Bulgaristan'da 33 devlet üniversitesinden 30'unun 2026 yılı bütçesinde yüzde 0,5 ila 14,9 arasında kesinti yapılması öngörülüyor. KNSB'ye bağlı Yükseköğretim ve Bilim Sendikası (VON-KNSB), Başbakan, Maliye ve Eğitim Bakanları ile milletvekillerine gönderdikleri açık mektupta bu bütçeyi desteklemeyeceklerini duyurdu.
Sendika Başkanı Prof. Lilyana Valçeva, "Devlet, son on yılda gerçek ve ölçülebilir reformlar gerçekleştiren az sayıdaki sektörden birini teşvik etmek yerine, elde edilen sonuçları dikkate almayan ve bunların devamını riske atan bir bütçe öneriyor" dedi.
Sendika, 2026 yılında devlet yükseköğretim kurumlarına verilen sübvansiyonun en az 2025'teki seviyesi olan GSYİH'nın yüzde 0,64'ünde kalmasını talep ediyor. Oysa şu anda önerilen oran yüzde 0,53.
Ayrıca bütçenin, Bakanlar Kurulu Kararı No. 328 ve Yükseköğretim Kurumları Sıralama Sistemi'ne göre gerçekleşen göstergeler temelinde, Kasım 2025'te kararlaştırılan asgari değerler doğrultusunda yeniden hesaplanmasını istiyorlar. Prof. Valçeva, elde edilen sonuçların adil bir şekilde yansıtılması için ek olarak 20,8 milyon avroya ihtiyaç olduğunu belirtti.
"2026 yılı için önerilen taslak bütçe, sübvansiyonu 2025 bütçesine (ki o da 2024 verilerine dayanıyor) göre 618,98 milyon avrodan 661,30 milyon avroya çıkarıyor (yüzde 6,8 artış). Ancak eğitim giderleri sübvansiyonunda yüzde 5'lik artış için ayrılan 36,6 milyon avro, asgari ihtiyaçları karşılamıyor ve değerlendirme sisteminde elde edilen sonuçları telafi etmiyor. Geriye kalan yüzde 1,8'lik artış ise öğrenci burslarına ayrılmış olup yetersiz kalıyor" denildi.
VON-KNSB, yükseköğretimin artık tarihsel esaslara göre finanse edilmediğini hatırlattı. Devlet üniversitelerindeki eğitim için ayrılan kaynaklar, devlet denetimi, iş dünyası ve uluslararası kabul görmüş bir kalite değerlendirme aracı olan sıralama sistemi aracılığıyla belirleniyor. Finansman doğrudan sonuçlara, eğitim kalitesine, öğrencilerin iş bulma başarısına ve mühendislik, pedagoji, tıp gibi stratejik alanlarda nitelikli personel yetiştirilmesine bağlı.
Sendika, 2026 bütçe taslağının gerçek göstergeleri yansıtmadığını, çünkü Ekim 2024 verilerine dayanarak hesaplandığını belirtti. Oysa Ekim 2025'te tüm paydaşlar tarafından kabul edilen güncel veriler kullanılmalıydı. Bu durum, yükseköğretimde kaliteyi teşvik sistemini anlamsız kılıyor.
Açık mektupta ayrıca, "Biz gerekli tavizleri veriyoruz ancak sübvansiyonlarda kesinti kabul etmeyeceğiz. Çünkü Eylül-Aralık 2026 döneminde planlanan yeni öğrenciler ne eğitim sübvansiyonu ne de burs olarak bütçe taslağında yer alıyor" ifadeleri kullanıldı.
Sendikanın hesaplamalarına göre en büyük kesinti Mimarlık, İnşaat ve Jeodezi Üniversitesi'ne yapılacak. Onu Ulusal Sanat Akademisi ve Plovdiv Gıda Teknolojileri Üniversitesi takip ediyor.
VON-KNSB, yükseköğretim sektöründe 10 yıldır başarılı reformlar yürütüldüğünü ve son iki yıldır devletin gerekli finansmanı sağladığını hatırlattı. Bulgar üniversiteleri yalnızca daha rekabetçi uzmanlar yetiştirmekle kalmıyor, aynı zamanda uluslararası akademik sıralamalarda da giderek daha başarılı konumlanıyor. Yükseköğretime yapılan yatırımlar, mühendislik, pedagoji ve tıp gibi stratejik alanlarda ölçülebilir sonuçlar veriyor.
Aynı durum bilimsel faaliyetler için de geçerli. Son yıllarda finansman, Scopus ve Web of Science yayınları, atıf sayısı, uluslararası projeler, patentler, inovasyon ve araştırma üniversitelerinin gelişimi gibi bilimsel çıktılarla daha net ilişkilendiriliyor. Genç bilim insanları için iyi maaş imkanları, modern laboratuvarlar, Avrupa bilim programlarına katılım ve uluslararası değerlendirme fırsatları arttı.
VON-KNSB, 2026 bütçe taslağının Bulgaristan'daki devlet yükseköğretim kurumları için yarattığı "ciddi risk" konusunda Avrupa kurumlarını, Avrupa Komisyonu'nu ve Avrupa yükseköğretim alanındaki ortaklarını bilgilendireceği uyarısında bulundu.
