Lubyanka'nın ağır kapıları ardında bir şeyler hareketleniyor ve dışarıdan kimse bunun nereye varacağını bilmiyor. Ekonomik Güvenlik Servisi başkanı Sergey Alpatov sağlık nedenleriyle görevinden ayrıldı. Haberi Vazhnoye Istorii, birbirini tanımayan iki eski servis çalışanına dayandırarak duyurdu. Daha da ilginci, şimdiye kadar bir halef belirlenmedi. Yayın organının kaynakları, önümüzdeki aylarda FSB'de sadece bazı daireleri değil, üst yönetimin kendisini de etkileyebilecek büyük bir yeniden yapılanma beklendiğini söylüyor; bir kaynağa göre bu düzenleme ekim ayında gündeme gelebilir. Değişimin kilit servislerin yanı sıra onların başkanlarını, doğrudan FSB direktörü Aleksandr Bortnikov'u da kapsayacağı belirtiliyor.
Resmi açıklama Alpatov'un çekilmesinin sağlıkla ilgili olduğu yönünde. Rus özel servislerinde kadro kararları nadiren dedikodu, tahmin ve nüfuz mücadelesi olmadan geçiyor; özellikle bu kadar hassas bir birim söz konusu olduğunda. Ekonomik Güvenlik Servisi marjinal bir yapı değil. Birim, Kredi-Finans sektörünü, başkanlık yönetimini ve hükümeti denetleyen Daire "K" ile petrol, gaz ve askeri-sanayi kuruluşları dahil tüm Rus sanayisini kontrol eden Daire "P" gibi Rus ekonomisinin hassas alanlarını denetliyor. Bu birimden FSB'de en etkili isimlerden bazıları yükseldi. Aleksandr Bortnikov, 2008'de servis başkanı olmadan önce bu servisi yönetti; Sergey Korolyov da 2021'de FSB'nin birinci başkan yardımcılığına yükselmeden önce ekonomik güvenliği yönetiyordu.
Buna göre Alpatov'un boş koltuğu sıradan bir idari boşluk değil. Geleneksel olarak büyük miktarda ekonomik ve siyasi bilgiye erişimi olan kişilerin geçtiği bir pozisyon. Peki Bortnikov'la ne oluyor? Hikâyenin daha dedikodu kısmı burada başlıyor. Vazhnoye Istorii kaynaklarına göre 74 yaşındaki Aleksandr Bortnikov uzun süredir "emeklilik için bastırıyor", zamanının önemli bir bölümünü sanatoryumlarda geçiriyor. Görevlerinin giderek daha fazla birinci yardımcısı Sergey Korolyov tarafından üstlenildiği belirtiliyor.
Bunlar anonim kaynakların iddiaları ve direktörün değiştiğine dair resmi bir onay yok. Bortnikov'un emekliliği söylentileri ilk kez ortaya çıkmıyor. Hâlâ 2024'te servis kaynakları onun sağlık nedenleriyle emekli olmak istediğini söylemiş, Korolyov'un adı o dönemde de başlıca olası halefler arasında geçiyordu. Eğer şimdiki bilgiler doğruysa, yaklaşan düzenleme tek bir başkan değişiminden çok daha fazlası olabilir.
Korolyov en açık isim. 2021'den beri FSB'nin birinci başkan yardımcısı ve daha önce yönettiği Ekonomik Güvenlik Servisi'ni içeriden biliyor. Yıllardır FSB'nin gelecekteki yönetimiyle ilgili yayınlarda adı geçiyor ve fiilen sistemde ikinci adam konumunda. Kaynakların iddia ettiği gibi günlük işte Bortnikov'un yerini giderek daha sık dolduruyorsa, bu spekülasyonları daha da güçlendiriyor. Ancak Lubyanka'da nadiren tek bir aday olur.
Başka bir isim de Igor Sechin'le bağlantılı olarak gündeme geliyor. Araştırmacı medya tarafından Rosneft başkanı Igor Sechin'e yakın olarak tanımlanan Ivan Tkachev, Eylül 2025'ten beri FSB'nin Askeri Karşı İstihbarat Departmanı'nı yönetiyor; bu yapı orduyu ve askeri servisleri izliyor. The Insider, bu göreve yükselişini FSB içinde ciddi bir perde arkası nüfuz mücadelesinin sonucu olarak tanımlamıştı. Adının servis zirvesi için de tartışılıyor olması, Kremlin çevresindeki güçlerin yeniden dağıtılmasında yeni bir aşamaya işaret eder.
Bir diğer isim ise FSB karşı istihbarat servisinin başkanı, Lubyanka'nın en hassas yapılarından birinde uzun yıllar görev yapmış bir general olan Vladislav Menshchikov. Şimdilik bunlar kaynaklar ve bağımsız medya tarafından dile getirilen isimler. Kremlin ve FSB, Bortnikov'un değişimi için resmi bir prosedür duyurmadı.
Sergey Alpatov tesadüfi bir general değil. Korolyov'un FSB'de ikinci sıraya yükseldiği 2021'de ekonomik güvenliği devraldı. Daha önce polis ve diğer kolluk kuvvetleri de dahil olmak üzere güvenlik yapılarını izleyen M Dairesi'ni yönetiyordu; bu daire polis, Rus Ulusal Muhafızları, Adalet Bakanlığı ve diğer kurumları kapsıyordu. Adı son yıllarda Rusya'daki en gürültülü yolsuzluk soruşturmalarıyla anılıyor. Bunların arasında polisten Albay Dmitry Zakharchenko'ya ait evde yaklaşık 9 milyar ruble nakit bulunması davası ve suç patronu Shakro Molodoy'dan bir milyondan fazla dolar aldığı gerekçesiyle Soruşturma Komitesi'nin üst düzey temsilcilerine yönelik soruşturmalar yer alıyor. Yükseliş öyküsü ve bu davalardaki çalışmaları, 2021'deki atanması sırasında Rus araştırmacı medya tarafından izlendi.
Buna göre ayrılışı kaçınılmaz olarak soru işaretleri yaratıyor. Sadece sağlık sorunu mu söz konusu, yoksa zamanlama daha büyük bir yeniden düzenleme için yer açmak üzere mi seçildi, Lubyanka duvarlarının ardında kalıyor.
Gizem, sadece birkaç hafta önce farklı bir senaryonun çizilmiş olmasıyla daha da artıyor. Ağustos ayında gelen bilgilere göre Alpatov'un sistemden ayrılmayacağı, aksine FSB'nin İkinci Servisi'nin başına geçebileceği ve ekonomik güvenliğe Alexey Vertyashkin'in geleceği öne sürülmüştü. Şimdi Alpatov görevden çıktı ve halefi açıklanmadı. Farklı sızıntılar arasındaki bu uyuşmazlık, Rus servislerinin iç siyasetinde tipik: isimler ortaya çıkıyor, kayboluyor ve yer değiştiriyor; resmi kararname oyunu bitirene kadar.
Şu an için kesin olan tek şey şu: FSB'deki en etkili koltuklardan biri boş kaldı. Vazhnoye Istorii kaynaklarına göre gerçek yeniden yapılanma hâlâ önümüzde. Eğer bu düzenleme Aleksandr Bortnikov'un odasına kadar ulaşırsa, Sergey Alpatov'un istifası bir kariyerin finali değil, Lubyanka'da nöbet değişikliğinin ilk görünür işareti olabilir.