İçişleri Bakanı İvan Demerdjiev, DPS lideri Delyan Peevski ve Anayasa Yargıcı Desislava Atanasova ile bağlantılı uçuş skandalını yeniden alevlendirdi. Ancak en önemli sorulara net yanıtlar vermek yerine yeni imalar ve tehditler savurdu. Demerdjiev, asıl meselenin seyahatlerin ödenmesi için kullanılan paranın nereden geldiği ve bu miktarların piyasa fiyatlarına uygun olup olmadığı olduğunu belirtti.
Bakan, yeniden 'Magnitsky' yasası kapsamındaki yaptırımlar konusunu gündeme getirerek bunların ihlal edilip edilmediğini sordu. Böylece Demerdjiev, en büyük sorunu gizlemekte zorlanan bir özgüvenle konuşmaya devam ediyor: Kamuoyu, hangi verilerin, hangi kayıtlardan ve hangi yasal çerçevede kullanıldığına dair henüz kusursuz bir açıklama alamadı.
Bir iddiadan diğer absürtlüğe
Demerdjiev, uçuşların Peevski ailesinin fonlarıyla finanse edilmesi halinde, ödemelerin nasıl yapıldığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi. Bakana göre, soruşturma ayrıca kamu fonlarının kullanılıp kullanılmadığını da belirlemeli.
Bu, konuyu rotalar, tarihler ve isimlerden paranın kaynağına kaydırıyor. İlk bakışta bu soru mantıklı görünüyor. Sorun, bunun daha önce tutarsızlıklar, eksik açıklamalar ve kamuoyunun sağlam bir gerçek tablosu görmeden insanlar hakkında kamuya açık şüpheler yaymakla suçlanan bir bakandan gelmesi.
Daha da sorunlu olan, Demerdjiev'in defalarca Magnitsky yaptırımlarının Bulgaristan'da sanki otomatik olarak iç hukuk rejimi gibi işlediğini söylemesi. Resmi olarak, Delyan Peevski'ye yönelik yaptırımlar, ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi tarafından Amerikan Global Magnitsky rejimi kapsamında uygulanıyor. Ancak Bulgaristan'da, Yüksek İdare Mahkemesi, Bakanlar Kurulu'nun Magnitsky yaptırımlarıyla ilgili kararının bazı bölümlerini geçersiz kılan kararları kesin olarak onayladı. Bu nedenle, bir Bulgar içişleri bakanının bu tür bir kesinlikte konuşması en hafif tabirle aceleci görünüyor.
Kayıtlar, silmeler ve uygun şüpheler
Demerdjiev ayrıca farklı kurumların verileri arasındaki tutarsızlıkları da yorumladı. Ona göre, sorun yanlış bilgi değil, farklı kayıtlardaki farklı işaretlerdi. "Farklı kayıtlar var. Garip olan, farklı kayıtlarda farklı işaretlerin olması. Veri silmeleri var. Tüm bunları son derece dikkatli bir şekilde inceliyoruz," dedi bakan.
Bu açıklama, tamamen net bir kronoloji ve tartışmasız kanıtlardan sonra gelseydi güçlü olurdu. Ancak mevcut haliyle, eksik ayrıntıları manipülasyon imasıyla değiştirme girişimi gibi görünüyor. Bir içişleri bakanı veri silmelerinden bahsettiğinde, tam olarak nerede, ne zaman, kim tarafından ve nasıl yapıldığını söylemek zorundadır. Aksi takdirde, sözleri devlet pozisyonundan çok politik şüphe atışmasına benzemeye başlar.
Bu özellikle İçişleri Bakanlığı için tehlikelidir. İçişleri Bakanlığı, hassas bilgiler, servisler, kayıtlar ve insanların kaderleriyle uğraştığı için etkili sözlerin sahnesi gibi görünemez. Bakan, kurumsal ağırlığın koruyucusundan çok skandalın bir katılımcısı gibi konuşursa, darbe rakiplerine değil, bizzat İçişleri Bakanlığı'na geri döner.
Atanasova'ya tehdit
Demerdjiev'in açıklamasındaki en cüretkar an, Desislava Atanasova'ya "bu konuda çok fazla kurcalamaması" uyarısıydı. Ona göre, her yeni soruşturmayla "giderek daha ilginç gerçekler ve koşullar" ortaya çıkıyordu.
Bu artık hesap vermesi gereken bir bakanın normal dili gibi görünmüyor. Güç konumundan bir uyarı gibi görünüyor. İçişleri Bakanlığı'nın başındaki biri bir anayasa yargıcına karşı böyle bir ton kullandığında, kamusal sorun uçuş meselesinin kendisinden daha büyük hale gelir.
Bakan, bir ihbar ve yasal dayanak varsa soruşturma yapma hakkına sahiptir. Ancak soruşturmayı kamuya açık bir korkutma aracına dönüştürme hakkına sahip değildir. Daha da az hakkı vardır, net olmayan yanıtları "beni kışkırtmayın, yoksa daha fazlasını çıkarırım" gibi görünen sözlerle telafi etme hakkına sahiptir. Bu bir kurum standardı değildir. Bu, devlet makinesinin baskı için kullanıldığı şüphesini yaratan bir tarzdır.
"Sahte haberler" yanıtlara karşı
Tutarsızlıklarla ilgili eleştirilere yanıt olarak Demerdjiev, kamuoyunda savcılık kararlarına aşina olmayan kişiler tarafından "sahte haberler" yayıldığını söyledi. Müfettişlerin başka tesadüfler de tespit ettiğini ekledi.
"Aynı kişiler arasında kalkış ve iniş tarihleri olarak çarpıcı bir şekilde örtüşen çok daha fazla uçuş var. Sadece bazı insanlar bazı verilerin manipüle edilmesi için uğraştı," dedi bakan.
Ve burada da sorun aynı. Manipüle edilmiş veriler varsa, bu yasal yollarla kanıtlanmalı, sansasyonel bir söz olarak ortaya atılmamalıdır. "Çarpıcı tesadüfler" varsa, bunlar hatasız, tutarsızlıksız ve imasız bir şekilde doğru olarak sunulmalıdır. Çünkü içişleri bakanı bir yorumcu değil, kurumsal sorumluluğun taşıyıcısıdır.
Demerdjiev, İçişleri Bakanlığı çalışanlarının bir ihbar üzerine çalıştığını ve görevlerini yasaya uygun olarak yerine getirdiğini iddia ediyor. Bu doğru olabilir. Ancak tam da bu nedenle, kamuya açık tonu daha dikkatli olmalıdır. Soruşturma yasalsa, tiyatroya ihtiyacı yoktur. Kanıtlar güçlüyse, tehditlere ihtiyaçları yoktur.
Skandalın ortasında reformlar
Bu arka plana karşı Demerdjiev, İçişleri Bakanlığı'nda yaklaşan değişiklikleri de duyurdu - kişisel ve yapısal. Ona göre, gereksiz maliyetler üreten birimler ile örtüşen işlevlere ve gerçek bir ihtiyaç olmaksızın çok sayıda yönetim pozisyonuna sahip yapılar kaldırılacak.
Bakan ayrıca, ilk kez İçişleri Bakanlığı'nı modern zorluklara yanıt verecek şekilde yeniden yapılandırmak için kapsamlı bir stratejinin geliştirilmeye başlanacağını söyledi. Amaç, gereksiz harcamaları sınırlamak, organizasyonu iyileştirmek ve yıllar içinde biriken yapısal çarpıklıkları ortadan kaldırmaktı.
Bu niyetler ciddi görünüyor, ancak bakanın kendisinin kurumsal bir sinirlilik hissi yarattığı bir zamanda geliyor. İçişleri Bakanlığı reformu, düzen, yasa ve disiplinden bahseden ancak aynı zamanda net olmayan veriler, tartışmalı yasal tezler ve tehditkar bir tonla kamu skandallarına giren biri tarafından ikna edici bir şekilde yapılamaz.
Demerdjiev için en büyük risk, gerçeği ortaya çıkaran bir bakan olarak değil, ne pahasına olursa olsun siyasi bir etki yaratmaya çalışan bir bakan olarak görünmeye başlamasıdır. Bu hem kendisi hem de hükümet için tehlikelidir. Çünkü bir noktada, soru artık sadece kimin uçtuğu, kimin ödediği ve kayıtlarda ne yazdığı olmayacak. Soru, İçişleri Bakanlığı'nın gerçeklerin kurumu olarak mı kaldığı yoksa ima silahına mı dönüştüğü olacak.
