"Her gün hayatımızı riske atıyoruz. Arabalar deli gibi hız yapıyor, ama ortada bir yaya geçidi bile yok. Aslında yasayı çiğneyerek evimize gidiyoruz, çünkü işaretlenmemiş bir devlet yolundan geçiyoruz."
Bu sözler, Narechenski Bani tatil beldesinin bir mahallesi olan "Narechen" sakinlerine ait. 1971 yılına kadar köy statüsünde olan mahalle, Smolyan-Plovdiv devlet yolu tarafından ikiye bölünmüş durumda.
Evlerin bir kısmı adeta yol kenarına yapışmış
Mahalle sakinleri, bir taraftaki evlerden diğer tarafa geçmenin hayati risk taşıdığını belirtiyor.
Petır Georgiev, mahalledeki yaklaşık 100 kişiden biri. Asenovgrad Belediyesi, muhtarlık ve Yol Altyapı Ajansı'na (APİ) defalarca başvurup mektup yazdıktan sonra çareyi kendi yöntemini geliştirmekte bulmuş. Yolun başında ve evinin yakınındaki görünür bir noktaya, sürücüleri en azından biraz yavaşlatmak için iki polis maketi dikmiş.
Neredeyse insan boyutundaki polis üniformalı mankenler, yol kenarındaki koruma korkuluklarına yaslanmış durumda.
"Narechen'deki herkes üniforma ve polis aksesuarlarını topladı. Herkes ne varsa verdi ve giydirdik.
Başlangıçta etkisi inanılmazdı
Arabalar yavaşlıyordu. Sonra bazı sürücüler bunun bir oyun olduğunu öğrendi, üstelik mankenlerin kıyafetleri de solmaya başladı ve artık gerçek polis gibi görünmüyorlar," diyor Petır. Ondan önce başkaları da dallara astıkları üçgenler ve reflektörlü yeleklerle sürücüleri durdurmaya çalışmış ama sonuç alamamış.
Petır ve eşi Violeta'nın yanı sıra evde oğulları, gelinleri ve küçük bir torunları yaşıyor.
"Çocuğu nasıl koruyacağımı bilmiyorum. Dışarı çıkmak istiyor. Zamanla komşulara gitmek isteyecek, ama yaya geçidi yoksa onu nasıl koruyacağız?" diye yakınıyor oğulları Stefan.
Geçen kış yüksek hızla gelen bir cip evin çitine çarpmış. Tüm aile taş duvarın yanındaki odadaymış ve kıl payı yara almadan kurtulmuş. Aile, Rodop yöresine özgü el işi ürünler, halılar ve folklorik eşyalar satıyor. Daha otantik görünmesi için çite yarım tondan ağır dev bir değirmen taşı yerleştirilmiş. İşte bu taş, cipi durdurarak aileyi kurtarmış.
"Sürekli kazalar oluyor. Arabalar birbirine ya da kaldırımlara çarpıyor – korkunç.
Tonlarca tomruk yüklü kamyonlar evlerin arasından geçip gidiyor
Plovdiv yönünden mahallenin girişinde 'Narechen' tabelası var ama hız sınırı işareti yok. Sürücüler evlerin arasına girdiklerinde buranın yerleşim yeri olduğunu anlıyor. Kışın geçen kamyonların gürültüsünden yalıtım ya da bizi çamurla sıçratmasın diye bariyer gibi lüks şeyler istemiyoruz, sadece bir yaya geçidi istiyoruz," diyor Violeta.
Tüm mahalle sakinleri, bir yaya geçidi ve iki hız kesici (kauçuk veya beton) yapılmasını talep ediyor.
"Kendim yapacağım. Devletten hiçbir şey istemiyorum – sadece izin versinler. Bir mikser beton ve bir kova boya yeter," diye söz veriyor Petır Georgiev.
Bir dizi kaza ve tehlikeli durumun ardından Narechen sakinleri bir dilekçe düzenleyip bir avukat tuttu. Avukat, dilekçeyi Asenovgrad Belediye Başkanı ve APİ Yönetim Kurulu Başkanı'na sunacak. Ancak bugüne kadar hangi önlemlerin alınacağına dair resmi bir yanıt alamamışlar.
Narechenski Bani Muhtarı Dimitar Bakalski'ye göre sorun uzun süredir var ve Plovdiv-Smolyan yolunun ana onarımının doğrudan bir sonucu.
"2007'de muhtar oldum. O zaman Narechenski Bani ve Narechen mahallesinde 11 yaya geçidi vardı. Her bahar boyar, sorun olmazdı. Her şey 2011'deki yol onarımından sonra değişti ve birkaç yıl sonra tamamlandı. O zaman yolun APİ'ye, kaldırımların ise belediyeye ait olduğu ortaya çıktı. Ajans yolu onardı ama kaldırımları paramparça bıraktı. Yol 15-20 cm yükseltildi, koruma korkulukları ise ancak 70-80 cm kaldı ve tehlikeli hale geldi," diye anlatıyor Bakalski.
İnşaat firması yol işini bitirip gitmiş ve bir dizi sorunu geride bırakmış. Narechenski Bani ile Narechen mahallesi arasındaki yaklaşık 8 dönümlük kaldırımlar, uzun yazışmalar ve aralarında bir anne ile çocuğuna araba çarpması gibi ağır kazaların ardından yıllar sonra onarılmış.
"Bir tür kalitesiz fayans döşemeye başladılar, bence bir yıl bile dayanmazdı. İtiraz edince rahatsız edici oldum. Çeşitli projeler gösterdiler ve sonunda Narechenski Bani'deki yaya geçitlerinin ve tümseklerin sayısını azalttılar. Mahalle için projenin ne yaya geçidi ne de tümsek öngörmediğini iddia ettiler," diye ekliyor muhtar.
Bakalski'nin verdiği bilgiye göre Asenovgrad Belediyesi şu anda bir yaya geçidi ve hız kesicilerin yapımı için bir proje hazırlıyor. Bu projenin APİ tarafından onaylanması ve uygulanması gerekiyor. Yerel halkın umudu, sorunun nihayet çözülmesi.
Muhtar ayrıca tartışmalı bir başka noktaya daha dikkat çekiyor. Narechen köyü, 8 Mayıs 1971'de Narechenski Bani'nin bir mahallesi olduğunda varlığı sona erdi. Onlarca yıl boyunca girişte 'Narechenski Bani' tabelası varken, yol onarımından sonra 'Narechen' tabelası konuldu.
"Şimdi turistler daha mahallede durup bavullarını indiriyor, oysa kaplıca merkezi 3 km daha ileride," diyor Bakalski.
"Evden korkarak çıkıyorum çünkü her an bir araba çarpabilir. Bu yaşta koşamam. Yaya geçidi tüm sürücüleri durdurmayacak ama en azından kurallara uyanlar öncelik verecek," diyor 72 yaşındaki Lilyana Pavlova.
Yerel halka göre en tehlikeli an, otobüsün sanatoryum çalışanlarını indirdiği zaman
On beş kadar kişi bazen sürekli araba akışında bir boşluk bulup evlerine geçmek için yarım saat bekliyor.
Benzer bir güvenlik mücadelesi, yaklaşık 15 yıl önce Smolyan-Kırcaali yolu üzerindeki Rodop köyü Tırın'da da yaşandı. Tümsek yapma talebi, yolun devlet yolu olduğu gerekçesiyle reddedilince Muhtar Yavor Govedarov alışılmadık bir çözüme başvurdu.
Olay, bir arabanın yoldan çıkıp neredeyse bir eve girmesi ve bir kamyonun 5 kg'lık 15 ton gülleyi insanların bahçelerine dökmesiyle sonuçlanan bir başka ağır kazaydı.
Protesto amacıyla Govedarov, geçici istihdam programındaki bir işçiyi "oturan polis" olarak görevlendirdi. Reflektörlü yelek giyen adam, sabah ve öğleden sonra öğrencilerin okula gidip geldiği saatlerde saatlerce yol kenarında bir sandalyede oturarak sürücüleri yavaşlamaya zorluyordu.
"Oturan" polisin kamuoyunda yarattığı yankı ve Sosyal Bakanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'nın işini yapıp yapmadığı tartışmasının ardından Tırın köyü sonunda gerekli trafik güvenliği önlemlerine kavuştu.
