Sonbaharın gelmesiyle solunum virüsleri de kademeli olarak geri dönüyor, ancak birkaç basit alışkanlık vücudun sezonu daha hafif atlatmasına yardımcı olabilir. Prof. Todor Kantarcıev, BNT’ye verdiği röportajda iyi hijyen, hareket, sertleşme ve doğru beslenmeyi özellikle önemli gördüğünü belirtti. Uzman ayrıca ciddi bir başka sorun konusunda da uyarıda bulundu; antibiyotiklerin aşırı kullanımı Bulgaristan’ı bu ilaçların tüketiminde yüksek seviyede olan ülkelerden biri haline getiriyor.
Soğuk su ve sertleşme
Kantarcıev, sonbaharın başından itibaren kademeli sertleşmeyi öneriyor. Tavsiyeleri arasında yüzün, boynun ve koltuk altlarının soğuk suyla yıkanması, gargara yapılması ve çocukların su sıcaklığına alıştırılması yer alıyor. Uzman, “En önemlisi, bu havlularla cildi öyle ovmayı öğrenmeleri ki kızarsın, eğer bağışıklığın olsun istiyorsan” dedi. Ona göre ciltteki kan dolaşımının uyarılması vücudun tepkilerini destekleyebilir. Bunlar Prof. Kantarcıev’in somut önerileri. Solunum enfeksiyonlarının sınırlandırılmasında kanıtlanmış önlemler arasında ellerin düzenli yıkanması, hasta kişilerle yakın temastan kaçınılması ve semptom varsa evde kalınması bulunuyor.
Salatada çiğ kırmızı biber
Uzman beslenmeye de dikkat çekti. Ona göre yoğurt ve salamuralı peynir gibi geleneksel ürünlerin sağlıklı menüde yeri var ve sonbaharın başında vücut taze meyve ve sebzelerden kolayca vitamin alabiliyor. Kantarcıev özellikle C vitamini içeriği nedeniyle kırmızı biberlere vurgu yaptı. “Şu anda hâlâ kırmızı biber var. Çok fazla C vitamini içeriyor” dedi ve çiğ tüketilmesini, örneğin ince doğranarak salataya eklenmesini önerdi. C vitamini uzun süreli ısıl işlemden hassas olduğu için pişirme sırasında miktarı azalabiliyor.
Çocuklar hasta olarak okula gitmemeli
Okul yılının başlamasıyla okullar ve kreşler solunum enfeksiyonlarının kolayca yayıldığı yerlerden biri haline geliyor. Kantarcıev’e göre en basit kural aynı zamanda en önemlisi olan düzenli el yıkama. Uzman, çocukların mendil taşıma alışkanlığını da hatırlattı. “Bunlar okulda öğrendiğimiz temel şeyler” dedi. Sözlerine göre semptomu olan bir çocuk kreşe veya okula gönderilmemeli, aksi halde enfeksiyon diğerlerine hızla ulaşır. Şu anda solunum enfeksiyonlarından hastalık görülme sıklığı hâlâ düşük, ancak Kantarcıev kademeli bir artış bekliyor. Ona göre ilk olarak daha ciddi şekilde ortaya çıkacak olanlar rhinovirüsler olacak; bu virüsler genellikle nezle, boğaz ağrısı ve öksürüğe neden oluyor.
Antibiyotikler büyük sorun olmaya devam ediyor
Profesöre göre çok daha endişe verici olan antibiyotik kullanımı. On yıl önce Bulgaristan’ın Avrupa tüketim sıralamalarında önemli ölçüde geride olduğunu hatırlattı, bugün ise en yüksek kullanıma sahip ülkeler arasında yer alıyor. Uyarı özellikle önemli çünkü antibiyotikler virüslere karşı etkili değil. Dünya Sağlık Örgütü, antimikrobiyal ilaçların yanlış ve aşırı kullanımını antibiyotik direncinin başlıca itici gücü olarak tanımlıyor. DSÖ verilerine göre 2023’te dünyada laboratuvarla doğrulanmış her altı bakteriyel enfeksiyondan yaklaşık biri antibiyotik tedavisine dirençliydi.
Şimdi grip aşısı için zamanı
Kantarcıev, sonbaharın başını grip sezonu hazırlığı için uygun bir dönem olarak gösterdi. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, grip aşısı sonrası bağışıklık yanıtının oluşması için yaklaşık 10-14 gün gerektiğine dikkat çekiyor, bu nedenle aşılama kampanyaları genellikle erken sonbaharda başlıyor. Bu yıl Bulgaristan için önemli bir yenilik var. Sonbahardan itibaren 6 aylık yaştan 7 yaşına kadar çocuklar ile 17 yaşına kadar kronik hastalığı olan çocuklar için mevsimsel gribe karşı ücretsiz aşılama ulusal programı başlıyor. Aşılama gönüllülük esasına dayanıyor ve aile hekimleri tarafından yapılıyor.
