Avrupa Konseyi destekli Gazetecilerin Güvenliği Platformu tarafından Salı günü yayımlanan yeni bir rapora göre, 2025 yılında basın özgürlüğü Avrupa'da özellikle Türkiye, Sırbistan ve Bulgaristan'da kötüleşti.
Türk gazetecilerin protestosu. Fotoğraf: Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS).“2025 yılında basın özgürlüğü Avrupa'da sürekli baskı altında kaldı; yasal tehditler, fiziksel saldırılar ve gözdağı, medyayı ele geçirme girişimleri ve ulusötesi baskılar bu durumu tetikledi,” denilen Avrupa Basın Özgürlüğü Raporu 2025'te bu düşüşün, bazı devletlerde ve Avrupa düzeyinde gazetecileri korumaya yönelik eylem planlarının kabul edilmesi ve bazı ülkelerde istismar amaçlı davalar, dezenformasyon ve kaynak koruması gibi konuları ele alan mevzuat çıkarılması gibi girişimlerle hafifletildiği belirtildi.
2025 yılında Gazetecilerin Güvenliği Platformu ortakları 344 basın özgürlüğü uyarısı kaydetti; bu sayı 2024'e göre yüzde 29 daha yüksek. En fazla uyarı alan ülkeler sırasıyla Rusya (50), Türkiye (49), Gürcistan (35), Sırbistan (35) ve Ukrayna (27) oldu.
Rapor, Türkiye'yi “bağımsız gazetecilik için Avrupa'nın en zorlu ortamlarından biri; yasal taciz, gözdağı ve sansürle karakterize ediliyor” şeklinde tanımladı. Raporda, “2025'te [Türk] yetkililerinin eylemleri basın özgürlüğünü ve medya çoğulculuğunu daha da aşındırdı. Siyasi baskı basın özgürlüğü ortamını şekillendirdi; yüksek profilli gözaltılar baskının tırmandığına işaret ediyor” denildi.
Raporda ayrıca Türk serbest gazeteci Hakan Tosun'un vahşice saldırıya uğradıktan sonra hayatını kaybettiği de belirtildi. Ülkede gazetecilere yönelik 90 fiziksel saldırı vakası yaşandığı kaydedildi.
Rapora göre Sırbistan, 2025 yılında basın özgürlüğüne yönelik saldırılarda önemli bir kriz noktası olarak ortaya çıktı. Raporda, Sırbistan'da durumun kötüleştiği, “özellikle 1 Kasım 2024'te Novi Sad'da bir tren istasyonu çatısının çökmesi sonucu ölümlü kazanın ardından ülke çapında yolsuzluk karşıtı protestoları tetiklemesiyle medya ortamının gazetecilere karşı giderek daha düşmanca hale geldiği” ifade edildi. Rapor ayrıca Sırbistan'da “artan devlet-parti kontrolü” altında endişe verici düzeyde medya sahipliği yoğunlaşmasına dikkat çekti.
Bulgaristan, 2025 yılında basın özgürlüğü açısından mütevazı bir iyileşme gösterdi ancak bağımsız gazetecilik için hâlâ zorlu olmaya devam ediyor. Raporda, “Medya ortamı [orada] derin siyasi kutuplaşma, editoryal çalışma üzerinde siyasi ve ekonomik etki, yasal ve yönetişim işlev bozuklukları tarafından şekillenmeye devam ediyor” denildi.
Raporda ayrıca yasal tehditler ve cezai davalar (SLAPP'ler olarak bilinen stratejik dava girişimleri) Bulgaristan'da önemli bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Raporda, “büyük işletmeler, politikacılar veya yargıçlar tarafından açılan istismar amaçlı davalar [Bulgaristan'da] araştırmacı gazeteciliği hedef almaya devam ediyor” ifadesi yer aldı.
Siyasi müdahalenin yanı sıra, kısıtlayıcı mevzuat, yetersiz finansman, istismar amaçlı SLAPP'ler ve sistematik gözaltı kullanımı da Avrupa'da medyayı susturmak için yaygın araçlar olarak sıralanıyor. Raporda, “31 Aralık 2025 itibarıyla Avrupa genelinde 148 gazeteci gözaltında bulunuyor; bunların 36'sı Azerbaycan, 32'si Rusya, 27'si Belarus, 26'sı Rusya tarafından işgal altındaki Ukrayna topraklarında, 24'ü Türkiye, ikisi Ermenistan ve biri Gürcistan'da” denildi.
Avrupa Basın Özgürlüğü Raporu – Dönüm Noktasında: Basın Özgürlüğü 2025, Avrupa Konseyi Gazetecilerin Güvenliği Platformu'nun ortak kuruluşları tarafından hazırlanan yıllık değerlendirmedir. Platform, Avrupa Gazeteciler Federasyonu, Sınır Tanımayan Gazeteciler, Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi ve Gazetecileri Koruma Komitesi dahil olmak üzere 15 Avrupalı medya ve hak örgütünden oluşuyor.
