, suçüstü yakalama veya bir tanıktan yeterince somut bir ihbar alınması durumunda harekete geçebilir. Machev, "Vatandaşlar call.sofia üzerinden veya her bölge için Sofya Denetim Müdürlüğü'nün telefon numaralarından ihbarda bulunabilir" dedi. Yıl başından bu yana 2000'in üzerinde denetim yapıldı, 350'den fazla tutanak ve 1000'den fazla ceza kesildi. Yeni kameralar, geceleri veya araç bagajından çuvalların anonim olarak boşaltılmasının artık cezasız kalmayacağını göstermeyi hedefliyor.
