Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, ülkeyi siyasi krizden çıkarmak amacıyla Adrian Vestea'yı başbakan adayı gösterdi ve hükümeti kurma görevini verdi. Karar, Dan'in ilk adayı olan Avrupa Parlamentosu milletvekili Eugen Tomac'ın planladığı teknokrat kabine için yeterli destek sağlayamamasının ardından geldi.
Ancak bu sürpriz hamle, kendi partisinden geldiği Ulusal Liberal Parti (PNL) Lideri ve geçici Başbakan Ilie Bolojan'ın sert tepkisiyle karşılaştı. Bolojan, Vestea'nın adaylığını “düşmanca bir eylem” ve “partiyi bölme girişimi” olarak nitelendirdi. Cumhurbaşkanı Dan'in bu kararı almadan önce PNL liderliğini veya kendisini bilgilendirmediğini belirten Bolojan, “Ön görüşme yapılmadan ve parti organlarının oybirliğiyle aldığı kararların ardından, bir partinin kendi saflarından bir başbakan dayatması, sadık siyasi işbirliğinin her ilkesini ihlal ediyor. Resmi bir karar almak için yakında Ulusal Siyasi Büroyu toplayacağız” dedi.
Bolojan'ın 5 Mayıs'ta Sosyal Demokratlar (PSD) ve aşırı sağın oylarıyla düşürülen hükümetinin ardından PNL, PSD ile gelecekteki tüm işbirliklerini reddettiğini açıklamıştı. Partinin, Eugen Tomac'ın teknokrat hükümetine destek vermeme kararı almasının ardında ise Bolojan'ın “siyasi desteği olmayan bir hükümet sadece hayatta kalmayı umabilir ve azınlık hükümetinden daha zayıftır” değerlendirmesi yatıyordu. Bolojan, aşırı bütçe açığını kontrol altına alma reformlarını sürdürmek için USR ve Macar Demokrat Birliği (UDMR) ile bir azınlık hükümetine hazır olduklarını belirtmişti.
Adrian Vestea'nın kabineyi oluşturup parlamentoda güven oyu alması için 10 günü var. 52 yaşındaki ve PNL'nin uzun süreli üyesi olan Vestea, Brașov İl Meclisi Başkanı. Vestea, 2004-2016 yılları arasında Râșnov Belediye Başkanlığı, 2023-2024 yılları arasında ise Kalkınma Bakanlığı görevlerinde bulunmuş ulusal düzeyde yönetim deneyimine sahip bir isim. Cumhurbaşkanı Dan, Vestea'yı idari deneyimi, bütçe yeterliliği ve Batı yanlısı yönelimiyle övlerken, Vestea reform ve kalkınma odaklı siyasi bir hükümet kurma niyetini açıkladı.
Krizin aşılması konusunda en büyük muhalefet partisi Romanya Birliği İttifakı'ndan (AUR) ise farklı bir çıkış geldi. AUR, Vestea'nın siyasi bir parti tarafından desteklenmeden Cotroceni Sarayı'ndan yapılan “beklenmedik” teklifinin krizi derinleştirdiğini savundu. Yasama organının cumhurbaşkanlığına tabi kılınamayacağını vurgulayan AUR, anayasal çözümün erken seçimler olduğunu ve “kişisel rejimleri” kabul etmeyeceklerini duyurdu. Romanya'da erken seçime gidilebilmesi için anayasanın, parlamentonun 60 gün içinde art arda iki başbakanlık adayını ve hükümeti reddetmesi şartını koştuğu hatırlatıldı.
Riskler yüksek: engellenen politikalar, AB finansmanının tehlikeye girmesi, ulusal para birimi üzerindeki baskı ve anketlerde aşırı sağın artan avantajı. Siyasi belirsizlik Romen leysinin rekor düşük seviyelere gerilemesine neden olurken, istikrarlı bir hükümetin olmaması AB fonlarıyla ilgili politikaların uygulanması için risk oluşturuyor. Vestea'nın görevi, Brüksel'e, piyasalara ve Rumen seçmenlere Bükreş'in yönetilebilirliği yeniden tesis edebileceğini göstermek zorunda.
Bükreş'te olup bitenler Romanya dışında da önem taşıyor. Ülke AB ve NATO için önemli, Ukrayna ve Karadeniz yakınında kilit bir bölgede yer alıyor. Vestea bir kabine kurmayı başarırsa Romanya yönetimi yeniden tesis etme şansı yakalayacak. Başarısız olursa kriz, zayıflamış bir para birimi, bloke politikalar ve giderek güçlenen radikal oy baskısı altında yeni ve daha ağır bir aşamaya girecek.
