Özbekistan Parlamentosu'nun alt kanadı, ülkede Latin alfabesine geçiş sürecini düzenleyen yeni bir yasayı onaylayarak Senato'ya gönderdi. BBC'nin Özbekçe servisinin haberine göre, bu adımla birlikte 33 yıldır devam eden alfabe reformu tamamlanma aşamasına geliyor.
Yasa Senato'dan da geçerse, Özbek alfabesi 28 harften oluşacak. Mevcut alfabede 26 harf ve 3 harf kombinasyonu bulunuyor. Buna göre 'o'' yerine 'ö', 'g'' yerine 'ğ', 'ch' yerine 'ç' ve 'sh' yerine 'ş' kullanılacak. Ülkedeki tüm yazılı belgelerin aynı anda değiştirilmesi gerekmesin diye, eski harflerle yazılmış belgeler belirli bir süre daha geçerli olacak. Bu kararın, devlet bütçesine ek yük getirmemek için alındığı belirtiliyor.
Yasa Senato tarafından da onaylanırsa, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in imzasının ardından yürürlüğe girecek. Bu, Özbek alfabesinde son 100 yılda yapılacak dördüncü büyük değişiklik olacak. İlk değişiklik 1929'da, ülkenin Arap alfabesinden Latin alfabesine geçmesiyle gerçekleşti.
BBC Özbekçe Servisi, alfabe değişikliklerinin her zaman okuryazarlık oranında düşüşe yol açtığını, ancak o dönemde nüfusun büyük bir kısmı okuma yazma bilmediği için bunun ciddi bir sorun olarak görülmediğini aktarıyor. 1940 yılında ise Latin alfabesinden Kiril alfabesine geçildi.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından diğer birçok bağımsız devlet gibi Özbekistan da Kiril alfabesini terk ederek 1993 yılında Latin alfabesine geçiş yasasını kabul etti. 1994-1995 yıllarından itibaren okullarda çocuklara Latin alfabesi öğretilmeye başlandı. Ancak son derece yavaş ilerleyen geçiş süreci 33 yıldır tamamlanamadı.
Karşılaştırmak gerekirse, SSCB'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan Azerbaycan, Latin alfabesine geçişi 2001 yılında tamamlamıştı. Şevket Mirziyoyev'in 2016 yılında Özbekistan Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Latin alfabesine geçiş süreci yeniden hız kazandı.
Özbekistan ve Azerbaycan'ın yanı sıra Türkiye de, 2024 yılında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi'ni geliştiren Türk Devletleri Teşkilatı'nın üyesi. Bu alfabede, Türkiye'de kullanılan harflerin yanı sıra ä (Azerbaycan'da Ə), ñ, q, x ve w harfleri de yer alıyor.
