Bulgaristan hükümeti, önümüzdeki yıllarda devlet finansmanının yönetiminde ciddi bir sıkılaştırmaya gitmeyi planlıyor ancak temel vergilerde herhangi bir değişiklik yapmıyor. Kabinenin programının mali bölümünde, bütçe açığının kademeli olarak düşürülmesine, vergi tahsilatının iyileştirilmesine, kayıt dışı ekonominin sınırlandırılmasına ve devlet harcamaları üzerinde daha sıkı bir kontrol kurulmasına odaklanılıyor. Avrupa fonları konusundaki tablo ise özellikle endişe verici; Mayıs 2026 itibarıyla Bulgaristan, mevcut programlardaki paranın yalnızca yüzde 22'sini ödeyebildi ve bu durum fonların bir kısmının kaybedilmesi riskini doğuruyor.
Vergiler sabit kalacak, bütçe açığı düşürülecek. Vergi politikasında en önemli vaatlerden biri, mevcut vergilendirme modelinin korunması. Hükümet, gerçek kişilerin gelirleri ve kurumların kârları üzerindeki oranlı vergide bir değişikliğe gitmeyi öngörmüyor. Katma değer vergisinin (KDV) standart oranı da değişmeden kalacak. Temel fikir, işletmelere ve vatandaşlara temel oranlarda ani değişiklikler olmadan öngörülebilir bir vergi ortamı sunmak.
Bununla birlikte kabine, çok daha zor bir görevi, yani bütçe açığının kalıcı olarak düşürülmesini ve kademeli olarak dengeli bir bütçeye geçilmesini hedefliyor. Harcamaların azami boyutu, açığın gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 3'ü sınırında kalmasını sağlayacak şekilde kısıtlanacak. Hükümet ayrıca, Temmuz 2026'da Bulgaristan için başlatılan aşırı açık prosedürünün de sonlandırılmasını istiyor.
Devlet borcunun da yasal olarak belirlenen sınırlar içinde tutulması hedefleniyor. Bu amaçla finansman, hem Bulgaristan hem de uluslararası sermaye piyasalarından mümkün olan en uygun fiyat ve risk koşullarında sağlanacak.
Kayıt dışı ekonomiye darbe, gümrüklerde yapay zeka. Vergi oranlarını artırmak yerine hükümet, mevcut vergilerin daha iyi tahsil edilmesini hedefliyor. Ulusal Gelir İdaresi ve Gümrük Ajansı, denetimlerini daha çok riskli şirketlere, faaliyetlere ve ekonomik sektörlere yönlendirecek. Kurumlar arası bilgi alışverişinin güçlendirilmesi, dijital kontrol araçlarının kullanılması ve vergi, gümrük ile prim kaçakçılığıyla mücadelede daha fazla adım atılması planlanıyor.
Atılacak en ilginç adımlardan biri, Tek Tip Uzaktan Röntgen Merkezi kurulması. Bu merkezde, gümrük kontrollerinden elde edilen görüntüler yapay zeka da kullanılarak gerçek zamanlı olarak izlenecek. Amaç, sınır kapılarından geçişi hızlandırmak, kaçakçılığı daha iyi tespit etmek ve insan hatası ile yolsuzluk riskini en aza indirmek.
Sırbistan ve Türkiye sınırında da büyük değişiklikler öngörülüyor. Planda, ana sınır kapısındaki yükü hafifletecek yeni "Kalotina-Gardina 2" Sınır Kapısı'nın açılması ve "Kapitan Andreevo" Sınır Kapısı'nın yeniden inşa edilmesi yer alıyor.
Devlet harcamaları daha sıkı denetlenecek. İkinci büyük değişiklik harcama kalemlerinde yapılacak. Hükümet, devlet yatırımlarının öncelik sırasına göre dizilmesini ve harcamanın beklenen faydayı karşılayıp karşılamadığının önceden denetlenmesini planlıyor. Belirli bir değerin üzerindeki yeni projeler için zorunlu "maliyet-fayda" analizi getirilecek.
Kamu ihalelerinde de değişiklikler hazırlanıyor. İdareler, açmayı planladıkları ihalelerin yıllık programını önceden yayınlamak zorunda kalacak. Merkezi ihalelere ilişkin bilgiler Açık Veri Portalı'nda ve elektronik kamu ihale sisteminde de yayımlanacak.
Programda, bütçe uygulaması üzerinde daha güçlü bir meclis denetiminin geri kazanılması da yer alıyor. Bakanlıkların ve diğer kurumların, yalnızca ne kadar para aldıklarını ve harcadıklarını değil, bu parayla hangi sonuçların elde edildiğini de daha net bir şekilde göstermeleri gerekecek.
Avrupa fonları acil bir soruna dönüşüyor. Belgedeki en endişe verici rakamlar Avrupa finansmanıyla ilgili. Son 20 yılda Bulgaristan'a AB fonlarından 37 milyar avronun üzerinde yatırım yapıldı, ancak hükümet bu yatırımların insanların hayatına etkisinin yeterince hissedilebilir olmadığını kabul ediyor.
Mevcut program dönemindeki gerilik daha da ciddi boyutta. Mayıs 2026 itibarıyla mevcut fonların yüzde 66'sı için sözleşme imzalanmış olsa da, gerçekte yalnızca yüzde 22'si ödenmiş durumda. Yönetim programının kendi ifadelerine göre bu durum, Bulgaristan'ı AB'de ödenen fon oranı en düşük ülkeler arasına sokuyor ve 2026'nın sonunda para kaybı riskini somut bir şekilde ortaya koyuyor. Bazı Avrupa projeleri finansmansız kalırsa, bu projelerin ulusal bütçeden sağlanacak parayla tamamlanması gerekebilir.
Bu nedenle kabine kısa vadeli hedefler belirliyor. Kurtarma ve Dayanıklılık Planı'nın yeniden müzakere edilmesinin Ağustos 2026'da yapılması planlanırken, Eylül ayında dördüncü ve beşinci ödeme talepleri için harekete geçilecek. Uyum Politikası programları için ise bu yılın sonuna kadar hızlandırma önlemleri öngörülüyor ve mevcut kaynağın 2030 yılına kadar tamamen kullanılması hedefleniyor.
2028 sonrası Avrupa fonları için yeni mücadele. Hükümet şimdiden 2028-2034 dönemine ait Avrupa bütçesine de odaklanmış durumda. Yeni büyük araçlardan biri olacak Avrupa Rekabet Edebilirlik Fonu için belgede 451 milyar avroluk bir kaynak belirtiliyor. Ancak burada önceden ayrılmış ulusal kotalar yok; projeler doğrudan Avrupa Komisyonu nezdinde yarışacak.
Program, bu durumu Bulgaristan için bir zayıflık olarak değerlendiriyor. Bulgar adaylar, doğrudan yönetilen bu tür Avrupa araçlarına yapılan başvuruların yalnızca yüzde 1'i kadarını sunabiliyor ve Bulgar katılımı olan projelerin sadece yüzde 16,07'si finansman alabiliyor. Ülke bu göstergede üye ülkeler arasında 22. sırada yer alıyor. Bu nedenle, rekabetçi projelerin hazırlanmasına yardımcı olacak kalıcı bir ulusal mekanizma kurulması öngörülüyor.
Paralel olarak Avrupa fonlarına başvuru süreçlerinin de basitleştirilmesi gerekiyor. Daha küçük projeler için daha hafif kurallar, daha az evrak ve mümkün olan yerlerde otomatik değerlendirme getirilecek. İdare, robotik süreçleri ve yapay zekayı da kullanacak; vatandaşların ve şirketlerin, devletin resmi olarak kendi alabileceği evrakları bizzat getirmeleri istenmeyecek.
