Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, bugün Ankara'ya giderek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi. Görüşme, NATO zirvesi öncesinde Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşti. Toplantının odağında ikili ilişkilerin derinleştirilmesi ve Bulgaristan ile Türkiye'nin ortak çıkarlarına yönelik konular yer aldı.
Radev, Ankara'ya varışında Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından karşılandı. Bolat, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "İlişkilerimizi güçlü komşuluk, karşılıklı güven ve ortak çıkarlar temelinde daha da ileri taşımaya kararlıyız" ifadelerini kullandı. Bulgar heyetinde Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi Bakanı Aleksandır Pulev, Enerji Bakanı İva Petrova ve Ulaştırma Bakanı Georgi Pev; Türk tarafında ise Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar ve Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu yer aldı.
Bu, iki lider arasındaki ilk önemli siyasi temas değil. Daha önce Cumhurbaşkanı olan Radev, Erdoğan ile güvenlik, göç ve enerji gibi kritik konularda defalarca görüşmüştü. Ancak bugünkü görüşme, Radev'in başbakan sıfatıyla ilk yüz yüze teması oldu. Öte yandan AK Parti kaynaklarına göre bu, Erdoğan'ın 7-8 Temmuz'daki NATO zirvesi öncesinde yaptığı ilk ikili görüşme olarak kaydedildi.
Görüşme, Türkiye'nin yeniden İttifak'ın odağında olduğu bir dönemde gerçekleşti. Ankara NATO zirvesine ev sahipliği yapacak ve Türk cumhurbaşkanı, foruma katılacak liderlerle bir dizi ikili görüşme yapacak. Bu kapsamda Erdoğan'ın, Radev'den sonra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile bir araya gelmesi bekleniyor. Zirve 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek ve program kapsamında Külliye'de misafir devlet ve hükümet başkanlarına resepsiyon ve akşam yemeği verilecek.
Bulgaristan için Erdoğan ile görüşme özel bir önem taşıyor; zira Türkiye ile ilişkiler yalnızca komşuluktan ibaret değil. Bu ilişkiler; sınır, göç baskısı, enerji bağlantısı, ticaret, ulaşım koridorları ve Karadeniz bölgesinde güvenlik gibi hassas hatlar boyunca uzanıyor.
Bu nedenle Beştepe'deki görüşme, NATO forumu öncesinde protokol gereği yapılan bir jest değil. Bu, Sofya ile Ankara arasındaki sürekli siyasi kanalın bir parçası; hem gerginlik anlarında hem de pragmatik yakınlaşma dönemlerinde kullanılan bir kanal.
Cumhurbaşkanlığı Dönemindeki Görüşmeler
Radev ve Erdoğan, Radev'in cumhurbaşkanı olduğu dönemde birkaç önemli temasta bulunmuştu. Bunlardan biri, 12 Temmuz 2018'de Brüksel'deki NATO zirvesi sırasındaydı. O görüşmede, iç işlerine karışmama, göçmen baskısı ve enerji projeleri ele alınmıştı. Bu görüşme, Radev'in 2018 Türkiye seçimlerinin ardından Erdoğan'ın göreve başlama törenine katılmasından sadece üç gün sonra gerçekleşmişti.
O zaman bile çizgi netti: Türkiye önemli bir komşu, ortak ve müttefiktir; ancak iki ülke arasında göz ardı edilemeyecek konular vardır. Bunlar arasında göç, Türkiye'nin Avrupa'ya açılan bir bariyer rolü, enerji hatları ve iç işlerine karışmama gibi hassas konular yer alıyor.
İstanbul ve Sınır Meselesi
Radev'in cumhurbaşkanlığı dönemindeki en önemli çalışma ziyareti 9 Aralık 2022'de İstanbul'da gerçekleşti. Bulgaristan Cumhurbaşkanı, Erdoğan'ın daveti üzerine Türkiye'ye gitmiş ve görüşmelerin odağında ekonomi, enerji, göç ve güvenlik yer almıştı. Heyette savunma, içişleri, dışişleri ve enerji bakanları da bulunuyordu.
Bu görüşme, yoğun göç baskısı ve Bulgaristan'ın Schengen'e hazır olup olmadığına dair tartışmaların gölgesinde gerçekleşti. Vahdettin Köşkü'ndeki görüşmenin ardından iki cumhurbaşkanı, ortak sınır güvenliğinin artırılması, ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılması ve daha iyi enerji bağlantısı konusunda ortak irade beyan etti.
İstanbul görüşmesi, daha geniş bağlamda da önemliydi. Ukrayna savaşı, Avrupa'daki ulaşım ve enerji yollarını çoktan değiştirmişti. Radev o dönemde Bulgaristan ve Türkiye'nin karmaşık bir bölgede komşu olduğunu ve güvenilir kara yollarından birinin Türkiye ve Bulgaristan'dan geçtiğini vurgulamıştı.
Bugünkü Görüşme
Bugünkü görüşme ise farklı bir siyasi çerçevede gerçekleşti. Radev artık başbakan ve görüşme, Türkiye'nin ev sahibi ve bölgesel güç olarak güçlü bir rol üstlenmeye çalışacağı bir NATO forumu öncesinde yapıldı. Bulgaristan için bu, ikili konuların İttifak'ın daha büyük resmiyle iç içe geçtiği anlamına geliyor.
Doğal olarak öne çıkan başlıklar arasında güney kanadının güvenliği, Ukrayna savaşı, Karadeniz, göç, ulaşım ve enerji bağlantısı yer aldı. Türkiye, Bulgaristan için sınırı, ticareti ve Avrupa, Orta Doğu ile Kafkasya arasındaki altyapı yolları nedeniyle kilit ortak olmaya devam ediyor.
Aynı zamanda Ankara her zaman zor ama gerekli bir ortak. Türkiye NATO'da bir müttefik, kendi politikası olan bölgesel bir güç ve Güneydoğu Avrupa'daki birçok güvenlik meselesi onun katılımı olmadan çözülemez.
