Fransa ve İspanya, orman yangınlarını söndürmek için uçak sıkıntısı çekerken, uzmanlar keçi ve koyun otlatmasının gelecekteki yangın felaketlerini önlemede etkili bir yöntem olduğunu vurguluyor.
Politico'nun haberine göre, hayvanların kuru bitki örtüsünü temizleyerek doğal yangın koridorları oluşturduğu bu yöntem, Avrupa Komisyonu ve Avrupa'nın en büyük çiftçi örgütünün desteğini aldı.
Araştırmalar, İspanya'nın Extremadura, Endülüs ve Valensiya bölgelerinde otlatmanın, yanıcı bitki miktarını azaltarak yangınların yayılımını sınırlandırdığını gösterdi.
Kanıtlanmış faydalara rağmen, bu yöntemin uygulanması zorluklar içeriyor. Birçok hayvancı devlet sübvansiyonlarına bağımlı. Uzmanlara göre politikalar halen yangınları önlemekten çok, çıkan yangınları söndürmeye odaklanmış durumda. İspanyol sivil toplum kuruluşu Pau Costa Vakfı'nın başkanı ve yangın yönetimi araştırmacısı Jordi Vendrell, "Tıpkı itfaiye teşkilatını finanse etmenin gerekliliğini anladığımız gibi, çobanların emeğine de değer vermeliyiz" dedi.
Fransa'da Bordo bölgesini tehdit eden yangınlar sırasında çiftçiler su tankerlerini doldurarak itfaiyeye destek oldu.
Uzmanlar, çiftçi sayısındaki azalmanın sorunun bir parçası olduğunu belirtiyor. Terk edilen tarım arazileri zamanla çalılarla kaplanıp kuruyarak yanıcı maddeye dönüşüyor veya yangın karşısında savunmasız olan tek tip ormanlık alanlarla yer değiştiriyor.
Avrupa Kopernik uydu verilerine göre, kıtayı kasıp kavuran en büyük yangınlar özellikle geniş ve sürekli orman ile çalılık alanlarda yayılıyor.
Doğa yeterince otlak sağlasa da keçi yetiştiriciliği ekonomik olarak kârlı değil. İspanya'nın ASAJA tarım örgütünden José María Castilla, çobanlığın yeterli gelir sağlamaması halinde gençleri bu mesleğe çekmenin imkânsız olduğunu söyledi. Castilla, çözüm olarak AB'nin COVID-19 pandemisi sırasında oluşturduğu mali mekanizmaya benzer özel bir Avrupa fonu kurulmasını önerdi.
Castilla, "Rusya sınırlarına yakın yaşayan çiftçilere ilk savunma hattı oldukları için daha fazla destek verilmesi çağrıları duyuyoruz. Aynı durum, yüksek yangın riski taşıyan arazileri koruyan çobanlar için de geçerli. Onlar da ilk savunma hattı" ifadelerini kullandı.
Finans kuruluşları, Katalonya'daki "Yangın Sürüleri" projesini başarılı bir örnek olarak gösteriyor. Proje, hayvan otlatmasını çiftçilerin ticari faaliyetleriyle birleştirerek hem yangın riskini azaltıyor hem de kırsal kalkınma sağlıyor. Yerel yönetimler ve AB tarım fonlarınca desteklenen projede, keçi ve koyun sürüleri itfaiye tarafından belirlenen yüksek riskli orman alanlarına yönlendiriliyor. Çiftçiler ürettikleri peynir ve yoğurtları özel bir etiketle satarak tüketicilere alışverişlerinin yangın önlemeye katkı sağladığını bildiriyor.
İspanya'nın farklı bölgelerinde keçi, koyun, inek ve hatta at kullanılıyor. Couso bölgesinde yangın koridoru oluşturmak için kullanılan ineklerin eti için iki aylık bekleme listesi bulunuyor. Bu etin kilogram fiyatı 10 avroya ulaşıyor.
Uzmanlara göre sübvansiyonlar, bu yöntemin etkinliğini kanıtlamak için değil, giderek kaybolan geleneksel bir geçim kaynağını geri kazandırmak için gerekli. Jordi Vendrell, "Ormanlar ve kırsal alanlar bir zamanlar ekonomik faaliyetlerle korunuyordu. Artık bu faaliyetler kârlı olmadığı için bu alanların bakımı için teşvik kalmadı" dedi.
Avrupa Komisyonu da kontrollü otlatmayı iklim değişikliğine uyumda önemli bir araç olarak görüyor. Komisyon, mart ayında yayımladığı yangın önleme bildirisinde ve yeni hayvancılık stratejisinde otlatmaya yer verdi. Ancak girişimin destekçileri, Brüksel'in bu yaklaşımın yaygınlaştırılması için somut adımlar atmadığını düşünüyor.
Geçen yıl Avrupa Akademileri Bilim Danışma Konseyi (EASAC), AB'yi yangın söndürme ve acil durum müdahalesine aşırı odaklanmakla, yangın riski altındaki alanların uzun vadeli yönetimini ihmal etmekle eleştirdi. Akademisyenler tavsiyelerinde, tarım hayvanlarının otlatılmasını yangınların boyutunu ve şiddetini sınırlamada en etkili araçlardan biri olarak tanımladı.
Avrupa Komisyonu sözcüsü Louise Bøgh, Ortak Tarım Politikası fonlarının kontrollü otlatma da dahil yangın riski yönetimine yönelik çeşitli önlemleri desteklediğini belirtti. Sözcü, yangın koridoru işlevi görebilecek orman yollarının yapım ve bakımının da desteklendiğini ifade etti. Bøgh, 2028'de başlayacak yeni dönemde çiftçilere yönelik "geçiş ödemesi" adı altında bir desteğin önerildiğini ve bu desteğin çiftçileri yangın önleme amaçlı koyun ve keçi yetiştiriciliğine yönlendirmek amacıyla kullanılabileceğini söyledi. Ayrıca AB, Avrupa Yatırım Bankası ile hayvancılık sektörüne yatırım için yeni bir mali mekanizma üzerinde çalışıyor.
İspanya'da yangınlardan en çok etkilenen bölgelerden biri olan Madrid'de yerel yönetim, bu yılın başlarında 800 bin avro yatırımla yaklaşık 3 bin 700 hektar ormanlık alanın tarım hayvanları tarafından bakımını öngören bir proje başlattı. Ancak mevcut yangınlar bölgede şimdiden yaklaşık 27 bin hektarlık alanı küle çevirdi.
Avrupa Kopernik programından Joe McNorton, gerçek zamanlı yangın takibi yaptığını belirterek otlatma gibi önleyici tedbirleri desteklediğini ancak aşırı hava koşullarında bu yöntemlerin tek başına yeterli olmadığını söyledi. McNorton, "Kuvvetli rüzgarda yanan parçacıklar ana yangın hattının çok ilerisine sıçrayarak yangın koridorlarının aşılmasına neden olabilir" diye konuştu.
Extremadura Üniversitesi'nden Urbano Fra Paleo ise otlatmanın tek başına yeterli olmadığını ancak çözümün önemli bir parçası olduğunu vurguladı. Fra Paleo, "Hayvanlar olmazsa düşük bitki örtüsü hızla yenilenir ve yangın riski tekrar artar" dedi. Fra Paleo, sözlerini şöyle sürdürdü: "Karar alıcılar bunu anlamıyor. Yangın çıktıktan sonra onu nasıl yöneteceklerini düşünüyorlar, oysa yangının yayılmasını önlemek için peyzajın nasıl yönetileceğini düşünmeleri gerekiyor."
