Montana tarihinin en insancıl rahibi olarak anılan başrahip Yordan Popov için Temmuz başında Montana'da bir anıt açıldı. Anıt, Vidin Metropoliti Pahomiy tarafından kutsandı.
Anıt, Pop Bahçesi'nde, 'Aziz Kiril ve Metodiy' Kilisesi'nin önüne dikildi. Rahip Yordan, 1923'teki Eylül Ayaklanması sırasında bu kilisenin başrahibiydi. Ayaklanma, Bulgar Komünist Partisi'nin dönemin Aleksandır Tsankov hükümetini devirip işçi-köylü iktidarı kurmak amacıyla düzenlediği başarısız bir silahlı isyandı. 13 Eylül'de Mıglij'de başlayan ayaklanma, başta Kuzeybatı Bulgaristan ve bazı güney bölgelerini etkisi altına aldı.
Rölyefin yeri, yaklaşık 4 yıl önce dönemin Vidin Metropoliti olan Bulgar Patriği Daniil tarafından belirlenmiş ve kutsanmıştı.
"Başrahip Yordan Popov, komünistlerden korkmayan ve Tanrı'nın unutulduğu bir dönemde haksızlığa karşı duran büyük bir rahipti. İnancını sıkıca savundu, yaralılarla, yolunu kaybedenlerle ilgilendi ve ruhlarının kurtuluşu için çabaladı," dedi Peder Pahomiy. Komünist rejimin kurbanı olan birçok rahibin unutulmaması gerektiğini vurgulayan Pahomiy, "çünkü kolayca tekrar kayabiliriz" uyarısında bulundu.
Anıtın açılışında Pahomiy, Gavril Genovo, Georgi Damyanovo, Zamfirovo gibi komünizmin karanlık dönemlerindeki olaylara katılanların adlarını taşıyan birçok köy, belediye ve caddenin hâlâ var olduğuna dikkat çekti.
Uysal rahip, devrim olmadan da yol alınabileceğine ve Bulgarların birbirini öldürmemesi gerektiğine inanıyordu. Her iki taraftan yaralılara yardım etti ve ölenlerin son yolculuklarına uğurlanmasını sağladı.
Evine birkaç metre mesafede Georgi Dimitrov ve Vasil Kolarov'un karargahı vardı ve rahip, onların Sırbistan'a kaçışına tanık oldu. Meslektaşı, Montana'da anıtı şimdi sökülen efsanevi topçu rahip Andrey'di.
Başrahip Yordan Popov, 1881'de Roma kalesi bulunan Kamenna Riksa köyünde doğdu. Oğlu pilot Bogdan İliev, Sofya semalarında Dimitar Spisarevski ile birlikte Amerikan hava saldırılarına karşı savaştı. Rahip Yordan ve eşi 8 çocuk büyüttü ve onlara iyi bir eğitim verdi.
"Rahip Yordan'ı ruhani liderimiz ve örneğimiz olarak adlandırabilirim," diyen Montana Belediye Başkanı Zlatko Jivkov, rahibin Ferdinand şehri ve çevresindeki Eylül olayları sırasında yaptıklarını hatırlattı. "Bunlar, Bulgaristan'ın iki dünya savaşı arasında içinde bulunduğu zor zamanların ve bu Bulgar din adamının sadece inananları değil, tüm mağdurları korkusuzca savunan kişiliğinin açık birer kanıtıdır," diye ekledi. Jivkov, mirasçılara ve heykeltıraş Aleksandır Haytov'a Montana'ya yaptıkları katkılardan dolayı teşekkür etti.
Zıtlıkların ne kadar ilginç bir şekilde bir araya geldiği, anıtın kendisinde de görülüyor. Adak haçı için kullanılan granit, 30 yıl önce sökülen Sofya'daki Lenin anıtından arta kalan bir parça. Böylece komünizmden bir parça, rahibin anıtının bir parçası haline geldi.
"Rahip Yordan, uzlaşmaz şeyleri uzlaştırmaya çalışıyordu: isyancılar ve ordu, komünistler ve faşistler. Son derece iyi niyetliydi," diyor heykeltıraş Aleksandır Haytov.
Anıt, üzerine başrahip Yordan Popov'un bronz rölyefi monte edilmiş bir adak haçı şeklinde. Altında ise şu sözleri yer alıyor: "Daha fazla fedakarlık, daha fazla sevgi, ortak Vatan için daha fazla çalışma."
Rahip Yordan, uzun yıllar boyunca manevi bir çoban, bir kamu figürü ve 1923 Eylül olaylarının Ferdinand bölgesindeki tanıklarının yazarıydı. Anılarında bölünmüş toplumun trajedisini anlatır, insanlığı savunur ve siyasi görüşleri ne olursa olsun insanları kurtarmaya çalışırdı.
"Dedem, sürüsünü ve ülkedeki barışı korumak istiyordu," diye anlatıyor başrahip Yordan Popov'un torunu Nikolay İliev. Onu, ortak iyiliğin her şeyden önemli olduğu esprili bir insan olarak hatırlıyor.
"Doğayı ve insanlar arasındaki ilişkileri temiz tutun - bu vasiyet ailede nesilden nesile aktarılıyor," diye anlatıyor torunun torunu Georgi İliev. Bunu pilot dedesi Bogdan İliev'den öğrendi. Onun rölyefi ise Çar Simeon'un adını taşıyan şehir bahçesine yerleştirildi. Rahip Yordan Popov'un naaşının bulunduğu yer ise tam olarak kilisenin önündeki bahçede.
Onun sözleri bugün hâlâ nesillere bir mesaj gibi yankılanıyor: "Tüm Bulgarlara tavsiyem şudur: Hedeflerimize ulaşma çabasında asla devrime başvurmayalım. Bulgar anayasası bize ne istediğimizi söylememiz için yeterli araçlar veriyor. Bilin ki devrimlerin sonuçları kötüdür - özellikle de başarısız olduklarında! Her iki durumda da kurbanlar verilir, hem de çoğu zaman masum kurbanlar."
Montana'daki 'Kiril Petrov' Sanat Galerisi'nde başrahip Yordan Popov için bir sergi de açıldı. Hayatını, görevini ve kamu hizmetini yansıtan belge ve fotoğraflar sergileniyor. "En ilginç olanı, rahibin tırpanla nasıl biçildiğini gösterdiği fotoğraf. Fotoğrafta görünmüyor ama bu gerçeği biliyorum; o an, Çar Üçüncü Boris'in kız kardeşi Prenses Evdokiya tarafından izleniyordu. O sırada Dılgodeltsi köyünü ziyaret ediyordu," diye anlatıyor Montana Devlet Arşivi Müdürü Angelina Emilova.
Rahip Yordan'ın tarihsel katkısı, 'Ferdinand Şehri ve Çevresinde 23-28 Eylül 1923 Eylül Olaylarına Dair Anılarım' adlı broşürde de anlatılıyor. Kitapçık 1931'de yayımlandı.
İnsanlara adanmış ve her şeyi affeden rahip Yordan Popov, 1956'daki Macaristan olaylarından sonra gözaltına alındı. Belene adasındaki kampa gönderildi ve 9 Ocak 1959'da orada hayatını kaybetti.
