Putin, İlya Traber gibi eski ve yakın bir tanıdığını tutuklamaya ikna edilebiliyorsa, Kremlin'in eski kurallarının artık geçerli olmadığı açıktır, diyor Konstantin Egert Deutsche Welle için yazdığı analizde.
Petersburglu "nüfuzlu iş adamı" İlya Traber'in tutuklanması, Yevgeni Prigojin'in isyanını hatırlatıyor. Sadece İlya İlyiç ile merhum Yevgeni Viktoroviç'in hayat hikâyeleri ve sosyal çevrelerindeki benzerliklerden ya da her ikisinin de Vladimir Putin'le (Prigojin'den biraz farklı bir şekilde de olsa) yakın ilişkileri olmasından değil.
Benzetme, Prigojin'in 24 Haziran 2023'teki isyanı gibi Traber'in ani gözaltına alınmasının da birkaç tarihsel an için Putin rejiminin derinliklerindeki gerçek durumun perdesini kaldırmış olmasıdır.
Traber Davası ve Prigojin İsyanı Neden Benzer?
Neredeyse üç yıl önce, Wagner özel ordusunun savaşçıları tek bir atış bile yapmadan bir milyondan fazla nüfuslu Rostov-na-Donu'yu ele geçirip Güney Askeri Bölge karargâhını ablukaya aldıktan ve ardından coşkulu vatandaşlarla bolca özçekim yaptıktan sonra şu anlaşıldı: Rus diktatörünün inşa ettiği sistem olağanüstü durumlara ve ciddi krizlere tepki veremiyordu.
Sistem tamamen felç olmuştu çünkü nöbetçi polisten bölge komutanına, istasyon görevlisinden valiye kadar herkes yukarıdan talimat bekliyordu. Prigojin'in son ana kadar kendini Kremlin'in iradesinin uygulayıcısı olarak görmesi, o zamanlar birçok kişiyi doğal olarak zor durumda bırakmıştı. Ancak bu mantıklı: Rusya'da resmî statüden, hatta yasadan çok gayrıresmî yazılı olmayan kurallar ve yönetime erişim önemlidir.
İlya Traber'in tutuklanması da sistemde olup bitenlere dair perdeyi araladı. Bu, mevcut siyasi ve askeri bağlamın Haziran 2023'tekinden kökten farklı olması nedeniyle özellikle önemli. Bu koşullar altında, Rusya'nın kuzeybatısındaki neredeyse tüm liman altyapısının fiili sahibi olan ve ayrıca Putin'le yakın ilişkileri bulunan birinin tutuklanması, bizzat cumhurbaşkanının bilgisi ve onayı olmadan gerçekleşemezdi.
Olağanüstü Olay
Şunu varsaymama izin verin: 2020'de Petersburglu iş adamı ve belediye meclisi üyesi Aleksandr Petrov'un öldürülmesini organize etme suçlaması resmî gerekçedir, ancak Traber'in tutuklanmasının gerçek nedeni değildir. Ne de olsa FSB, Ust-Luga limanı gibi stratejik tesisleri kontrol eden bir adamın genç eşiyle birlikte Kremlin'in nefret ettiği NATO üyesi Letonya'da rahatça yaşadığı gerçeğini bu haftaya kadar rahatça kabul ediyordu. Yani "Dokunmayın" emri vardı. Şimdi ise tutuklama izni verdiler.
Putin için eski dostlarına sadık bir adam olarak görülme itibarının ve çevresinden de aynı sadakati beklemesinin ne kadar önemli olduğu düşünülürse, İlya Traber'in tutuklanması ve suçlanması olağanüstü bir olay gibi görünüyor. Ne de oym ki, savaşın ortasında kendi yardımcısı tarafından yapılan büyük çaplı hırsızlıktan haberi olmadığı iddia edilen eski Savunma Bakanı Sergey Şoygu bile, Güvenlik Konseyi'ne nakledilerek yumuşak bir şekilde görevden alınmıştı.
Kim Kime Hükmediyor: FSB Putin'e mi, Putin FSB'ye mi?
Traber'in, Putin'in kişisel ihanet olarak algıladığı bir şey yapmış olması mümkün. Sadakatsizlik etmemiş olması, ancak FSB'nin Putin'i iş adamının kendisine ihanet ettiğine ikna etmesi de mümkün. Her durumda, kuzeybatı limanları artık FSB'nin bir adamı tarafından yönetilecek.
Bu, Rus gizli polisinin Baltık Denizi'ndeki ve aynı zamanda Rusya'nın gölge filosuna hizmet eden önemli varlıkları kontrol altına almak için yürüttüğü büyük çaplı özel bir operasyondur. Yani gizli polis yalnızca gelir elde etmeye değil, aynı zamanda Ukrayna'nın insansız hava aracı ve füze saldırıları karşısında ülkenin kuzeybatısındaki liman altyapısını yönetmeyle ilgili tüm riskleri üstlenmeye de hazırdır.
KGB'nin genç kuşak mirasçıları, gerçek ve uydurma çeşitli bahanelerle Putin'in yakın çevresini mülkiyetten ve ardından iktidardan kademeli olarak uzaklaştırmaya çalışacak. Putin şimdi kısa süre önce doğum gününe davet ettiği bir adamı hapse atmaya hazırsa (buna hiç şüphe yok), bu artık dokunulmaz yakın bir çevrenin olmadığı anlamına gelir. Sığınağına kapanmış, anlamsız bir savaşı inatla sonuçsuz bir şekilde yürüten diktatörün, çekistlerden başka güveneceği kimsesi kalmamıştır. Çekistler de bundan yararlanarak mülkiyeti yeniden dağıtmakta ve daha sonra iktidar mücadelesini kazanma niyeti taşımaktadır.
İlya Traber'in tutuklanması, rejim içindeki eski bağlantı sisteminin çöküşünün ve Putin'in ayrılmasından sonra (bu ne zaman olursa olsun) Rusya'nın kaderini kimin belirleyeceğine dair mücadelenin başlangıcının bir sembolüdür.
