Yaz turizm sezonunun zirvesinde, son istatistiksel verilere göre Bulgaristan'ın bu yıl Bulgar turizminin gelişiminde "zirvede" olduğu bir dönemde, Çinli turistleri Bulgaristan'a çekme konusundaki ilgi ve fırsatlar ile turizmde yapay zeka kullanımı hakkında KMH için Turizm Analiz ve Değerlendirme Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Rumen Draganov ile özel bir röportaj gerçekleştirdik. Doç. Dr. Draganov, "Bulgaristan, Çin ile doğrudan bağlantısı olan birkaç havalimanının toplanma noktası olarak bir turizm merkezi haline gelebilir" diyor ve röportajda bu fikrini detaylandırıyor. Rumen Draganov, daha önce Ticaret ve Turizm Bakanlığı'nda Turizmden Sorumlu Bakan Yardımcısı ve Bulgaristan Bakanlar Kurulu'na bağlı Turizm Komitesi Başkanı olarak görev yapmış, Ulusal Turizm Kurulu Denetim Kurulu üyesi, Yerel Yönetim Reformu Vakfı Yönetim Kurulu üyesi, Alternatif Turizm Derneği Yönetim Kurulu üyesi ve Bulgar Turizm İşletmeleri Konfederasyonu'nun ilk dönem başkanıdır.
Soru: Doç. Dr. Draganov, siz yabancı vatandaşların Bulgaristan'a olan turistik ilgisi ve Bulgarların diğer ülkeleri ziyaret etme isteği konusunda doğrudan gözlemlere sahipsiniz. Bu turizm sezonunu öncekilerden daha iyi kılan nedir ve yabancı misafirler için avantajlar nelerdir?
Cevap: Gerçekten de bu yıl, dünyanın her yerinden gelen yabancı ziyaretçi sayısının artmasıyla ve Bulgaristan'a yeni turistik yerler, yeni gezi noktalarının eklenmesiyle övünebiliriz. 2019 pandemi öncesi dönem ve geçen yılın sonu ile karşılaştırdığımızda, ülkeye giren yabancı turist sayısında 1 milyondan fazla artış var. Bu yıl Bulgaristan'a giren yabancı sayısının 13 milyon 800 bine ulaşmasını bekliyoruz. Bunların %56'sı AB ülkelerinden, en büyük kısmı ise Bulgaristan'ın komşu ülkeleri olan Türkiye, Romanya ve Yunanistan'dan geliyor. Ancak AB dışı ülkelerden gelen yabancı sayısı da oldukça fazla.
Soru: Çinli turistlerin Bulgaristan'a ilgisi ve Bulgarların Çin'i ziyaret etme isteği ne durumda?
Cevap: Çin'e ilgi, hem Bulgarlar hem de Bulgaristan'ın komşu ülkeleri olan Türkiye, Yunanistan, Sırbistan ve Romanya'dan gelenler için çok büyük. Tüm bu ülkeler, Çinli turist ziyaretleri açısından son derece ilerleme kaydetti. Ancak, hepsinin Pekin ile başkentleri arasında düzenli uçuşları var. Yeni bir şey söylemiyorum ama vurguluyorum ki, Bulgaristan'daki Çinli turist sayısının daha az olmasının ana nedenlerinden biri budur. Bulgaristan ile Çin arasında ciddi müzakerelerin yürütüldüğünü ve bu bağlantının yakın zamanda çözülmesini umduğumuzu biliyoruz. Birçok Bulgar havayolu şirketinin ilgisi var. Bu şirketler, hem Bulgar pazarı hem de Balkan ülkeleri için kargo taşımacılığı ve aynı uçaklarda yer paylaşımı yapabilecek turistlerle ilgileniyor.
Doç. Dr. Draganov, Bulgaristan'ın bir "merkez" haline gelebileceğini belirterek, "İstanbul, Atina, Bükreş, Belgrad ve Budapeşte'deki havalimanları, Çin'den gelen düzenli uçuşların indiği noktalar. Bu anlamda Bulgaristan, Balkanlar için programlar ve organize rotalar sunan bir 'aracı' olabilir. Örneğin, bir uçak Bükreş'e indiğinde, Sofya, Priştine, Podgorica, Tiran'a geçiş düzenleyebilir ve Belgrad üzerinden Çin'e dönebiliriz. Çin'den uçakla gelen bu turistler, diğer ülkelerin başkentlerini otobüsle gezerek aynı yoldan geri dönecekler. Bu sayede birkaç ülkenin başkenti kısa sürede görülebilir. Bu, özellikle Çin ile doğrudan uçuş bağlantısı olmayan Bulgaristan gibi ülkeler için benzersiz bir çözüm." ifadelerini kullandı.
Soru: Çinli turistler için Bulgaristan'a özel rotalar hazırlanması mümkün mü? En çok ilgiyi çekmek için hangi yönde olmalı?
Cevap: Amacımız, ülkenin iç kesimlerini keşfetmeye odaklanan bir turizm sağlamak ve bu sayede turistlerin daha uzun süreli kalmasını sağlamak, örneğin dört veya altı ay. Bu tür turizm, özellikle çalışma hayatını tamamlamış, emekli olmuş ve başka bir ülkede sakin ve güzel yerlerde birkaç ay geçirmek isteyen Çin vatandaşlarına yönelik olabilir. Şu anda bu tür seçenekler araştırılıyor. Tabii ki burada yine vize sorunu gündeme geliyor. Çin söz konusu olduğunda bu her zaman ana konulardan biridir. Çünkü komşu Yunanistan, Sırbistan, Romanya ve Avrupa Birliği dışındaki tüm ülkelerde bu sorun gündemde değil, dolayısıyla bu ülkeler çok daha fazla Çinli turist ağırlayabiliyor. Örneğin Belgrad'da 200.000'in üzerinde Çinli turist var, biz ise sadece yaklaşık 20.000 için mücadele ediyoruz, tam da bu nedenle. Yine de, Çin ile turizm geliştirme konusunda sahip olduğumuz muazzam potansiyel göz önüne alındığında, yılda 100.000 kişiyi aşan rakamları bile düşünebiliriz, ancak bu mutlaka vizelerin daha hızlı verilmesinden geçiyor. Çünkü vizelerin, uçak kalktıktan iki gün sonra alınması mümkün değil...
Soru: Turizmde yapay zeka kullanılıyor mu? Yardımcı mı, engel mi? Daha çok mu kullanılıyor, hangi yönde?
Cevap: Evet, çok aktif bir şekilde kullanılıyor. Artık bilgi merkezlerinin ve otellerin büyük bir kısmında sözde "asistanlar" var. Herkes ülkeyle ilgili belirli bir soru sorabilir ve anında tüm dünya dillerinde yanıt alabilir. Yapay zeka aynı zamanda çevirmen olarak da çok kullanılıyor. Robotik açısından da kullanıyoruz – otellerin her katında otomatik çalışan birçok makine var. Yapay zeka, veri işlemede çok ciddi bir şekilde kullanılıyor ve belki de en faydalı olduğu alan burası. Çünkü çok kısa sürede, çeşitli turistik tesislerin doluluk oranı, fiyat, otellerdeki boş oda durumu ve otelin gelirlerini gerçek zamanlı olarak takip eden veriler gibi en gerekli ve faydalı bilgiler elde edilebiliyor. Aynı zamanda müşteri memnuniyetine göre anında tepki verilerek tam bir hizmet sadakati sağlanabiliyor.
Son olarak, Çin ve Bulgar kültürü arasında birçok benzerlik ve hatta tapınaklarda ve diğer tarihi eserlerde yer alan birçok ortak sembol olduğunu belirtmek isterim. Çinli turistler Bulgaristan'a gelip bu sembolleri gördüklerinde, halklar olarak ne kadar yakın olduğumuzu ve her iki kültürde de binlerce yıldır kullanılan sembolizm açısından da benzerliklerimizi keşfediyorlar. Ben sürekli olarak genç meslektaşlarımı Çin'i ziyaret etmeye teşvik ediyorum, çünkü gerek işimizde gerekse hayatın diğer tüm alanlarında teknolojinin eşsiz gelişimini görmeleri onlar için büyük önem taşıyor.
