İran, ABD yaptırımlarının geçici olarak hafifletildiği dönemde yaklaşık 70 milyon varil petrol ihraç etmeyi başardı. Bu ihracatın değerinin 5 ila 6 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.
Wall Street Journal gazetesi, bu bilgiyi Amerikan sivil toplum kuruluşu Nükleer İran'a Karşı Birleşmiş (United Against Nuclear Iran) ve petrol analistlerinin değerlendirmelerine dayandırarak duyurdu.
Verilere göre, haziran ortası ile temmuz ortası arasında yaklaşık 20 İran tankeri Asya'ya doğru yola çıktı. Analistler, petrolün büyük kısmının nihai varış noktasının Çin olduğunu düşünüyor.
ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), 22 Haziran'da İran petrolü ve petrol ürünlerinin üretimi, tedariki ve satışına geçici olarak izin veren genel bir lisans yayınlamıştı. Ancak 7 Temmuz'da bu lisans iptal edildi ve sektörde yeni anlaşmalar yapılması yasaklandı.
Gazeteye göre İran, birikmiş petrol stoklarını ihraç etmek için kısıtlamaların geçici olarak hafifletilmesinden hızla yararlandı. Haziran sonundan itibaren çok sayıda İran tankeri Malezya'nın doğu kıyılarındaki sulara ulaştı.
Bu tankerler arasında Diona, Hero II, Sonya 1 ve Stream adlı gemiler de bulunuyordu. Stream adlı tanker 13 Temmuz'da bölgeye varmıştı.
Wall Street Journal, Tahran'ın petrol satışı için ABD yaptırımlarını aşmaya yönelik yerleşik bir mekanizma kullandığını belirtiyor. Yükler, Malezya'nın karasuları dışındaki bir bölgeye yönlendiriliyor ve burada petrol açık denizde bir tankerden diğerine aktarılıyor.
Yükü alan gemiler genellikle 'çaydanlık rafinerileri' olarak bilinen özel Çin rafinerilerine gidiyor. Bu rafineriler ham maddeyi indirimli olarak satın alıyor. Gemiler arası transfer, petrolün menşeinin takip edilmesini ve yaptırımların uygulanmasını zorlaştırıyor.
Nükleer İran'a Karşı Birleşmiş'in tahminlerine göre İran, haziran ayının ikinci yarısında Çin'e yönelik yaklaşık 50 milyon varil petrol ihraç etti. Bu miktar, çatışma öncesinde İran'ın Çin pazarına yaptığı aylık ihracat hacmine kabaca denk geliyor.
Örgütün Singapur'daki analisti Charlie Brown, 'Eğer abluka devam etseydi, kriz muhtemelen tam şimdi patlak verecekti' dedi. Brown'a göre İran, kısıtlamaların hafifletilmesinin ardından ihracatını hızla artırdı ve yeniden önemli bir mali rezerv biriktirdi.
Analistler, son dönemde Asya sularındaki İran tankeri sayısındaki artışın, Tahran'ın önümüzdeki aylarda milyarlarca dolar gelir elde edeceği anlamına geldiğini düşünüyor.
Atlantik Konseyi'nden Ortadoğu uzmanı Jonathan Panikoff, 'İran ekonomisi devrimden bu yana en kötü durumunda, bu nedenle her bir dolar gelir büyük önem taşıyor' ifadelerini kullandı. Panikoff'a göre yetkililer bu fonları muhtemelen stratejik önceliklerine yönlendirecek.
