Ukrayna'daki savaş, kısa süre öncesine kadar distopik bir film senaryosu gibi görünen bir aşamaya girdi. Başarılı insansız hava aracı saldırıları artık puan kazandırıyor ve bu puanlar yeni bir silah haline geldi. İngiliz üst düzey askeri Sir Rich Knighton, cephe yakınındaki bir Ukrayna komuta merkezini ziyaretinde gördükleri karşısında büyük bir sarsıntı yaşadığını The Times gazetesine anlattı. Knighton'a göre en endişe verici durum, savaşın oyunlaştırılması. Gerçek anlamda insanların ve araçların yok edilmesi, bilgisayar ekranları üzerinden izleniyor ve yönetiliyor. Ancak Ukrayna'nın bu sisteminin tamamen pratik bir amacı da var: En başarılı birlikleri ödüllendirmek ve ihtiyaç duydukları İHA ile teçhizatı daha hızlı sağlamalarını mümkün kılmak.
Bir asker için 12 puan, İHA operatörü için daha fazlası
Sir Rich Knighton, Pokrovsk bölgesindeki ağır çatışmalara katılan Ukrayna'nın 425. Taarruz Alayı'nın komuta merkezini ziyaret etti. İngiliz general, burada operatörlerin insansız hava araçlarını nasıl yönettiğini ve saldırıların sonuçlarını gerçek zamanlı olarak nasıl takip ettiğini yakından inceledi.
Ukrayna, Army of Drones: Bonus ya da bilinen diğer adıyla ePoints programını kullanıyor. Askeri birlikler, başarılı saldırılarına ait video kayıtlarını gönderiyor. Bu kayıtlar incelendikten ve doğrulandıktan sonra birliklere dijital puanlar veriliyor.
BBC'nin aktardığı verilere göre, bir düşman piyadesini vurmak 12 puan kazandırırken, bir İHA operatörünü vurmak 25 puan değerinde. Tank, füze sistemi ve diğer ağır zırhlı araçların imha edilmesi ise çok daha yüksek puanlar getiriyor.
Biriken bu puanlar askerlerin kendilerine para olarak ödenmiyor. Birlikler bu puanları, Ukrayna'nın devlet platformu Brave1 üzerinden yeni İHA'lar ve diğer yüksek teknolojili teçhizatları temin etmek için kullanıyor.
Tıpkı bir video oyunundaki gibi puan tablosu
Bu sistem, Kiev'in savaş alanındaki önceliklerini hızla değiştirmesine olanak tanıyor. Belirli bir hedef türünü yok etmek özellikle önemli hale gelirse, komutanlık o hedef için verilecek puanı artırabiliyor ve böylece İHA ekiplerinin dikkatini o yöne çekebiliyor.
Aynı zamanda birlikler arasında da bir puan sıralaması tutuluyor. İşte batılı bazı askeri uzmanların uyardığı ahlaki sorun tam da burada ortaya çıkıyor. Gerçek savaş, sonuçların, ödüllerin ve takımlar arası bir yarışın olduğu bir bilgisayar oyununun mekaniğini almaya başlıyor.
Eleştirmenler, bu tür bir modelin zamanla saldırıların gerçek insani sonuçlarına karşı duyulan hassasiyeti köreltebileceğinden endişe ediyor. Ukrayna komutanlığı için ise bu sistem, bürokrasinin bir kısmını ortadan kaldırmanın ve en başarılı birliklerin gerçek ihtiyaçlarına göre teçhizat almasını sağlamanın bir yolu.
İHA'lar savaşın kurallarını yeniden yazıyor
İnsansız hava araçları artık savaşın temel silahları arasında yer alıyor ve Ukrayna bunlardan milyonlarcasını üretmeyi hedefliyor. İHA'lar hem cephe hattında hem de Rusya içindeki askeri ve stratejik hedeflere yönelik derinlikli saldırılarda kullanılıyor.
İHA'lar, uzun menzilli füzelerin ve geleneksel mühimmatın eksikliğini kısmen telafi ediyor. Düşük maliyetleri ise devasa miktarlarda kullanılmalarına olanak tanıyor.
Bu teknoloji, savaşın bizzat hissediliş biçimini de değiştiriyor. Operatör hedeften çok uzakta olabiliyor, hedefin hareketini ekrandan izliyor ve saldırıyı, dışarıdan bakıldığında bir bilgisayar oyunu yönetiyormuş gibi görünen hareketlerle gerçekleştiriyor.
Rusya doğrudan para ile ödüllendiriyor
Moskova, Ukrayna'nın bu sistemini insanlıktan çıkarıcı bir yaklaşım olarak eleştiriyor. Ancak Rus ordusu da düşman teçhizatını yok etmek için benzer teşvikler kullanıyor.
Aradaki fark, Rusya'nın dijital puanlar yerine askerlerine nakit para primleri vermesi. Belirli batı yapımı ve Ukrayna tanklarını, topçu sistemlerini ve diğer değerli teçhizatı vurmak için askerlere ek mali ödemeler yapılıyor.
Askeri hukuk uzmanları, bu tür teşviklerin sınırının nereye kadar varabileceğini sorguluyor. Uzmanlara göre, başarılı bir askeri görevin ödüllendirilmesi ile savaşın bir nevi kelle avı sistemine dönüştürülmesi arasındaki çizgi tehlikeli şekilde bulanıklaşıyor.
