Bulgar hükümeti Ukrayna'ya yönelik dış politikasını iki farklı kulvardan mı yürütüyor? Bu soru perşembe günü parlamentoda partiler arasında hararetli tartışmalara yol açtı. Rumen Radev hükümeti bir hafta içinde Kiev'e yönelik birbiriyle çelişen adımlar atarak kafa karışıklığına neden oldu.
Başbakan Radev'in Paris'te Bulgaristan'ın Gönüllüler Koalisyonu'na (Ukrayna'ya askeri yardımı koordine eden yapı) katılmayacağını açıklamasından sadece bir gün sonra, Dışişleri Bakanı Velislava Petrova Kiev'de düzenlenen 'Ukrayna - Güneydoğu Avrupa' zirvesine katıldı. Kiev'de kabul edilen deklarasyonla bu koalisyonun önemli rolü tanınırken, ülkemizin bu yapıdaki katılımının güçlendirilmesine hazır olunduğu ifade edildi.
Geçen hafta da benzer bir pozisyon farklılığı yaşandı. 8 Temmuz'da Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Radev, Bulgaristan'ın imkanları ölçüsünde Ukrayna'yı mali olarak destekleyeceğini söyledi. Ancak ertesi gün Sofya'daki Bakanlar Kurulu toplantısında bu yıl böyle bir imkanın olmadığını açıkladı.
15 Temmuz'daki Kiev Deklarasyonu'nda sadece Rus saldırganlığı kınanmıyor, aynı zamanda onu destekleyen ülkeler de hedef alınıyor. Taraflar Ukrayna'ya siyasi, askeri, mali ve güvenlikle ilgili desteğin sürdürülmesi, Rusya üzerindeki baskının artırılması ve savaşın yıktığı ülkenin yeniden inşasına yardım edilmesi konusunda taahhütte bulunuyor.
Bakan Petrova deklarasyonu imzalamadı, Dışişleri Bakanlığı aralarında BTA'nın da bulunduğu seçili medyaya gönderdiği açıklamada bunu duyurdu.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı'nın deklarasyon metninin yayımlandığı sitesindeki bilgiye göre Bulgaristan, pozisyonlarını yeniden teyit eden ülkeler arasında yer alıyor. Diğer ülkeler Arnavutluk, Hırvatistan, Yunanistan, Moldova, Karadağ, Kuzey Makedonya, Romanya ve Slovenya. Teyit işlemi AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in huzurunda yapıldı.
Başbakan Rumen Radev, Paris'teki Bastille Günü tören geçit töreninin konukları arasındaydı. FOTOĞRAF: Bakanlar KuruluBulgar hükümeti temsilcilerinin pozisyonlarındaki tüm bu çelişki muhalefet tarafından 'siyasi şizofreni' olarak nitelendirildi ve perşembe günü parlamentonun gündemine oturdu.
Eski Dışişleri Bakanı ve Jelev kabinesinin üyesi Georg Georgiev, 'Bugün Radev'in hangi rolüne inanacağımızı şaşırdık: yaptırımlara veto koyacağını söyleyen ve politikasını ve felsefesini desteklemediği için bizi Gönüllüler Koalisyonu'ndan çıkaran Avrupa şüphecisi rolüne mi, yoksa Rumen Radev ve onun Avrupa yanlısı hükümetine mi?' diye sordu.
Georgiev, 'Bu ağır siyasi şizofreni uluslararası boyuta taşınıyor ve Bulgaristan'ın yurtdışındaki itibarının temellerini ciddi şekilde tehdit ediyor' dedi ve hükümetin ikiyüzlü oyununun tehlikeli olduğu uyarısında bulundu.
Ortakların artık ülkemizi ciddiye almadığını belirten Georgiev, bunun nedeninin Radev hükümetinin 'bölünmüşlüğü' olduğunu söyledi: 'Bir şeyi Bulgar halkına söylüyoruz, yurtdışında başka bir şey yapıyoruz, ortaklarımıza üçüncü bir şey söylüyoruz.'
Georgiev, Velislava Petrova tarafından imzalanan Kiev Deklarasyonu'nun yaptırımların ve NATO'nun güçlendirilmesini talep ettiğini ve Gönüllüler Koalisyonu'nun sürdürülebilir barışa ulaşmak için bir araç olarak rolünü tanıdığını açıkladı.
PP'den eski Başbakan Nikolay Denkov da öfkeyle, 'Başbakanın bir şey söyleyip Dışişleri Bakanı'nın tam tersini yaptığı başka bir ülke yok' dedi ve hükümetin davranışını 'siyasi şizofreni' olarak nitelendirdi.
Slavi Trifonov'un 'Böyle Bir Devlet Yok' (ITN) partisinin siyasi sahneye ilk çıktığındaki adını hatırlatan Denkov, 'Rumen Radev, ITN kadrolarını sever, onları kabinesine atar' diyerek Dışişleri Bakanı Velislava Petrova'yı kastetti. Petrova, 2021'de Slavi'nin bakan adayları arasında yer almış ve çeşitli yönetim alanları için adı geçmişti.
DB'den İvaylo Mirçev ise hükümetin pozisyon değişikliğinin arkasında cumhurbaşkanlığı seçimleri için Rus yanlısı oyları kullanma girişimi olduğunu gördü. 'Vızrajdane'den Kostadin Kostadinov'a göre ise Radev'in yalpalamaları, izlediği ikiyüzlü politikaların kanıtı.
Ancak 'İlerici Bulgaristan' milletvekili grubu başkanı Petır Vitanov, Radev'in Paris'teki pozisyonu ile Kiev'deki deklarasyona verilen destek arasında bir çelişki olmadığı konusunda kararlıydı. Hatta Dışişleri Bakanı'nın ziyaretinin amacının enerji müzakereleri olduğunu belirtti.
Dışişleri Bakanı'nın ziyaretinin amacı enerji müzakereleriydi diyen Vitanov, bunların Türkiye ile ortaklığın geliştirilmesinin daha geniş bağlamının bir parçası olduğunu ve Kiev'in Avrupa'nın en büyükleri olan Ukrayna gaz depolarının doldurulması ihtiyacından kaynaklandığını açıkladı.
Vitanov, deklarasyonun siyasi, hukuki değil, 'bağlayıcı hukuki niteliği olmayan' bir belge olduğunu ekledi.
Meclis Tarım Komisyonu Başkanı Yavor Geçev ise Nova TV'ye yaptığı açıklamada, 'Deklarasyonda askeri ve mali destek yazılı olmasına rağmen Ukrayna'ya para vermeyi düşünmüyoruz' yorumunu yaptı.
Başbakan Yardımcısı İvo Hristov, Paris'te Radev'le birlikteydi ve Facebook'tan şunları yazdı: 'Bulgaristan, Avrupa ailesindeki yerini teyit etti, ancak AB veya NATO ile karıştırılmaması gereken 'gayri resmi Gönüllüler Koalisyonu'nun bir parçası olmayı reddederek müttefiklere sağduyu kattı.'
Başbakan salı günü Fransa'nın başkentinde yaptığı açıklamada, 'Bu çatışmanın çözümünün askeri yollarla uzatılmasında değil, tırmanışı sona erdirecek güçlü bir diplomatik misyonda olduğuna inanıyoruz' dedi.
Radev'in pozisyonu daha sonra Savunma Bakanı Dimitır Stoyanov tarafından da desteklendi. Stoyanov, koalisyona katılımın ancak Ukrayna'da kalıcı bir barış sağlandığında konuşulabileceğini söyledi.
İvaylo Mirçev'in Radev'in 'jeopolitik olarak Doğu'ya dönüş yaptığı' suçlamalarına yanıt veren Stoyanov, Bulgaristan'ın politikasının yönünü değiştirmediğini ve batıya bakmaya devam ettiğini vurguladı. Ayrıca 2022'deki geçici hükümet döneminde Bulgaristan'ın füze savunması için Sky Shield girişimine katıldığını ve artık 'aynı yönde çok fazla girişim olduğunu' hatırlattı.
