Bulgaristan Kamu Başdenetçisi Velislava Delcheva, 2026 yılı bütçesinde yer alan iki önemli iş kanunu değişikliği nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne başvuracağını açıkladı. Söz konusu değişiklikler, yarı zamanlı çalışmalarda kıdem tanınması ve asgari ücretin belirlenmesi mekanizmasını etkiliyor. Delcheva, bu düzenlemelerin 300 binden fazla kişiyi doğrudan etkileyeceğini belirterek, konunun geniş çaplı bir kamuoyu tartışmasından geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Başvurunun önümüzdeki haftanın sonuna kadar yapılması bekleniyor.
Başdenetçi, İş Kanunu'nda yapılan bu köklü değişikliklerin Devlet Bütçesi Yasa'sının geçici ve son hükümlerine eklenmesine tepki gösterdi. Nova Televizyonu'ndaki 'Uyan' programına katılan Delcheva, "300 binden fazla vatandaşı etkileyecek bu devasa değişikliğin geçici ve son hükümlere gizlenmesi, yasama tekniğinin açıkça suiistimalidir" dedi.
Delcheva'ya göre iş ve sosyal haklar üzerinde kalıcı etkisi olacak kararların ayrı bir yasa olarak ele alınması ve etki analizleriyle desteklenmesi gerekiyor. Başdenetçi, resmi görüşünde bu değişikliği, İş Kanunu'nun kabul edilmesinden bu yana çalışma kıdem sistemi alanında yapılan en köklü düzenlemelerden biri olarak nitelendirdi.
Dört saatlik yarı zamanlı çalışmalarda kıdem hesabı da tamamen değişiyor. Mevcut kurallara göre, bir takvim yılı boyunca günde dört saat çalışan kişi bir yıllık kıdem kazanıyordu. Yeni modelde ise kıdem, fiilen çalışılan saatlere göre hesaplanacak. Bu durum, aynı çalışma düzeninde olan bir kişi için yaklaşık altı aylık kıdem anlamına geliyor.
Delcheva, yarı zamanlı çalışmanın genellikle küçük çocuklu ebeveynler, engelli bireyler, öğrenciler, emekliler ve tam zamanlı çalışması mümkün olmayan vatandaşlar tarafından tercih edildiğine dikkat çekti.
Kamu Başdenetçisi, değişikliğin ücretli izinler, kıdem ve mesleki tecrübe ek ödemeleri, tazminatlar ile belirli bir kıdem süresi aranan kadrolara başvurular üzerindeki etkilerinin yeterince detaylı analiz edilmediğini kaydetti.
İtiraz edilen ikinci düzenleme ise 2026 yılında asgari ücretin belirlenmesi mekanizmasının durdurulmasını içeriyor. Delcheva, bundan sonraki süreçte ücretin nasıl hesaplanacağının yeterince net olmadığını belirtti. Ona göre böyle bir adım istisnai olmalı ve en düşük ücretli çalışanların gelirlerini doğrudan etkilediği için detaylı bir gerekçeye dayanmalı. 1 Ocak 2026 itibarıyla sekiz saatlik çalışma için asgari ücret aylık 620,20 euro olarak belirlenmişti.
Tüketici fiyatları konusunda ise Delcheva, şu ana kadar gelen şikayetlerin münferit olduğunu, euroya geçişin hemen ardından daha fazla başvuru alındığını aktardı. Vatandaşları usulsüzlük şüphesi durumunda bildirimde bulunmaya devam etmeye çağırdı. Başdenetçi, turizm hizmetlerinin kalitesine dair henüz bir şikayet ulaşmadığını ancak kurumların fiyat takibi ve tüketici koruma konusundaki denetimlerini sürdürmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
Ulusal Çocuk Hastanesi'nin inşası konusunda ise ılımlı bir iyimserlik içinde olduğunu dile getiren Delcheva, yıllardır süregelen bu sorunun çözümünde artık bir ufuk gördüğünü ifade etti. "Toplofikatsiya"nın denkleştirme faturalarıyla ilgili şikayetler aldıklarını ancak bu sayının geçen yıla göre daha az olduğunu belirten Başdenetçi, vatandaşların tahakkuk eden tutarlara 31 Ağustos'a kadar itiraz edebileceklerini hatırlattı.
Seçim Kanunu'nda yapılan ve görme engelli seçmenlerin refakatçi olmadan oy kullanmasına olanak tanıyan değişiklikleri de memnuniyetle karşılayan Başdenetçi, bu adımın gizli ve bağımsız oy kullanımı için önemli bir güvence olduğunu vurguladı. Kurum olarak daha önce engelli bireylerin ve dezavantajlı durumdaki vatandaşların seçim sürecine erişilebilir ve eşit koşullarda katılımını sağlayacak somut adımlar atılması için çağrıda bulunduklarını anımsattı.
Başdenetçilik kurumuna 2026 yılının başından 31 Temmuz'a kadar yaklaşık 10 bin şikayet ulaştı. Geçen yılın tamamında bu sayı 11 bin civarındaydı. Gelen şikayetlerin büyük çoğunluğunu tüketici hizmetleri, ardından idari hizmetler ve mülkiyet hakkı ihlalleri oluşturuyor.
