Perperikon Antik Kenti kazı heyeti başkanı Prof. Dr. Nikolay Ovcharov, Bulgar Orta Çağı tarihine ışık tutacak dünya çapında bir nadire keşfettiklerini açıkladı. Roma döneminden Bulgar Orta Çağı'na köprü kuran ve Çar II. İvan Asen'in diplomatik ilişkilerine tanıklık eden eserin, İznik İmparatoru III. Ioannis Doukas Vatatzes'in eşi İmparatoriçe Irene Doukaina Komnini Laskarina'ya ait kişisel mührü olduğu belirlendi. Temizlik işlemleri süren mühür, 20 Ağustos Perşembe günü düzenlenecek resmi törenle detaylı olarak kamuoyuna tanıtılacak.
Bulunan eserin dünya genelinde bilinen sadece beşinci Irene mührü olduğunu belirten Ovcharov, diğer örneklerin Washington'daki Dumbarton Oaks ve Saint Petersburg'daki Ermitaj gibi prestijli koleksiyonlarda korunduğunu kaydetti. İmparatoriçe Irene'nin 13. yüzyılın en nüfuzlu kadınlarından biri olduğuna dikkat çeken Ovcharov, "Bu hanımefendi bir imparatorun kızı, bir imparatorun torunu, bir imparatorun eşi ve bir imparatorun annesi. Yani her yönden Bizans tarihinde ondan daha büyüğünü düşünemiyorum" ifadelerini kullandı. Mührün bir yüzünde taç ve imparatorlık kıyafetleri içinde İmparatoriçe Irene, diğer yüzünde ise insanlığın günahlarının kurtarıcısı olarak Hz. İsa'nın son derece nadir rastlanan bir ikonografisi yer alıyor.
Mühür, 1233-1235 yılları arasında İznik İmparatorluk sarayının en üst kademelerinden Perperikon'a ulaşan üst düzey bir yazışmayı kanıtlıyor. Ovcharov, bu dönemin Klokotniça Muharebesi'nin hemen sonrasına ve Bulgar Kilisesi'nin rütbesinin iadesi girişimlerine denk geldiğine işaret ederek, "Açıkçası çok ciddi bir yazışma olmalı, çünkü bu mühürler aslında mektupları mühürler. Bulgar Patrikhanesi'nin 1235'te Lampsonos Konsili'nde tanınması ve Çar II. İvan Asen'in kızı Elena'nın, Irene'nin oğlu İznik veliahdı II. Theodoros Laskaris ile evlenmesi; bu yüksek rütbeli Bizanslı kadının mektubunun ve mührünün buraya gelmesinin iki temel sebebi olabilir" dedi.
Bu çarpıcı keşif, Perperikon'da bulunan dördüncü büyük hükümdar mührü olma özelliğini taşıyor. Daha önce bölgede 5. yüzyıldan İmparator Anastasius, 11. yüzyıldan IX. Konstantinos Monomahos, 13-14. yüzyıldan II. Andronikos Palaiologos ve Bulgar Çarı İvan Aleksandr'ın altın mührü de ortaya çıkarılmıştı. Öte yandan bu yılki kazılarda, Güney Mahallesi'ndeki 'Kutsal Alan' tabloyu tamamlayan Geç Roma dönemine ait nüfuzlu bir vatandaşa ait taş mezar-rotunda ile Doğu Rodoplar'daki kaya mezar oyma geleneğinin devamı niteliğindeki taş lahit de gün yüzüne çıkarılmıştı.
