Polonya Merkez Bankası (NBP) Başkanı Adam Glapiński, 9 Temmuz'da gazetecilere yaptığı açıklamada, bankasının ocak ayından bu yana 82 ton altın satın aldığını ve fiyatlar her düştüğünde külçe aldıklarını söyledi. IMF'ye bildirilen rakamları derleyen Dünya Altın Konseyi ise bu miktarı 64 ton olarak kaydetti. Her iki rakam da diğer ülkeleri cüce bırakıyor. Bu yıl ikinci sıradaki Özbekistan 33 ton, Çin ise 25 ton altın alabildi.
Bu alım çılgınlığı yeni değil. Glapiński, Nisan 2023'te Mateusz Morawiecki'nin Hukuk ve Adalet (PiS) hükümeti döneminde bu politikayı başlattı. O tarihten bu yana banka 385 ton daha altın ekleyerek toplam stokunu 613,85 tona çıkardı. Bu miktar yaklaşık 71,77 milyar euro değerinde. Bu rakam, Avrupa Merkez Bankası'nın elindeki yaklaşık 508 ton altından daha fazla ve Polonya'yı dünyanın en büyük 10 altın sahibi arasına sokuyor.
Başbakan Donald Tusk bir zamanlar Glapiński'nin gönderilmesini istiyordu. Mart 2024'te, bir önceki sonbaharda PiS'i yenerek seçimi kazanan Polonya Başbakanı, Glapiński'yi Devlet Mahkemesi'ne sevk etmek için harekete geçmiş ve onu bankanın bağımsızlığını eski partisine teslim etmekle suçlamıştı. Ancak Glapiński görevde kaldı. Görev süresi 2028'e kadar devam ediyor, NBP hiçbir bakana bağlı değil ve altın alımları da devam ediyor. Hükümet değişikliği bu alımları durdurmadı.
Kasa Kadar GüvenliMerkez bankacıları, Şubat 2022'de Batılı hükümetlerin Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden günler sonra yaklaşık 300 milyar dolarlık rezervini dondurmasından ders çıkardı. Varşova'daki bir kasada duran külçe altın, yurt dışından dondurulamaz, el konulamaz veya yaptırıma tabi tutulamaz. Faiz getirmiyor ama karşı taraf riski de taşımıyor. NATO'nun doğu kanadındaki bir ülke için bu takas yapmaya değer görünüyor.
Kasım 2019'da Glapiński, İngiltere Merkez Bankası'ndan 100 ton altını sekiz uçuşla 8.000 külçe halinde eve getirmiş ve altının "ülkenin gücünü simgelediğini" söylemişti. Polonya'nın mevcut stokunun yaklaşık 100 tonu artık Londra'da değil, NBP kasalarında duruyor. Özbekistan Merkez Bankası ise rezervlerinin yüzde 87'sini külçe altında tutuyor.
Çin Halk Bankası, haziran ayında 14,93 ton daha altın alarak üst üste 20. ayını doldurdu ve toplam stokunu 2.346 tona çıkardı. Hindistan ve Kazakistan daha sessiz ama aynı kararlılıkta. Hindistan Rezerv Bankası, şubat ayında 18 ton alarak 822 tona ulaştı; Kazakistan Ulusal Bankası ise yılın ilk çeyreğinde 12 ton ekledi. Hiçbiri satmadı.
Aleš Michl farklı bir nedenle altın alıyor. 2022'den bu yana Çek Ulusal Bankası'nın başkanı olan Michl, bankanın altın stokunu yaklaşık 12 tondan 2028'e kadar 100 tona çıkarmayı hedefliyor. Gerekçesi, daha büyük bir altın stokunun yıllık kârları istikrara kavuşturması. Dünya Altın Konseyi'nden Marissa Salim, temmuz ayında yayımladığı raporda, ankete katılan bankaların rekor bir kısmının bir yıl içinde daha fazla altın eklemeyi planladığını ve dörtte üçünün doların dünya rezervlerindeki payının beş yıl içinde küçüleceğini beklediğini bildirdi. Altın gerçekten faiz getirmiyor ve saklaması maliyetli; yirmi yıl boyunca bu, onu olduğu gibi bırakmak için yeterli bir sebepti. Ancak bu mantık artık geçerli görünmüyor.
Altına oynanan her bahis kazandırmadı. Mayıs 1999'da dönemin İngiltere Maliye Bakanı Gordon Brown, ülke rezervlerinin 401 tonunun satılacağını duyurdu ve İngiltere Merkez Bankası bunları Mart 2002'ye kadar ortalama 275 dolar/ons fiyattan açık artırmayla sattı. Daha sonra "Brown'ın Dibi" olarak anılan bu satış yaklaşık 3,5 milyar dolar getirdi. 2010'da fiyat üçe katlanmıştı ve o zamandan beri daha da arttı.
2024'te Tusk, Glapiński'yi bankadan uzaklaştırmayı başaramadı ve görev süresi 2028'e kadar uzandığı için alımlar parti siyasetinin dışında kaldı. En çok altın alan bankalar, Polonya, Kazakistan ve Özbekistan gibi Rusya sınırında veya yakınında bulunuyor. Diğerlerinin sessizce elden çıkardığı doların sahibi ABD ise on yıllardır bir ons bile eklemedi. Ocak ayında NBP yönetim kurulu 150 ton daha alımı onayladı. Glapiński, 700 tona ulaşmayı hedefliyor.
