Çevre örgütü "Za Zemiyata" (Toprak İçin) adına konuşan Ivaylo Popov, Sofya'nın Lulin semtindeki atık işleme tesisinde çıkan yangının ardından azımsanmayacak bir kirlilik riski olduğunu söyledi. Facebook hesabından yaptığı açıklamada, resmi kurumların bu riski bertaraf edecek veri ve analiz sunmadığını belirten Popov, hava kalitesine ilişkin resmi verilerin grafiklerini paylaştı.
Popov'un paylaşımı şöyle:
"Lulin civarındaki yangın yüzünden bazı kurumlar endişelenecek bir şey olmamış gibi davranmaya devam ediyor. Bu yüzden, resmi verilere dayanan iki grafik paylaşıyorum ki durumu kendiniz değerlendirin."
Popov değerlendirmesinde şu noktaları vurguladı:
1. Grafiklerde önemli bir şey görünmüyor: 1 Temmuz akşamı ince partikül madde (PM) kirliliği, şiddetli bir sağanak yağış sırasında meydana geldi. Normal bir yağmur bile değerleri sıfıra yaklaştırır.
2. Dünya Sağlık Örgütü'ne (ve birçok araştırmaya) göre havada güvenli benzen seviyesi yoktur. Sadece tümör (ve diğer sorunlar) riski değişir. Normlar bürokratik bir şeydir ama bize sağlıklı bir çevre garanti etmez.
3. Veriler, kirlilik bulutunun Sofya üzerinden geçtiğini açıkça gösteriyor. Ancak dioksin, furan ve sağlığımız üzerinde yıkıcı etkisi olan diğer kirleticilerin konsantrasyonlarına ilişkin verimiz yok. Bildiğimiz şey, bu tür malzemeler yandığında önemli miktarlarda bu maddelerin açığa çıktığıdır.
4. Bir önceki maddedeki kirleticiler rüzgarla sihirli bir şekilde yok olmaz. Genellikle toprak ve suda birikir. Daha sonra yediğimiz şeylerde, örneğin yumurta ve diğer hayvansal ürünlerde birikebilir.
5. 4. ve 5. maddeler ağır sonuçlarla karşı karşıya olduğumuz ve olacağımız anlamına mı geliyor? Bu zorunlu değil ama önemli bir risk var. Şu ana kadar kurumlardan bunu çürütecek veri ve analiz görmüyoruz.
6. Kendimizi koruyabilir miydik veya koruyabilir miyiz, en azından potansiyel zararları azaltabilir miydik? Evet, yeterli ve zamanında önlemlerle mümkün.
7. Grafiklerin dayandığı veriler saatlik olup Çevre Bakanlığı sistemine gerçek zamanlı olarak ulaşıyor. İlgili saat sona erdikten hemen sonra aşağıdaki bağlantıda görülebilir. Her kurum veya vatandaş kullanabilir.
Sofya Belediyesi dün (2 Temmuz) Lulin'deki büyük yangın sonrası hava kirliliğini doğruladı. Bölgede koku çok güçlü, yetkililer vatandaşları pencereleri açmamaya ve çocukların dışarı çıkmamasına çağırıyor. Yangın 2.000 metrekareden fazla alanı kapladı ve yoğun siyah duman kilometrelerce uzaktan görüldü.
2 Haziran'da ne belediye ne de Çevre Bakanlığı (RIOSV) hava kirliliği olduğunu bildirmişti.
Belediye'den yapılan açıklamada: "Sofya Belediyesi, Lulin'deki yangın bölgesinde hava kalitesinin kötüleşmesi nedeniyle güvenlik önlemlerini artırıyor. Dışarıdaki aktivitelerin sınırlandırılması ve evlerde pencerelerin kapalı tutulması öneriliyor. Yarın da aynı önlemlere uyulması gerekiyor. Belediye, dün (1 Temmuz) Lulin bölgesinde ambalaj atığı işleme tesislerinden birinde çıkan yangın nedeniyle hava koşullarındaki değişikliğe bağlı olarak ek önlemler alıyor. Gece boyunca ve sabah 7:00'ye kadar hava kalitesi göstergeleri normal seviyedeydi. Ancak saat 9:00'dan sonra rüzgarın kesilmesi dumanın yere yakın birikmesine neden oldu."
Buna yanıt olarak ek izleme ekipleri seferber edildi ve vatandaşlar için önleyici tavsiyeler yayınlandı. Belediye, Sofya genelindeki tüm anaokulları ve okullara bildirim gönderdi. Ana öneri, çocukların açık hava aktivitelerinin maksimum düzeyde sınırlandırılması.
Çevreden Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Nikolay Nedelkov şunları söyledi: "Ekiplerimiz dün gece olayın başından beri sahada. Gece boyunca yağmur ve rüzgar dumanın dağılmasına yardımcı oldu ve mobil istasyonumuzun verileri iyiydi. Ancak saat 9:00 civarında rüzgar durdu ve durum değişti. Buradayız, göstergeleri gerçek zamanlı takip ediyor ve mevcut duruma göre hareket ediyoruz."
Sofya Belediyesi, analizlerde maksimum hassasiyet için devlet kurumları ve bilim camiasıyla koordineli çalışıyor.
İklim, Enerji ve Hava Müdürlüğü Direktörü Marin Marinov şunları ekledi: "Mobil istasyonumuzun yanı sıra Çevre Bakanlığı'nın ekipmanı da sahada. Onların verilerine göre yüksek benzen seviyeleri tespit edildi. Aynı zamanda Sofya Üniversitesi'nden bir ekip özel sensörlerle drone uçuşları gerçekleştiriyor. Bu ek uzmanlık, havadaki kimyasal bileşikler hakkında tam bir tabloya sahip olmamızı ve önlemlerimizi güncellememizi sağlıyor."
Belediye Başkan Yardımcısı Nedelkov, vatandaşları sakin olmaya ve dikkatli olmaya çağırdı. Gerçek zamanlı hava kalitesi verilerinin belediyenin web sitesinden takip edilebileceğini belirtti. Lulin ve çevre bölge sakinlerine, önümüzdeki günlerde açık hava aktivitelerini maksimum düzeyde sınırlamaları ve hava kalitesi kötü olduğunda evde pencereleri sıkıca kapalı tutmaları çağrısı yapıldı. Bu tavsiyeler özellikle küçük çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik hastalığı olanlar için büyük önem taşıyor.
Nedelkov sözlerini şöyle tamamladı: "Bu hassasiyet özellikle çocuklar, hamileler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için önemli. Durum tamamen normalleşene kadar çalışmaya devam edeceğiz."
