İspanya, yarım milyon göçmeni yasal statüye kavuştururken diğer hükümetler kapıları kapatıyor. Ülkedeki tepkiler birçok kişinin korktuğundan daha ılımlı oldu.
Bu bahar ve yaz başında İspanya genelinde kasaba ve şehirlerde uzun kuyruklar sıkça görülen bir manzara haline geldi. Nisan ayında ülke, belgesiz göçmenleri yalnızca 10 haftalığına öne çıkmaya ve yasal olarak kalmak için başvurmaya davet etti. Şu ana kadar 900.000'den fazla kişinin başvurduğu bildiriliyor.
Belgesiz göçmenler, alışılmadık derecede büyük bir kayıt dışı nüfusa sahip bir ülkede yaygındır. İspanyol yetkililer başlangıçta af için uygun olanların (en az beş aydır ülkede olduklarını kanıtlayabilenler) sayısını yaklaşık yarım milyon olarak belirlemişti; düşünce kuruluşu Funcas ise kayıt dışı sayısının 840.000'e yakın olduğunu tahmin ediyordu. Başvuruların gerçekteki büyük sayısı, bunun düşük bir tahmin olduğunu gösteriyor.
Ancak asıl sıra dışı olan İspanya'nın zamanlaması. ABD sınır dışı ederken, Danimarka, Almanya ve Avusturya en caydırıcı olmak için yarışırken İspanya kucak açtı. Bu, ülkenin 20 yıl sonraki ilk göçmen affı ve yukarıdan değil sokaktan geldi: 'Regularización Ya' adlı kampanya, Pedro Sánchez'in yasama için yeterli oyu olmadığı için Nisan ayında kararname çıkarmasından önce yıllarca 700.000 imza ve Katolik Kilisesi'nin onayını topladı.
İspanya Göçmen Bakanı Elma Saiz, 2005 yılında göçmenlere yönelik önceki bir düzenlemeye ilişkin çeşitli çalışmaların bu önlemin olumlu sonuçlarını gösterdiğini söylüyor. "Önlem, iş ilişkilerinin resmileştirilmesine, düzenlenen kişilerin entegrasyonunun ve işgücü hareketliliğinin iyileştirilmesine, vergi gelirlerinin artırılmasına ve yoğun göçmen işgücünün olduğu sektörlerde kayıt dışı ekonominin azaltılmasına katkıda bulundu."
Hükümet şimdi aynı taktiği tekrarlamak istiyor. İspanya'nın çalışma çağındaki nüfusunun 2060 yılına kadar yüzde 30 oranında azalması bekleniyor; yabancı işçiler 2022'deki işgücü reformundan bu yana yaratılan işlerin yüzde 43'ünü üstlendi (çoğunlukla tarım, ev işleri ve konaklama sektöründe) ve bunların üç milyondan fazlası artık sosyal güvenlik sistemine prim ödüyor. Başbakan Sánchez, göçmenlerin GSYİH'nın onda birini ürettiğini ve kamu harcamalarının yalnızca yüzde birine mal olduğunu belirtmeyi seviyor.
Ses var ama öfke azİspanya muhalefeti affa en başından beri karşı çıktı. Parti lideri Santiago Abascal, "Bu yasal statü kazanan yarım milyon göçmen, milyonlarcasının daha gelmesine neden olacak ve bu da sağlık hizmetleri, konut ve güvenliğimizin çöküşünü daha da kötüleştirecek" dedi. Ancak beklenen tepki, en azından beklenen seviyelerde henüz gelmiş değil. Avrupa Sosyal Araştırması'nın verilerine göre İspanya kamuoyunun göçmenliğe bakışı Avrupa bağlamında dikkat çekici şekilde olumlu.
Bu arada Brüksel mutsuz ama sonuçta güçsüz. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin geçen hafta Sánchez'le tartıştığı ve affın İspanya sınırlarının ötesinde de sonuçları olacağını iddia ettiği bildiriliyor. Yine de göç ulusal bir meseledir; Avrupa Komisyonu üyesi Magnus Brunner'ın Şubat ayında Avrupa Parlamentosu'na kabul ettiği gibi. Meloni'nin (ve diğerlerinin) korkusu, Schengen bölgesinin geri kalanına her seferinde 90 gün süreyle geçiş imkânı sağlayan bir İspanya oturma izninin, yeni yasal statü kazananlardan bazılarını başka yerlere gitmeye teşvik edeceği yönünde. Bloğun sınır dışı ve sert sınırlara ağırlık veren yeni göç paktı, tam da İspanya ters yöne giderken bu yaz yürürlüğe giriyor.
Elma Saiz kararlı. Avrupa başkentlerini dolaşarak düzenlemeyi yumuşak bir hayırseverlikten ziyade katı bir ekonomi politikası olarak satıyor ve küçülen, yaşlanan bir kıtada af teklifi henüz talip bulamasa da ileride bulabilir. Saiz, "İspanya göçü ekonomik, istihdam ve sosyal açıdan olumlu sonuçlarla yönetiyor" diyor.
Şimdilik İspanya'daki kuyruklar uzamaya devam ediyor ve son tarih yaklaşıyor. Başvurular 30 Haziran'da kapanıyor ve bunları değerlendirmesi gereken ofisler yıla yarım milyon çözülmemiş vakayla başladı. Bu kadar çok göçmeni yasal statüye kavuşturmak uzun zaman alacak. İspanya deneyinin başarılı olup olmadığına dair kararın verilmesi çok daha uzun sürecek.
Fotoğraf: Dreamstime.
