Köpekler, yasal minimum yaşın altında, gerekli aşıları ve mikroçipleri olmadan, çoğu zaman yasa dışı yetiştiriciler tarafından sunuluyor.
Uluslararası hayvan koruma örgütü 'Dört Pençe'nin 2025 yılı sonunda Bulgaristan'da yürüttüğü bir araştırma, Meta platformlarının köpek reklamı ve satışı için yaygın şekilde kullanıldığını ortaya koydu. Şirketin kendi kuralları, bireylerin platformlarda hayvan satışını yasaklamasına rağmen, Facebook gruplarında ve Instagram'daki özel hesaplarda her gün satılık köpek ilanları paylaşılıyor.
Örgüt, sosyal ağlar Facebook ve Instagram'da paylaşılan köpek ilanlarının ardındaki gerçeği araştırmak üzere uzman bir ajansa (TRACKS Investigations Ltd.) telefon görüşmeleri ve yerinde ziyaretler başlatma görevi verdi.
Araştırma sırasında Bulgaristan'ın farklı bölgelerinden toplam 11 satıcı ziyaret edildi ve ekip, hayvanların yetiştirilme ve satış koşullarını belgeledi. Sonuçlar, Bulgaristan'da geçerli yasal gerekliliklerle bir dizi uyumsuzluk olduğunu gösteriyor:
Araştırılan 11 satıcıdan 10'unda, köpekler mikroçip takılmadan ve Avrupa evcil hayvan pasaportu düzenlenmeden satılıyordu.
Satıcılardan 9'unda bir yetiştirme tesisinin kaydı doğrulanamadı ve bazıları uzun yıllardır büyük ölçekli faaliyet yürütüyordu.
6 vakada yavru köpekler annelerinden çok erken ayrılmış ve asgari 8 haftalık yaşın altında satışa sunulmuştu.
Kulak ve kuyruk kesme yasağının ihlal edildiği tespit edildi.
Sunulan köpeklerin bazılarında tedavi edilmemiş sağlık sorunları gözlemlendi; bu durum hayvanların yetiştirilme koşulları ve veteriner bakımının kalitesi hakkında soru işaretleri yaratıyor.
Pasaport düzenleme ve mikroçip takma sorumluluğu, hayvanın satıştan önce ilk sahibi (satıcı) adına tanımlanması zorunluluğuna rağmen, hukuka aykırı şekilde alıcıya yükleniyor.
Hayvanlar gerekli aşılar yapılmadan satılıyor.
11 vakada da Facebook grupları, reklam ve satış gerçekleştirme için ana kanal olarak belirtildi. Facebook Marketplace'teki ilanların aksine, açık veya kapalı tipteki grupların izlenmesi, denetlenmesi ve ihlal durumunda içeriğin kaldırılması çok daha zor. Bu durum, birçok satıcının Meta platformlarında bireylerin hayvan satışı yasağını aşmasına olanak tanıyor.
Bir yetiştirme tesisinin kayıtlı olmaması, köpeklerin yetiştirilme koşullarının denetlenmesini fiilen imkansız hale getiriyor ve hem hayvanlar hem de gelecekteki sahipleri için bir dizi risk oluşturuyor. Satış öncesinde hayvanın ilk sahibi (satıcı) tarafından tanımlanması zorunluluğunun aşılması, satın alma sonrasında köpeğin kökeninin takip edilebilirliğini engelliyor. Bu sahtekarlık uygulaması, sahiplere ek maliyet getirmenin yanı sıra, yasal olarak yetiştiriciye ait olan sorumluluğu da kaydırıyor.
'Dört Pençe', vatandaşları bilinçli ve dikkatli olmaya çağırıyor çünkü Bulgaristan'daki yasa dışı yavru köpek ticaretinin arkasında, gerekli bakım ve insani yaşam koşullarından yoksun binlerce hayvan bulunuyor. Örgüt ayrıca Meta'yı, yasa dışı ve kötü niyetli tüccarların Facebook ve Instagram'da köpek reklamı yapmasına izin veren kurallarındaki 'boşlukları' kapatmaya çağıran dilekçeye destek verilmesini istiyor. Dahası, araştırma, bazıları uzun yıllardır faaliyet gösteren kayıt dışı yetiştiricilerin potansiyel alıcılara ulaşmak için sosyal ağları nasıl kullandığını gösteriyor. Geniş kitlelere kolay erişim ve Meta'nın denetim eksikliği, özel evlerde, bahçelerde, apartman dairelerinde ve bodrumlarda yasa dışı olarak çoğaltılan ve yetiştirilen hayvanların sunulmasını mümkün kılıyor.
Vakıf, gelecekteki hayvan sahiplerine yerel barınaklardan ve hayvan koruma örgütlerinden köpek sahiplenmelerini tavsiye ediyor çünkü bu şekilde yalnızca ihtiyaç sahibi bir hayvana yeni bir yaşam şansı verilmekle kalmıyor, aynı zamanda kimliklendirilmiş, kısırlaştırılmış, kuduza karşı aşılanmış ve karakteri ile alışkanlıkları hakkında bilgi sahibi olunan bir köpek alınıyor. Belirli bir cins tercih edildiğinde ise örgüt, vatandaşlara sosyal ağlar üzerinden köpek satın almaktan kaçınmalarını ve yalnızca kayıtlı ve lisanslı yetiştiricilerden mikroçipli ve pasaportlu hayvanları tercih etmelerini tavsiye ediyor.