ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'un İran'la diyalog ve müzakerelere açık olduğunu ancak Tahran'ın bu sürece ciddi yaklaşmadığını söyledi. Rubio, Ormuz Boğazı'nda İran'ın kontrolünün tehlikeli bir emsal oluşturacağı uyarısında bulundu. Reuters'ın aktardığına göre Rubio, bu açıklamayı Manila'da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) Dışişleri Bakanları toplantısında yaptı.
Rubio, "Eğer onlar ciddiyse, biz de ciddiyiz. Değillerse, o zaman çıkarlarımızı ve müttefiklerimizin çıkarlarını korumak için ne gerekiyorsa yapacağız" dedi. Toplantıda ASEAN üyesi ülkeler, askeri operasyonların yeniden başlamasıyla ilgili ciddi endişelerini dile getirdi.
Rubio, İran'ın Ormuz Boğazı üzerinde kontrol sağlamasının Ortadoğu'nun ötesine uzanan sonuçları olan tehlikeli bir emsal oluşturacağını vurguladı. Fransız haber ajansı AFP'nin aktardığına göre Rubio, "Ortadoğu'da bir ülkenin uluslararası bir deniz yolunu tek başına kontrol etme, geçiş ücreti toplama ve ödeme yapılmazsa gemilerinizi havaya uçurma kararı almasına izin verirsek, bu çok tehlikeli bir emsal olur ve dünyanın diğer bölgelerinde de tekrarlanır" ifadelerini kullandı.
Bu arada, İran destekli Yemenli Husilerin Kızıldeniz'de Suudi petrol tankerlerine yönelik tehditleri nedeniyle üç Suudi ham petrol tankeri rotasını değiştirdi. Husiler, Pazartesi günü Suudi Arabistan'a deniz ablukası ilan ederek potansiyel yeni bir cephe açtı. İran'ın Ormuz Boğazı'nda deniz trafiğini tehdit etmesiyle birlikte Kızıldeniz, Suudi petrol ihracatı için ana alternatif güzergah haline geldi.
Rubio'nun bugün Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya gelmesi ve iki ülke liderleri arasında eylül ayında yapılması olası bir zirveyi görüşmesi bekleniyor. Rubio ile Wang Yi arasındaki görüşme, iki süper güç arasındaki gerilimin geçici olarak yatıştığı bir dönemde gerçekleşecek. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın geçtiğimiz hafta Çin'in ABD seçimlerine müdahale ettiği yönündeki suçlamaları durumu karmaşıklaştırabilir. Pekin bu iddiaları kategorik olarak reddetti.
Diplomatik çabalar sürerken, üst düzey bir İranlı yetkili Tahran'ın arabuluculardan 10 günlük bir ateşkes teklifi aldığını duyurdu. İran İçişleri Bakanı Eskandar Momeni de arabulucu rolü üstlenen Pakistan'ı ziyaret ederek İslamabad'ın çabalarını sürdürmesini talep etti. Ancak diplomatik bir ilerleme sağlanamazken, ABD ordusu Salı günü üst üste on birinci gece İran'daki hedefleri vurdu. Tahran sakinleri, Çarşamba günü erken saatlerde patlama sesleri duyduklarını ve başkent üzerinde İran hava savunmasının devreye girdiğini bildirdi.
Bu hafta Manila'da ASEAN'ın 11 üye ülkesi ve ortak ülkelerin dışişleri bakanları, ABD-İran arasında yeniden alevlenen çatışma ve Ormuz Boğazı'ndan enerji tedarikine ilişkin endişeler nedeniyle bir araya geliyor. Aynı zamanda Pekin ile ABD'nin yakın müttefiki Filipinler arasındaki diplomatik gerilim de Güney Çin Denizi'ndeki bir olay nedeniyle tırmanmış durumda; iki başkent karşılıklı olarak büyükelçilerini geri çağırdı.
Wang Yi ise Çin'in ASEAN ile işbirliğine devam edeceğini ve barış, kalkınma, işbirliği ve karşılıklı yarar ilkeleri doğrultusunda bölge halkının çıkarları için daha yakın işbirliği yapmaya hazır olduğunu söyledi. Wang Yi, komşu ülkeler arasındaki iyi ilişkilerin temelinde karşılıklı saygı ve güvenin yattığını vurguladı.
