Bulgaristan Dışişleri Bakanlığı, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait tanker uçaklarının Bezmer Askeri Havaalanı'na konuşlandırılmasıyla ilgili olarak İran'ın Sofya Büyükelçiliği'nden bir nota aldı. Bu bilgi, Bakanlık basın merkezi tarafından duyuruldu.
Mevcut diplomatik kanallar üzerinden İran'ın bu hassas konudaki pozisyonu iletildi.
Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Bulgaristan Cumhuriyeti, müttefiki ABD'ye karşı sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirirken İran'a karşı herhangi bir düşmanca eylemde bulunmamaktadır. Bulgaristan topraklarından Ortadoğu'da herhangi bir askeri operasyon gerçekleştirilmesi söz konusu değildir" ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada ayrıca, ABD ve İran'ın haftalar önce vardıkları anlaşma uyarınca askeri eylemleri durdurup çatışmayı yatıştırmaları ve sürdürülebilir bir anlaşmaya varılmasını sağlayacak bir ateşkes için müzakerelerin yeniden başlatılması umudu dile getirildi.
Daha önce İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Bulgaristan'ı ABD'nin İran'a karşı askeri operasyonlar için topraklarını kullanmasına izin vermemesi konusunda uyarmıştı. Bekayi, ABD saldırılarını kolaylaştıracak her türlü faaliyetin "saldırganlara ve kanunları ihlal edenlere suç ortağı olmak" anlamına geleceğini belirterek, Bulgaristan'ı "saldırganların ve kanunları ihlal edenlerin suç ortağı" olmamaya çağırdı. Bu bilgi Reuters tarafından İran medyasına dayandırılarak aktarıldı.
Reuters'ın BTA'ya atıfla hatırlattığına göre, ABD ve İran bir ay önce imzalanan geçici ateşkes anlaşmasının başarısız olmasının ardından karşılıklı saldırılarını artırdı ve bu durum tam ölçekli bir savaşa dönüşme olasılığını yükseltti.
Cuma günü acil bir notayla ABD, Bulgar hükümetinden Bezmer Askeri Havaalanı'na 8 uçak konuşlandırmasını talep etti. Daha sonra Bakanlar Kurulu karar taslağından, bu uçakların 24 Temmuz'dan 1 Ekim'e kadar kalmasının istendiği öğrenildi. Başbakan Rumen Radev, dün Sofya'da düzenlenen Bulgar diplomatların yıllık konferansında bu haberi duyurdu.
GERB partisinden yapılan açıklamada, ilk talep üzerine Amerikan uçaklarının NATO tatbikatı için Bulgaristan'da bulunduğu, ancak şimdi Başbakan Radev'in bu uçakları askeri operasyonlara katılmaları için kabul etmek istediği belirtildi.
Bugün erken saatlerde Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov ise NATO tatbikatının bir yalan olduğunu söyledi. Ayrıca, ABD askeri uçaklarının ülkeye dönmesi konusunda herhangi bir endişesi olmadığını ve bu eylemle Bulgaristan'ın İran'daki askeri çatışmanın bir parçası haline gelmediğini vurguladı. Komisyonun acil toplantısı başlamadan önce bakan, ABD Hava Kuvvetleri uçaklarının Sofya'ya konuşlandırılması ile şimdiki durum arasında neden farkı olmadığını belirtti.
Askeri İstihbarat Servisi, dün öğle saatlerinde Bakan Stoyanov'a sunulan bir risk analizi hazırladı. Analizde, bu kararın Bulgaristan için doğrudan bir askeri tehlike oluşturmadığı kesin bir dille ifade edildi.
Ancak muhalefet milletvekilleri, servis verilerini gerçekten inceleyebilmek için tüm belgelerin kendilerine verilmesini talep etti. Demokratik Bulgaristan partisi, komisyon toplantısına servis şefi Tuğgeneral Venelin Venevi'nin de katılarak söz konusu raporu sunmasını istedi ancak bu öneri iktidar oylarıyla reddedildi.
Mayıs sonunda, başbakanlık görevinin ilk haftalarında Rumen Radev, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde, o dönem Bulgaristan'da bulunan Amerikan uçaklarının kalış süresinin uzatılması karşılığında Bulgar vatandaşlarına yönelik vize muafiyeti konusunu ısrarla gündeme getirdi. Ancak Washington daha sonra vize muafiyeti şartlarının değiştirilemeyeceğini açıkladı. Bunun üzerine hükümet, tanker uçaklarının kalış süresini temmuz sonu yerine 30 Haziran'a kadar uzattı.
ABD Hava Kuvvetleri uçaklarının konuşlandırılması talebi Çarşamba günü genel kurula sunulacak. Zira Bakanlar Kurulu karar taslağına göre uçakların bu Cuma günü Bezmer'e ulaşması gerekiyor. Tanker uçakları, esas olarak diğer uçaklara havada yakıt ikmali yapmak için kullanılıyor.
Kararda ayrıca uçaklar için kişisel silah ve mühimmat taşıyan 250'ye kadar askeri personelin konuşlandırılması da yer alıyor.
ABD uçakları ilk kez 19 Şubat'ta Bulgaristan'a indi. O dönemde ABD'nin Sofya Büyükelçiliği ve Savunma Bakanlığı, bunun İttifak'ın artırılmış teyakkuz faaliyetleri kapsamında bir NATO tatbikatı olduğunu açıkladı. Personel ise uçakların bakımı için görevlendirilmişti.
Karar, Jelev kabinesinin son iki iş günü olan 17 ve 18 Şubat'ta alındı. Savunma Bakanı Atanas Zapryanov, görevin geçici hükümete devredilmesinden kısa bir süre önce müttefiklerden bir nota almış ve kendisi de bakanlık görevini sürdürmüştü. Daha sonra Bulgaristan'ın ABD'ye 500 kişiye kadar personelle 15 uçak konuşlandırma izni verdiği ortaya çıktı. Geçici Dışişleri Bakanı Nadejda Neynski, kalış süresine 17 Şubat - 15 Mayıs arasında izin verildiğini belirtti.
Mart başında Başbakan Andrey Gyurov, Bakan Zapryanov'dan uçakların ülkedeki askeri havaalanlarından birine taşınıp taşınamayacağına dair bir analiz istedi. Sonuçta uçaklar Sofya'da kaldı. Aslında Vrajdebna Askeri Havaalanı'na konuşlandırılmışlardı ancak burası tüm uçaklar için yeterli kapasiteye sahip olmadığından Vasil Levski Sivil Havaalanı da kullanıldı.
Uçakların kabul edilmesi İran'ın tepkisine yol açtı - İran bir notayla "misilleme tedbirleri" almaya hazır olduğu uyarısında bulundu. Ardından Sofya ile Tahran arasındaki uzun süreli iyi ilişkilerin duruma rağmen korunduğuna dair güvence verildi. Mart ayında Yunanistan, Patriot bataryasını kuzeydoğudaki Dimetoka kasabasına konuşlandırarak Bulgar hava sahasını da korudu. Geçen hafta ise sürpriz bir şekilde "balistik saldırı tehlikesinin ortadan kalktığı" gerekçesiyle bataryayı geri çekti. Böylece şu anda Bulgaristan semaları sadece Sovyet yapımı MiG-29'lar tarafından korunuyor. Yeni F-16'lar eğitim uçuşlarına başlamış olsa da, tam olarak entegre olmaları ve askerlerin bunlarla savaş görevi yapabilmesi için en az 2 yıl gerekiyor.
Parlamento Savunma Komisyonu, ABD uçaklarının ve askeri personelinin Bulgaristan'da kalmasına ilişkin karar tasarısını 11 lehte, 1 aleyhte ve 2 çekimser oyla kabul etti. Kararın genel kurulda oylanması bekleniyor.
