Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonu (MSK), 25 Ekim'de tamamen makineli oylamayla yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ciddi bir aksama beklemiyor. MSK Sözcüsü Stoyanka Balova, BNT'ye yaptığı açıklamada, yaklaşık 9.400 sandığın halihazırda özel oylama cihazlarına sahip olduğunu, bu nedenle zorunlu makineli oylamanın teknolojik bir sürpriz olmadığını söyledi. Ancak cihazların bir kısmının onarıma ihtiyacı olduğunu ve bakım ihalesinin henüz başlamadığını da ekledi.
Seçimin tarihi belli oldu
Parlamento, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunu 25 Ekim 2026 olarak belirledi. Hiçbir aday çifti gerekli sonucu alamazsa, ikinci tur 1 Kasım'da yapılacak. Tarihin netleşmesi, MSK'nın teknik ve organizasyonel hazırlıklara başlamasına olanak tanıdı.
Balova, "Komisyondaki görüşümüz, herhangi bir endişe olmadığı yönünde. Çünkü daha önce de 300'den fazla seçmeni olan sandıklarda makineler vardı. 300'den fazla seçmeni olan sandık sayısı yaklaşık 9.400 ve zaten buralarda makineli oylama öngörülüyordu. Bu kez zorunlu olacak. Teknoloji açısından sürprizimiz yok" dedi.
Onarımlar henüz başlamadı
Yaklaşık 1.400 makinenin envanteri çıkarıldı. Raporda, kapaklar, yazıcılar, ekranlar ve cihazların taşındığı çantaların tekerlekleri dahil olmak üzere çeşitli parçaların değiştirilmesi gerektiği belirtildi. Ancak onarım prosedürü henüz başlamadı. MSK'nın önce kolektif bir karar alması, ardından bir kamu ihalesi hazırlanıp ilan edilmesi gerekiyor.
Sözcü, "Şu anda çalışma grupları aşamasındayız. Merkez Seçim Komisyonu'nun ilgili kararının ardından bir kamu ihalesi hazırlanması gerekiyor. Sanırım bu, seçim tarihinin de belli olmasıyla birlikte çok yakında olacak" diye konuştu. Balova, yıllar boyunca makinelere herhangi bir bakım yapılmadığını da itiraf etti: "Geçmiş yıllarda bu makinelere hiçbir bakım yapılmamış, bu nedenle yapılması gerekiyor."
Son seçim ciddi arızasız geçti
Parça değişimi ihtiyacına rağmen MSK, cihazların son seçimleri sorgulanır hale getirdiğini düşünmüyor. Balova'ya göre, 19 Nisan'daki parlamento seçimlerinde yaklaşık 9.400 makine hatasız çalıştı. Sözcü, "Yani sandık sayımız kadar makinemiz var" vurgusunu yaptı. Önceki seçimlerde makineli oylama en az 300 seçmeni olan sandıklarda yapılıyordu ve yasa kağıt oy pusulası seçeneğine de izin veriyordu.
Kod kontrol edilebilecek
Makinelerin doğrulanması, Yenilik ve Dijital Dönüşüm Bakanlığı, Bulgar Standardizasyon Enstitüsü ve Bulgar Metroloji Enstitüsü'nün katılımıyla gerçekleştiriliyor. Çıktı kodu, kayıtlı partiler, koalisyonlar ve inisiyatif komitelerinin temsilcileri, sivil toplum kuruluşlarından gözlemciler ve Bulgar Bilimler Akademisi'nin katılabileceği kamuya açık bir prosedürle oluşturuluyor.
Balova, kimlik kodunun her seçmenin fişine de basıldığını vurguladı. Böylece oy kullanan kişi, işareti kamuya açıklanan kodla karşılaştırabiliyor. Sözcü, "Kod, kamuya açıklanan kodla eşleşiyorsa endişelenecek bir şey olmadığını düşünüyorum. En ufak bir değişiklikte kod başka rakamlarla değiştiriliyor" dedi.
Yurt dışı sandıklarına da makine
MSK, yurt dışındaki sandık sayısına ilişkin bazı kısıtlamaların kaldırılmasının ardından da sorun beklemiyor. Balova'ya göre mevcut cihazlar yurt dışı oylaması için de yeterli. Komisyon ayrıca bölge ve sandık kurulları için yeni bir eğitim modeli hazırlıyor. Amaç, üyelere cihazların kullanımı ve teknik sorunlar durumunda yapılması gerekenler konusunda daha net pratik talimatlar vermek.
Medya profilleri artık sorumlu
Seçim Kanunu'ndaki değişiklikler, sosyal medyadaki seçim içeriği üzerindeki denetimi de genişletiyor. MSK, vatandaşların kişisel profillerini izlemeyecek ancak medyaya ait sayfalar ve profiller artık yasa kapsamına giriyor. Balova, "Kanun koyucu, şükür ki kişisel profilleri izlememizi emretmiyor. Getirilen düzenleme, medyanın sosyal medya profillerinin artık yasa kapsamına girdiği ve yaptırıma tabi tutulabileceği yönünde" ifadelerini kullandı.
