Bulgaristan Enerji Bakanı İva Petrova, ülkenin rekor düzeyde elektrik ihraç ettiğini ve Kozloduy Nükleer Santrali'nin Tuna Nehri'nin tarihi düşük seviyelerine rağmen sorunsuz çalıştığını söyledi. Petrova, Nova TV'ye yaptığı açıklamada enerji depolama batarya sistemlerinin kurulumunu önemli bir başarı olarak değerlendirdi.
Petrova, "Bulgaristan, bir yıldan kısa bir sürede 6 gigavatın üzerinde batarya sistemi devreye aldı. Bu yatırımları gerçekleştirmek için Toparlanma ve Dirençlilik Planı kapsamında ödeme de aldık. Bu sistemler, özellikle sabah pik saatlerinde bize çok yardımcı oluyor," dedi.
Bakan, enerji piyasasının bölgedeki duruma tepki verdiğini ve fiyatlarda bir miktar artış gözlemlendiğini belirtti.
Tuna Nehri'nin tarihi düşük seviyesi, yalnızca komşu Romanya'da değil, tüm bölgede ciddi bir enerji krizine yol açıyor. Rusçuk yakınlarında nehir kritik sınırı geçerek referans kotunun 1 cm altına indi ve sadece son gece seviye 4 cm daha düştü.
Çekilen sular, yalnızca gemi taşımacılığı için değil, enerji güvenliği açısından da endişe yaratıyor. Kuraklık, Avrupa'daki nükleer santraller için bir domino etkisi yarattı. Şu anda bölgede normal şekilde çalışan tek santral Bulgaristan'daki Kozloduy Nükleer Santrali. Macaristan'daki Paks Nükleer Santrali dört reaktöründen yalnızca biriyle ve düşük kapasiteyle çalışıyor. Slovenya'daki Krško Nükleer Santrali de Sava Nehri'nin seviyesinin düşmesi nedeniyle tek reaktörünün kapasitesini düşürdü.
Petrova, "Şu anda günde 32.000 ila 33.000 megavatsaat elektrik ihraç ediyoruz. İhracat rekor seviyelerde, ancak bu bölgesel durumdan kaynaklanıyor," dedi.
Bakan, Bulgaristan'ın bölgedeki en iyi enterkonnekte elektrik bağlantılarından birine sahip olduğunu ve bunun ülkenin bu ihracatı gerçekleştirmesine olanak tanıdığını vurguladı. "Tuna'daki kriz nedeniyle normalin üzerinde milyonlarca leva ek gelir elde ediyoruz," diye ekledi.
Bakan, "İki gün önce Kozloduy Nükleer Santrali'ni ziyaret ettim ve Tuna'nın seviyesi gerçekten tarihi düşük seviyelerde. Sahadaki ekipler durumu 7/24 izliyor. Santral şu anda sorunsuz çalışıyor," ifadelerini kullandı.
Petrova'ya göre durum dinamik, ancak nehir seviyeleri önümüzdeki bir buçuk hafta boyunca mevcut değerlerde kalırsa sistem başa çıkacak. Ülkenin tüketimi karşılayacak yeterli kapasiteye sahip olduğunu vurguladı. Bakan, "Termik santrallerimiz, batarya sistemlerimiz ve pik tüketimi karşılayabilecek diğer kapasitelerimiz var," dedi.
Bulgargaz ile Türk şirketi BOTAŞ arasında imzalanan protokolle ilgili olarak Bakan, belgenin yayınlanmayacağını açıkladı. Petrova, "Bu, iki şirket arasında bir anlaşmadır ve gizlilik hükümleri kapsamına girer. Taraflar, sözleşmeye maksimum olanak sağlayacak anlaşmalara varmak için kendilerine zaman tanıyor," dedi.
Rus doğal gazından vazgeçmenin bir Avrupa kararı olduğunu ve Bulgaristan'ın bunu uygulamaya devam edeceğini söyledi. Bakan, "Açıkça belirlenmiş kurallarımız var ve Avrupa Komisyonu ile sürekli diyalog halindeyiz. Biz sadece Türk şirketi ile diğer firmalar arasındaki ticari anlaşmaları tescil ettik," ifadelerini kullandı.
İva Petrova ayrıca devletin, Karadeniz'deki "Han Tervel" bloğunda petrol ve doğal gaz arama ve araştırma izni verdiğini duyurdu. İznin beş yıl süreli olduğunu ve olası keşiflerin işletilmesi için hak vermediğini belirtti. Bakan, "Bu beş yıl içinde şirketler, gerçekten doğal gaz ve petrol olup olmadığını belirlemek için yatırım yapacak. Bulunursa, o zaman yeni anlaşmalar yapılacak. İşletme hakkı verilmedi," diye açıkladı.
Bakan, Sofya Isıtma Şirketi'nin (Toplofikatsiya Sofiya) borçlarını Bulgargaz'ın mali durumu için ana risk olarak tanımladı. "Şirketin Bulgargaz ve BEH'e 1,2 milyar levanın üzerinde borcu var," dedi.
Petrova, Enerji ve Su Düzenleme Kurumu'ndan (KEVR) başkent şirketinin bakım programları ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesi konusunda daha sıkı denetim beklediğini söyledi.
İva Petrova, Kozloduy Nükleer Santrali'ndeki denetim sonuçlarını da yorumlayarak endişe verici veriler olduğunu söyledi. Denetimde, metrekare başına yaklaşık 1.600 avroya varan arazi değerlemeleri tespit edildiğini ve bunların "çıplak çayırlar" olduğunu belirtti.
Bakana göre bu değerlemeler, "Kozloduy Nükleer Santrali – Yeni Kapasiteler" şirketinin sermayesine gayrimenkul katılımında ve "Interprom" şirketine ait yaklaşık 600 dönümlük özel bir arazinin satın alınmasına yönelik planlanan bir işlemde kullanıldı. Petrova, "Tüm hikaye, Temmuz 2025'te 'Kozloduy Nükleer Santrali – Yeni Kapasiteler'in bu araziyi satın alma talebiyle başladı. Dönemin BEH yönetimi ve Enerji Bakanı tarafından yaptırımlar uygulandı ve hatta işlemin gerçekleştirilmesi için para transferi yapıldı," dedi.
Bakan, yetkili makamlara ihbarda bulunduğunu açıkladı. Bu gayrimenkullerin şişirilmiş değerlemelerle sermayeye katılmasının "boş sermaye" oluşumuna yol açtığını ve bunun da şirketin mali tablolarının onaylanmasında sorunlara neden olduğunu söyledi.
